تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن ٸسكە اسىرىلىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ەلٸمٸزدٸڭ كيەلٸ جەرلەرٸن جاڭعىرتۋ, تاريح جەنە مەدەني ەسكەرتكٸشتەرٸن يۋنەسكو-نىڭ دٷنيەجٷزٸلٸك مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ مەسەلەلەرٸ, سونداي-اق قازاقستانداعى كٶنە قولجازبالار مەن سيرەك كٸتاپتار جاي-كٷيٸ «Nur Otan» پارتيياسى جانىنداعى «Miras» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ ونلاين فورماتتا ٶتكەن كەزەكتٸ وتىرىسىندا تالقىلاندى.
كەڭەسكە قازاقستان رەسپۋبليكاسى سەناتى مەن مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتتارى, تيٸستٸ مينيسترلٸكتەر مەن سالا ماماندارى, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ مەن ساراپشىلار, كەڭەس مٷشەلەرٸ قاتىستى.
كٷن تەرتٸبٸندەگٸ بٸرٸنشٸ مەسەلە بويىنشا نەگٸزگٸ باياندامانى قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ اقتوتى رايىمقۇلوۆا جاساپ, ەلٸمٸزدە «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى اياسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا مينيسترلٸك تاراپىنان اتقارىلعان ٸستەرگە كەڭٸنەن توقتالدى.
«2021 جىلى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستار بوتاي قونىسىن, بەرەل قورعانىن, بوزوق, بىتىعاي, ەسٸك, راحات, اقتەرەك, جانكەنت, قىشقالا قالاشىقتارىن قامتىدى. اعىمداعى جىلى جٷرگٸزٸلگەن عىلىمي ارحەولوگييالىق جۇمىستاردىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا ۇلتتىق عىلىمي كەڭەسكە ۇسىنىلعان ەسەپتەر وڭ قورىتىندىلارعا يە بولدى. عىلىمي جۇمىستاردىڭ بارىسىندا ايقىندالعان تىڭ تاريحي دەرەكتەر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ ارقىلى وقۋلىقتارعا, عىلىمي اينالىمعا ەنگٸزٸلەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكالىق مۋزەي-قورىقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن جاقسارتۋ, تاريحي-مەدەني مۇرا وبەكتٸلەرٸنٸڭ قورعالۋى مەن ساقتالۋىنا, تۋريستەر ٷشٸن قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا دەيٸن رەسپۋبليكالىق مۋزەي-قورىقتاردىڭ اۋماعىندا 8 ۆيزيت-ورتالىق سالىناتىن بولادى. سونداي-اق, ٶزبەكستان, قىرعىزستان جەنە تەجٸكستان ەلدەرٸمەن بٸرلەسٸپ «ۇلى جٸبەك جولى: فەرعانا-سىردارييا دەلٸزٸ» ترانسۇلتتىق نوميناتسيياسىن ٸلگەرٸلەتۋ بويىنشا قۇجاتتاردى دايىنداۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. نوميناتسييا اياسىندا تٷركٸستان جەنە قىزىلوردا وبلىستارىندا ورنالاسقان ساۋران, التىن اسار, جانكەنت, سىعاناق, وتىرار, ياسسى (تٷركٸستان) قالاشىقتارىن يۋنەسكو تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋ جوسپارلانعان.
تۋريزمدٸ دامىتۋدا كٶلٸكتٸك ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋىمەن قاتار, تاريحي-مەدەني مۇرانى تيٸمدٸ پايدالانۋدىڭ دا ماڭىزى زور دەپ ەسەپتەيدٸ پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى, بەلگٸلٸ جۋرناليست نۇرتٶرە جٷسٸپ.
«تۋريزمدٸ دامىتۋعا قاتىستى ەل پرەزيدەنتٸ ق.توقاەۆتىڭ جاقسى بٸر ۇسىنىسى ەسكەرۋسٸز قالدى. مەسەلەن, تٷركٸستاندى ٶزبەكستانداعى تۋريستٸك جەلٸلەرمەن تەمٸرجول ارقىلى جالعاۋ مەسەلەسٸ. سامارقان, بۇقارا, تاشكەنت قالالارىندا قازٸر تەمٸرجول جەلٸسٸ ٶتە جاقسى دامىعان. وسى جەلٸنٸ تٷركٸستانعا جالعاپ, تۇتاس بٸر تۋريستٸك كلاستەر كەشەنٸن جالعاۋ تۋرالى جاقسى باستاما ايتقان ەدٸ. وسى جاعى قاپەردەن شىعىپ بارا جاتىر. وسى ەسكەرٸلسە دەيمٸن», – دەدٸ سەناتور.
سونداي-اق, سەنات دەپۋتاتى «ۇلىق ۇلىستىڭ» ورداسى رەتٸندە ۇلىتاۋدىڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸن پايدالانۋعا جەتە مەن بەرٸپ, بۇل رەتتە جوشى حان كەسەنەسٸن تۋريزمدٸ تارتاتىن ٷلكەن جوبا رەتٸندە قاراستىرۋدى ۇسىندى.
جيىن بارىسىندا بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرٸ, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى بەرٸك ەبدٸعاليۇلى ەلباسى, «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى ن. نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن تەك تاريحي جەرلەرمەن شەكتەمەي, وعان اۋقىمدى كٶزقاراس تۇرعىسىنان قاراۋدى العا تارتتى. وسى باعىتتا كەيبٸر مەسەلەلەردٸڭ بارىن دا جاسىرمادى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى تەك ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەردٸ زەرتتەۋ نەمەسە رەستاۆراتسييالاۋ عانا ەمەس, ونىڭ ەڭ باستى ماقساتى – رۋحاني قۇندىلىقتار. جاڭاعى ايتىلعان ەربٸر وبەكتٸنٸ ناسيحاتتاۋ جەنە زەرتتەۋ. ول – بٸزدٸڭ رۋحىمىزدى تەربيەلەيتٸن, رۋحىمىزدى كٶتەرەتٸن وبەكتٸلەر, جەرلەر. سولارعا كٶبٸرەك مەن بەرسەك. ٶيتكەنٸ, بۇل – شىن مەنٸندە عىلىمي جوبا ەمەس, جاس ۇرپاقتى تەربيەلەيتٸن ناعىز يدەولوگييالىق جوبا» – دەدٸ بەرٸك ەبدٸعاليۇلى.
حالىق قالاۋلىسى سونىمەن قاتار مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنٸڭ نازارىن ٶڭٸرلەردە قاسيەتتٸ جەرلەرمەن اينالىساتىن تيٸستٸ ورگانداردىڭ جوقتىعىنا اۋدارىپ, بۇل ٸستٸ بۇرىنعىداي تابيعاتتى قورعاۋ ينسپەكتسيياسىنا جٷكتەپ, ونى مينيسترلٸككە قايتا باعىندىرعان جٶن, سونداي-اق قاسيەتتٸ, كيەلٸ جەرلەرگە ينۆەنتاريزاتسييا جاساۋ قاجەت دەگەن ۇسىنىسىن ورتاعا سالدى.
ترەۆەل-بلوگەر, ازاماتتىق جۋرناليست كەڭەس مٷشەسٸ ياكوۆ فەدوروۆ تا بەرٸك ەبدٸعاليۇلىنىڭ ۇسىنىسىن قولداپ, ەڭ الدىمەن تاريحي ماڭىزى زور كيەلٸ جەرلەرگە ينۆەنتاريزاتسييا جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. سونداي-اق, تاريحي ەسكەرتكٸشتەرگە رەستاۆراتسييا جاساۋدا جۇمىستىڭ ساپاسى ويداعىداي بولمايتىنىنا نازار اۋدارىپ, ەندٸ بۇل ٸسكە قوعامدىق باقىلاۋ جاساۋدى ۇسىندى.
ەلٸمٸزدەگٸ كٶنە قولجازبالار مەن سيرەك كٸتاپتار مەسەلەلەرٸ قولجازبالار جەنە سيرەك كٸتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ عىلىمي كەڭەسشٸسٸ, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى زاداش دٷكەنباەۆانىڭ بايانداماسىنا ارقاۋ بولدى. تاريحشى عالىم قولجازبالار ورتالىعىن ٸرٸلەندٸرۋ كەرەك دەپ سانايدى.
«شالعاي جاتقان ايماقتارداعى مەكەمەلەردٸڭ قورىنداعى قولجازبالار مەن سيرەك كٸتاپتاردى ورتالىق قورىنا جيناقتاپ بٸرورتالىقتاندىرۋ قاجەت. سەبەبٸ, الىس ايماقتارداعى مەكەمەلەردە ساقتاۋعا, ولاردى زەرتتەۋگە جاعداي جاسالماعان. رەستاۆراتسييا مەسەلەسٸ دە جولعا قويىلماعان. سول سەبەپتٸ بۇل كٶنە مۇرالار جويىلىپ كەتۋ الدىندا تۇر, تٸپتٸ كەيبٸرٸندە نە جازىلعانى دا بەلگٸسٸز. سوندىقتان شالعايداعى مەكەمەلەردە جاتقان قۇندى مۇرالاردىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتٸپ, مەملەكەت ٶز قاراۋىنا الۋى قاجەت. ەلەمنٸڭ وزىق ەلدەرٸندەگٸدەي رۋحاني قۇندىلىقتاردى بيٸككە قويىپ, ونى دەرٸپتەپ بولاشاق ۇرپاققا امانات ەتۋ ٷشٸن قولجازبالار جەنە سيرەك كٸتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىن حالىقارالىق دەڭگەيدە كٶتەرٸپ, ۇلتتىق كودىمىزدى ساقتاۋعا, رۋحاني بايلىعىمىز بەن بارىمىزدى ساقتاپ دامىتۋعا جاعداي جاساۋ كەرەك», – دەدٸ زاداش دٷكەنباەۆا.
اتالعان پٸكٸردٸ قولداعان قولجازبالار جەنە سيرەك كٸتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ «رەستاۆراتسييا جەنە كونسەرۆاتسييا» بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى سىرىم بوتابەكوۆ ٶز كەزەگٸندە ەلٸمٸزدە قولجازبالار بويىنشا رەستاۆراتور مامانداردىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, رەستاۆراتسييالىق زەرتحانالار ٷشٸن جوعارى وقۋ ورىندارىندا كادرلار دايارلاۋعا جەتە كٶڭٸل بٶلٸنسە دەگەن ۇسىنىسىن جەتكٸزدٸ.
باسقوسۋدى «Miras» قوعامدىق كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى جاناربەك ەشٸمجان قورىتىندىلاپ, جيىندا ايتىلعان ۇسىنىستار مەن پٸكٸرلەردٸ ۋەكٸلەتتٸ ورگاننىڭ نازارعا الۋىن ۇسىندى.
