2018 ج. قاڭتار–شٸلدە ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جٸٶ ٶسٸمٸ 4%-دى قۇرادى. 2018 جىلعى 7 ايداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى قر پرەمەر-مينيسترٸ ب. ساعىنتاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ ت. سٷلەيمەنوۆ, قارجى مينيسترٸ ب. سۇلتانوۆ جەنە ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى و. سمولياكوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ٷكٸمەت باسشىسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
تيمۋر سٷلەيمەنوۆ ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸنە ينفلياتسييالىق قىسىمنىڭ تٶمەندەۋٸ, جوعارى ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸك جەنە ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ سالالارىندا وڭ قارقىننىڭ ساقتالۋى نەگٸزگٸ سەرپٸن بەرگەنٸن ايتتى.
ينفلياتسييا ەڭ تٶمەنگٸ ٷش جىلدىق دەڭگەيدە ساقتالۋدا. جىل باسىنان بەرٸ ول 2,7% قۇرادى, بۇل رەتتە جىلدىق ينفلياتسييا – 5,9%.
1 تامىزداعى جاعداي بويىنشا ەلدٸڭ حالىقارالىق قورى $87,7 ملرد قۇرادى, ونىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸ — $56,8 ملرد, التىن ۆاليۋتالىق قورلار — $30,9 ملرد قۇرادى.
ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس 5,1%-عا ۇلعايدى. ٶنەركەسٸپ بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ ٶسٸمٸنە ەڭ كٶپ ٷلەستٸ ٶندٸرۋ سالالارى قوستى. تاۋ-كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ شىعارىلىمى 5,4%-عا ٶستٸ. مۇنايدى (6,1%), گازدى (6,4%) جەنە تەمٸر كەنٸن (7,4%) ٶندٸرۋ بويىنشا سالالالار قوزعاۋشى كٷش بولدى.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٶسۋ سەرپٸنٸ 4,9% دەڭگەيٸندە تٸركەلدٸ. ٶڭدەۋ سالالارىنىڭ بٶلٸنٸسٸندە ەڭ جوعارعى ٶسٸمدٸ ماشينا جاساۋ سالاسى كٶرسەتٸپ تۇر. وسى سالاداعى شىعارىلىم 16% قۇرادى. ٶسٸم بارىنشا كٷردەلٸ ٶندٸرٸستٸك قۇرامداۋىشتارى بار سالالاردىڭ ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. بۇل اۆتوكٶلٸك جاساۋ (58,5%), ەلەكتر جابدىقتارىن ٶندٸرۋ (47,2%) جەنە ەلەكتروندىق, وپتيكالىق ٶنٸمدەر (45,7%) ٶندٸرٸسٸ.
حيمييا ٶنەركەسٸبٸندە (10,9%), مۇناي ٶڭدەۋدە (4,4%), مەتاللۋرگييادا (3,6%) جەنە قاعاز ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸندە (10,1%) ورنىقتى ٶسٸم جالعاسۋدا.
اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ شىعارىلىمى 3,5%-عا ۇلعايدى. كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سالاسىنىڭ ٶسۋٸ 3,8%-دى قۇرادى. كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سەگمەنتٸنە ينفلياتسييانىڭ باياۋلاۋى مەن ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى جوعارى ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸك وڭ ەسەرٸن تيگٸزۋدە. تٶمەن ينفلياتسييا اياسىندا ساۋدا ٶتكەن ايعا قاراعاندا 6,1%-عا دەيٸن ۇلعايدى. بۇل رەتتە, ٶندٸرٸستٸك بەلسەندٸلٸك كٶلٸكتٸڭ 4,9% ٶسٸم دەنگەيٸندە ساقتالۋىنا ىقپال ەتەدٸ.
«نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىناتىن ينۆەستيتسييالار كەڭەيۋدە. ولار 23,7%-عا ٶستٸ. ينۆەستيتسييالاردىڭ ەڭ ٷلكەن ٶسٸمٸ — 32,7% ٶنەركەسٸپ سالاسىندا تٸركەلگەن. بۇل شىمكەنت مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتىن جاڭعىرتۋعا جەنە تەڭٸز كەن ورنىندا بولاشاق كەڭەيتۋ جوباسىن ٸسكە اسىرۋعا بايلانىستى. جالپى تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ $6,7 ملرد تارتىلدى. بۇل 2017 جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 24,4% جوعارى», — دەدٸ ت. سٷلەيمەنوۆ.
ەكسپورت كٶلەمٸ 21,8%-عا, يمپورت — 7,8% ٶستٸ. ەكسپورتتىڭ يمپورتتان ەدەۋٸر ٶسۋٸ تٶلەم بالانسىنىڭ اعىمداعى شوتىنىڭ تاپشىلىعىن تٶمەندەتۋگە نەگٸز بولدى. ول ەكٸ ەسەگە $1,4 ملرد دەيٸن قىسقاردى.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸنٸڭ ايتۋىنشا, جوعارى ٶندٸرٸستٸك بەلسەندٸلٸك ەڭبەك نارىعىنىڭ كٶرسەتكٸشتەرٸنە جاعىمدى ەسەر ەتتٸ. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرٸ 297,1 مىڭ ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,9% قۇرادى.
«جالاقى بٸر قالىپتى قارقىنمەن ٶسۋدە. بيىل قاڭتار–شٸلدە ايلارىندا ورتاشا ايلىق جالاقى 157,7 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرادى جەنە ناقتى مەنٸندە 2,3% ٶستٸ. وسى جىلدىڭ قاڭتار–ماۋسىم ايلارىندا ناقتى اقشالاي كٸرٸستەر 1% ٶستٸ», — دەپ تٷيٸندەدٸ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ.
ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ولەگ سمولياكوۆ 2018 جىلعى 1 شٸلدەدەگٸ جاعداي بويىنشا زاڭدى جەنە جەكە تۇلعالاردىڭ دەپوزيتتەرٸ ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 0,2%-عا ۇلعايىپ, 17,8 ترلن تەڭگەنٸ قۇراعانىن جەتكٸزدٸ. ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر بەرگەن نەسيەلەر 1 شٸلدەدەگٸ جاعداي بويىنشا 1%-عا ٶسكەن (12,8 ترلن تگ دەيٸن).
الدىن الا بەرٸلگەن دەرەكتەر بويىنشا, 2018 جىلدىڭ قاڭتار–مامىر ايلارىندا سىرتقى ساۋدا اينالىمى $35,6 ملرد قۇرادى جەنە 2017 جىلعى تيٸستٸ كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 18%-عا ٶستٸ, ونىڭ ٸشٸندە ەكسپورت — $23,3 ملرد (22,3% -عا ٶستٸ), يمپورت — $12,3 ملرد (10,7%-عا ارتىق) ارتتى.
و. سمولياكوۆتىڭ ايتۋىنشا, شٸلدە ايىندا «7–20–25» پرەزيدەنتتٸك باعدارلاماسى ويداعىداي ٸسكە قوسىلدى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 1330 ٶتٸنٸم كەلٸپ تٷستٸ, 6 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا نەسيە بەرٸلدٸ.
قارجى مينيسترٸ باقىت سۇلتانوۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى باياندادى. مەسەلەن, وسى جىلدىڭ جەتٸ ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتٸك بيۋدجەتتٸڭ نەگٸزگٸ پارامەترلەرٸ ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا جاقسى ورىندالدى.
تٷسٸم 6,264 ترلن تەڭگەنٸ نەمەسە ەسەپتٸ كەزەڭ جوسپارىنىڭ 101,9% قۇرادى. شىعىندار 6,466 ترلن تگ نەمەسە 98% ورىندالدى. مەملەكەتتٸك بيۋدجەت تاپشىلىعى 203 ملرد تگ سوماسىندا قالىپتاستى. بۇل جوسپاردان ەكٸ ەسەگە تٶمەن.
مەملەكەتتٸك بيۋدجەتكە 4,351 ترلن تەڭگە كٸرٸستەر (ترانسفەرتتەردٸ ەسەپكە الۋسىز) تٷستٸ نەمەسە جوسپاردىڭ 104,4%. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ 104,2%-عا ورىندالىپ, بيۋدجەتكە 3053 ملرد تەڭگە تٷستٸ. ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا ٶسۋ قارقىنى 116,2%-دى قۇرادى.
بٸر جىل بۇرىنعى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا بيۋدجەتكە سالىقتار 432 ملرد تەڭگەگە ارتىعىمەن تٷستٸ. مۇنداي ٶسٸم نەگٸزٸنەن قوسىلعان قۇن سالىعى — 207 ملرد تەڭگە, ەكسپورتتىق كەدەن باجى — 107 ملرد تەڭگە ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ.
الداعى كەزەڭگە ارنالعان بٸرٸنشٸ كەزەكتٸ مٸندەتتەر قاتارىندا ب. سۇلتانوۆ «كٸرٸستەر جينالىمىن ارتتىرۋ» جوباسىنىڭ ماقساتتى كٶرسەتكٸشتەرٸنە قول جەتكٸزۋدٸ جەنە ونىڭ تەڭگەرٸمدٸ ورىندالۋى ٷشٸن بيۋدجەتتٸڭ كٸرٸستەر مەن شىعىستار بٶلٸگٸنە مونيتورينگ جاساۋدى اتادى.
مەسەلەنٸ قاراۋ بارىسىندا تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ج. تٷيمەباەۆ, پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ب. باقاۋوۆ, اتىراۋ وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ن. نوعاەۆ, استانا ق. ەكٸمٸ ە. يسەكەشەۆ, شىمكەنت ق. ەكٸمٸ ع. ەبدٸراحىموۆ, سونداي-اق قىزىلوردا وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ق. ىسقاقوۆ ٶڭٸرلەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى باياندادى.
.jpeg)