مەيرامبەك بەسپاەۆقا حات نەمەسە اقاڭنىڭ اماناتى, الاڭداۋى تۋرالى
مەيرامبەك!
بۇل حاتتى كەنجەعاليعا, بەكجانعا, جانعاليعا دا ارناپ جازۋعا بولار ەدٸ. ولار ەر كەزدە ايتارىن ايتىپ, جازارىن جازىپ, وي-پٸكٸرٸن, كٶزقاراسىن تٷرلٸ كەڭٸستٸكتە باتىل بٸلدٸرٸپ جٷرەتٸن جٸگٸتتەر. ونىڭ ٷستٸنە بۇل وڭ مەن سولىن تانىپ-بٸلگەن, قالىپتاسقان بۋىن. ال سەن مەيرامبەك بۇل كەڭٸستٸكتە ٶزٸڭ ايتقانداي, ساياقتاۋ جٷرەسٸڭ. تٷنەۋكٷنگٸ «سەنبٸلٸك سەرۋەنگە» بەرگەن سۇحباتىڭ مەنٸ وسىنداي ويعا تابان تٸرەتتٸ. ونىڭ ٷستٸنە سەنٸڭ ويىڭدى ٶلشەپ-پٸشٸپ, تالعام-تانىمعا, پاراسات-پايىمعا يەك ارتىپ سٶيلەيتٸن بەيٸمدٸلٸگٸڭدٸ بايقادىم. ادامدى تانۋ, باردىڭ باعاسىن بٸلۋ قات بولىپ تۇرعان مىنا كٷندەردە وي كەمەلدٸگٸ, پٸكٸر سالماقتىعى اۋاداي قاجەت. بۇل قاسيەتتٸڭ سەنٸڭ قاتارىڭنىڭ بويىنان كٶرٸنٸس بەرۋٸ ماڭىزدى. بۇل مٸنەز تەرەڭدٸگٸ سەنٸڭ بۋىنىڭدا ٶزٸڭ دۇرىس اڭعارعانداي, جەتٸڭكٸرەي بەرمەيدٸ. ەندٸگٸ ەڭگٸمە وسى تۇستان تارقايدى.
ەرەدٸكتەگٸ جازعانىڭنان بٸر اڭعارعانىم, سەن كٸتاپ وقىعاندى جاقسى كٶرەدٸ ەكەنسٸڭ. ەسٸرەسە ەدەبي كٸتاپتاردى. بۇل جازباڭنان ٷكٸلٸ ٷزٸندٸنٸ «الماتى اقشامىندا» جارييالاپ تا جٸبەرگەنبٸز. مەن وسىعان قۋاندىم. قادىر اعامىز «مەن جاقسى اقىن بولماعان كٷندە جاقسى وقىرمان بولار ەدٸم» دەۋشٸ ەدٸ. سەن, سٸرە, جاقسى مۋزىكانت قانا ەمەس, جاقسى وقىرمان دا بولارسىڭ. بۇل ويىمدى تەپتٸشتەپ وتىرعانىمنىڭ بٸر سەبەبٸ بار.
بۇرىنىراقتا كٸشكەنتاي داۋسى بار, بٸر تانىمال ٶنەرپازعا بٸر بەلگٸلٸ قالامگەر كٸتابىن بەرٸپ جٸبەرەدٸ. كٸتاپتا ول تۋرالى بٸر ەسسە بار. ەلگٸ نەمە بەرٸپ جٸبەرگەن كٸسٸدەن «قاي بەتٸندە?» دەپ سۇراپتى. ال ەندٸ وسىنداي بٸر كٸتاپتى تاۋىسىپ وقىماعان ادامدار (مەن وعان كەمٸل سەنٸمدٸمٸن) حابار جٷرگٸزەدٸ, جۇرتقا اقىل ايتادى. جالپى, وسى كەزگە دەيٸن بايقاعانىم قازٸرگٸ رۋحانييات ادامدارىنىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ وقىمايدى (بٷگٸنگٸ ا.ەشٸمۇلى, س.ورازبايدى ايتپاعاندا, كەشەگٸ ن.جانتٶرين, ق.جەكٸباەۆ كٶپ وقيتىن, ينتەللەكتۋال بولاتىن. جالپى, بۇل وسى بۋىنعا, ودان كەيٸنگٸلەرگە تەن, ەڭ كەرەك قاسيەت ەدٸ). ونىڭ ٸشٸندەگٸ تالانتتىلارىنىڭ تەز توقىراۋىنىڭ باستى سەبەبٸ وسى. سودان سوڭ «تولىسپاعان تولستويلار, شالا شەكسپيرلەر» (م.ەۋەزوۆ) بولىپ قالۋ وپ-وڭاي, از-كەم تالانتىنا سەنٸپ, ۇمىت قالادى (ۇلىپ قالادى دەسەك تە بولعانداي ما قالاي?).
مەيرامبەك!
اللا تاعالا ساعان قۋاتى كٷشتٸ ەنشٸلٸك دارىن, وراسان زور مۋزىكالىق قابٸلەت بەردٸ. ونىڭ ٷستٸنە سەن كٶپ وقيتىن بولىپ شىقتىڭ. ەدەبيەتتٸ كٶپ وقىعان ادامنان ەدەپسٸزدٸك شىقپايدى, الىسقا بارادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە سەن ٶز بۋىنىڭنىڭ الدى بولۋىڭ كەرەك دەپ بولجايمىن. كەيبٸرەۋلەردە داۋىس بار, دارىن بار, بٸراق مىناداي دارالىقتار جوق.
ويدى وي تٷرتەدٸ. مىناداي دا جاعداي بولادى. تاياۋدا بٸر كونتسەرتكە بارىپ وتىرىپ, ەلگٸنٸڭ ستسەنارييٸندە تاعى دا بٸر تانىمال قالامگەردٸڭ سٶزٸنٸڭ ٶرٸپ جٷرگەنٸنە اسا تاڭىرقاي قويمادىم. بۇل ساۋاتسىزدىق پەن جاۋاپسىزدىق قايدان باستاۋ الىپ جاتىر دەپ ويلايسىڭ? قازٸر تەلەارنانىڭ كٶبٸ مۇحتار ەۋەزوۆ ايتقانداي, قاپتاعان سەل پىسىقتار, سەل شەنەۋنٸكتەر (جايدارمانشىلار, شوۋمەندەر, ت.ب.), دەمەك, تيٸپ قاشىپ وقىعاندار, ديلەتانتتار دەسە بولادى. بۇلاردان تەرەڭدٸك, زييالىلىق, بەكزاتتىق كٷتۋ قيىن. ولاردا ەلدٸك, ۇلتتىق مٷددەدەن گٶرٸ, توبىرلىق مٷددەگە, ساناعا قىزمەت ەتۋ باسىم. ورتا, باعىت, دەڭگەي باسقا. سوندىقتان بۇلاردان ەستٸ سٶز, تٸرٸ سٶز شىعا بەرمەيدٸ. دەمەك, تەلەارناڭ قانداي بولسا, حالقىڭ دا سونداي بولادى دەگەن سٶز عوي. تەلەارنا – ميلليوندار اۋديتوريياسى ەمەس پە? بۇعان جول بەرٸپ وتىرعان كەيبٸر تەلەارنا باسشىلارىنىڭ دا دەڭگەيٸ سول شامالاس دەپ تٷيٸن جاساۋعا بولادى. كەشەگٸ يليا جاقانوۆ, اقسەلەۋ سەيدٸمبەك, جەنٸبەك كەرمەنوۆ, ەشٸربەك سىعاي, ساعات ەشٸمباي, جارقىن شەكەرٸم حابار جٷرگٸزگەندە بۇنىڭ بٸرٸ دە بولعان جوق. كٸلەڭ ٸرگەلٸ, ٸڭكەر ٸزدەنٸستەر عانا ەسٸمٸزدە قالدى.
مەيرامبەك!
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى – ەندٸگٸ جەردە ەنشٸ بولۋ از, قايراتكەر, كٷرەسكەر بولۋعا تۋرا كەلەدٸ. ۇلت ٷشٸن. جۇتىلىپ كەتپەس ٷشٸن. جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆتا «مەدەنيەت دەگەنٸمٸز – ٶز ۇلتىڭدى ٶلٸپ-ٶشٸپ سٷيۋ» دەگەن سٶز بار. ٶنەردەگٸ ەلگٸندەي ەلەڭكٸدەي جالانعانداردى جالعاننىڭ جارىعىنا شىعارۋ كەرەك.
سەن «جۇلدىزدى جەكپە-جەكتە» وسى قادامدى باستاپ كەتكەندەي كٶرٸندٸڭ. بٸراق بۇدان دا تەرەڭدەۋ كەرەك. كەشەگٸ التىن ساعالارعا, تۇنىق باستاۋلارعا ورالىپ وتىرۋ كەرەك. اتاۋسىز قالعان اياۋلى دارىنداردىڭ اتىن جاڭعىرتۋ كەرەك. ٶز جولىن, داۋسىن تابا الماي جٷرگەن ەنشٸلەردٸڭ باعىن اشاتىن دا قازٸرگٸ گٷجٸلدەگەن «گٶي-گٶيلەر» مەن بەزٸلدەگەن «بەۋ-بەۋلەر» ەمەس, سولاردىڭ ەندەرٸ.
سەن وقۋىڭمەن قوسا «ەندٸ ەرتتەپ, كٷيدٸ مٸنگەن» (جارىلعاپبەردٸ) جٸگٸتسٸڭ. بٸر سۇحباتىڭدا تۇلپار مەن ەسەك جايىندا ايتىپسىڭ. تۋرا, تۇرپايىلاۋ ايتىلعانىمەن, ويىڭ دۇرىس. دۇرىسى تۇلپار مەن مەستەك دەيٸكشٸ. تٸپتٸ تۇزدىقتاي تٷسسەك, عالىم مەن زالىمنىڭ, قايماق پەن مايماقتىڭ, ماقاۋ مەن ساقاۋدىڭ دا زامانى بۇل.
قازٸرگٸ قوعامدا نە ەرٸ ەمەس, نە بەرٸ ەمەس, ورتاشا «تالانتتار» ٷستەمدٸك قۇرىپ تۇر. ولار بيلٸككە دە, باسقاعا دا قاي جاعىنان تيٸمدٸ. ٶيتكەنٸ بۇلار ەشقاشان جەل جاعىڭنان جٷرمەيدٸ. بەرٸنە كەلٸسكٸش, يٸلگٸش. دەمەك, باسقاسىن بىلاي قويعاندا, ٶنەردەگٸ ەڭ قاۋٸپتٸ توپ وسى. ولار ٶنەردٸ كٷنكٶرٸس قۇرالىنا اينالدىرىپ العان. نەگە ولاي? سەبەبٸنە ٷڭٸلٸپ كٶرەيٸن. قازٸر قاپتاعان توپ-توپ ەنشٸلەر كٶبەيدٸ. قاراپ وتىرساڭ كەلٸسكەن, سىمباتتى جاستار. قايدا بارساڭ دا بۇلعاڭ-بۇلعاڭ بيلەپ, باقىرىپ-شاقىرىپ ەن ايتادى, ەسٸرەسە تويلاردا جول بەرمەيدٸ. بٸردە سەبيت ورازباي اعام: «شٸركٸن, وسىلاردىڭ ٸشٸندە ەلگە كەرەك قانشاما قۇرىلىسشى, فيلوسوف, ماتەماتيكتەر جٷر-اۋ» دەپ ەدٸ. راسىندا سولاي عوي. ەركٸمنٸڭ ٶز ٸسٸمەن اينالىسۋى دەگەن بٸزدٸڭ ەلدە كٶپتەن بەرٸ توقتادى. سەبەبٸ اقشا تابۋ كەرەك. ال قازٸر جەڭٸل جولمەن, جان قيناماي, مۇرىن قاناماي اقشا تاباتىن جەر – توي-تومالاق.
سىمباتتى, سالتاناتتى, تەكتٸ, بەكزات, اقسٷيەك ٶنەر وسىلايشا ٶز بولمىسىنان الىستاپ بارا جاتىر. بۇل بٸزدٸ ٶز-ٶزٸمٸزدەن الىستاتۋ دەگەن سٶز. تەلەديدار تويحاناعا اينالىپ كەتتٸ. تويدا جٷرگەن ەنشٸسىماقتار تەلەديداردا دا ٶرٸپ جٷر.
مەيرامبەك!
شاقىرعان جەرگە بارا بەرەتٸنٸڭدٸ دۇرىس ايتىپسىڭ. بەيگە اتىن كٶكپارعا سالمايدى ەستٸ قازاق. كەشەگٸ ٶزٸمٸز بالا كٷننەن ٶنەرٸ مەن ٶرەسٸنە سٷيسٸنٸپ ٶسكەن تالاي تالانتتاردى وسى توي-تومالاق, كٶڭٸلجىقپاستىق, ماقتاۋ-ماداق جۇتىپ جٸبەرگەن. ولاردىڭ تاعدىرىن توي شەشكەن. ماقتاۋ تاۋدان قۇلاعان تاسقىن تەرٸزدٸ, وعان سەنٸپ قالۋ وڭاي, ال ودان شىعۋ قيىن. سوندىقتان ٶزٸڭ سۇحباتىڭدا اڭعارتقانىڭداي, ورتاشا تالانتتارمەن, ەبدەن شەگٸنە جەتكەن دەلدٷرٸشتٸكپەن كٷرەستٸ كٷشەيتپەي, ۇلتتىڭ رۋحاني كەڭٸستٸگٸن «اۆگييدٸڭ ات قوراسىنان» (ع.مٷسٸرەپوۆ) تازارتۋعا قازٸردەن كٸرٸسپەسەڭدەر, ەرتەڭ ٶزدەرٸڭ سونىڭ «جەمٸسٸن» كٶرەسٸڭدەر. بٷگٸندە ەكونوميكالىق قىلمىسپەن كٷرەس جولعا قويىلعان. ال رۋحاني قىلمىسپەن كٷرەسۋ نەگە ويىمىزعا كٸرٸپ شىقپايدى. ٶنەرٸ ٶسپەگەن ەلدٸڭ ٶزٸ دە ٶسپەي قالادى. ٶزٸڭ رۋحتاس جٸگٸتتەردٸڭ باسىن قوسىپ, دەربەس, تەۋەلسٸز قۋاتتى كٶركەمدٸك كەڭەس قۇرۋ كەرەك. كٶركەمدٸك كەڭەس تٷرلٸ سالا ٶكٸلدەرٸنٸڭ (مۋزىكا, ەدەبيەت, بەينەلەۋ, بالەت, سەۋلەت, جۋرناليستيكا, ت.ب.) باسىن بٸرٸكتٸرۋٸ قاجەت. وعان «قاباساقالدار» مەن «كٶكساقالداردى» جولاتپاعان جٶن. ۇلتتىڭ رۋحاني-مەدەني تەگٸن, تٶلتۋما بولمىسىن تەرەڭ باعامدايتىن باعدارلاما دايىنداپ, ونى تيٸستٸ مينيسترلٸككە بالاما رەتٸندە ۇسىنۋ كەرەك. ەلباسى ايتقان «قازاقستاندىق مەدەنيەت» نەگٸزٸن وسىدان الۋ كەرەك.
بٷگٸندە ٶزٸڭ قۇرالپى جٸگٸتتەر ٶنەردٸڭ بەلگٸلٸ بٸر بيٸگٸنە شىقتىڭدار. ونى دەڭگەي دەيدٸ. سەندەردٸڭ دەيگەيلەرٸڭ قازٸرگٸ ەستراداعا ازدى-كٶپتٸ ٶلشەم بولىپ تۇر. ەندٸگٸ جەردە سول دەڭگەيدٸ ۇلتقا قىزمەت ەتۋگە, رۋحاني كٷرەسكە تولايىم ارناۋ قاجەت. بٸز جۇرتتى اداستىرمايتىن جولعا باستايتىن پايعامبار, ەۋليە ەمەسپٸز. ولاردىڭ زامانى ٶتكەن. بٸراق تۇلعالىلىق, تانىمالدىلىقتىڭ (جۇرتتىڭ شىن ىقىلاسىنا بٶلەنگەن تانىمالدىلىقتى ايتىپ وتىرمىن) ٶزٸ سول جولدا ەدەۋٸر شارۋا اتقارۋعا ىقپالى بولادى. ەندٸگٸ جەردە تانىمالدىلىق ۇشاقتا, اۋرۋحانادا تيگەن جەردەمٸمەن شەكتەلمەي, ۇلتتىق مٷددەگە قىزمەت جاساۋى كەرەك.
شەراعاڭنىڭ «ەڭ الدىمەن حالقىڭا تيگٸزەر پايداڭدى ويلا, ٶز پايداڭ سونىڭ ٸشٸندە» دەيتٸنٸ بار ەدٸ. بٸرەن-سارانى بولماسا, قازٸرگٸ باسپاسٶزدٸڭ ٶزٸ بٶسپەسٶزگە اينالىپ بارادى. سوندىقتان جەكە تۇلعالاردىڭ سٶزٸ ٶتٸمدٸ. بٸر كٸسٸنٸكٸ – ماقۇل, ەكٸ كٸسٸنٸكٸ – اقىل. قازٸرگٸ جاستاردىڭ كەيبٸرٸ «اعا» دەگەن اۋرۋمەن اۋىرىپ, «بەتٸڭكە باۋعا» اينالعان. اعانىڭ ايتقانىنىڭ بەرٸ اقىل بولا بەرمەيدٸ. ٶزگەنٸڭ قاتەلٸگٸنەن ٷيرەنە وتىرىپ, ٶزٸڭە سەنۋ كەرەك. ٶزگەنٸڭ پٸكٸرٸمەن ٶمٸر سٷرۋ ٶتە قاۋٸپتٸ قۇبىلىس. رۋعا ەمەس – رۋحقا, اعاعا ەمەس, الاشقا قىزمەت ەتەتٸن كەزدەرٸڭ. ماعجان سەنگەن جاستار – سەندەر.
قازٸرگٸ تەلەارناداعى جاڭالىقتاردىڭ تاقىرىبى – ٶرتەنگەن ٷي, جىلاعان بالا-شاعا, اسىلىپ, اتىلىپ ٶلگەن, قاڭعىباس ادامدار, ناشاقورلىق, جەزٶكشەلٸك, جەمقورلىق, ت.ب.
ال كٶرەرمەن بولسا سونىڭ اراسىنان جىلت ەتكەن سەۋلە ٸزدەپ شارشادى. ودان قالابەردٸ قاپتاعان شوۋ, سەريالدار. قۇداياقى وسىلاردىڭ ٸلۋدە بٸرەۋٸنە بولماسا ەشقايسىسىنا كٶڭٸل تولمايدى. سەريالداردا ٶنەر بولمايدى. تەلەارنالارداعى ەنشٸلەرگە, ەنگە ارنالعان حابارلار بٸر-بٸرٸنە سىپىرا ماقتان ايتىپ, تامسانۋمەن تارقاسادى. عاجاپ, كەرەمەت دەۋگە قىمسىنبايتىن بولدىق. ٸلۋدە بٸر ايتىلاتىن اياۋلى سٶزدەردٸڭ قادٸرٸ قاشتى. ودان قالا بەردٸ بٸر جەي ەنشٸ جوق. بەرٸ جۇلدىز جەنە ولاردىڭ بايلىعى, عاجايىپ, ەرتەگٸدەي تۇرمىسى, كٶپقاباتتى ٷيلەرٸ, يتٸ, مىسىعى, جىرتىق دجينسيٸنٸڭ سانىنا دەيٸن سٶز بولادى. حالىققا وسى كەرەك پە?! وتىزدان ەندٸ اسقان ازعانتاي داۋسى بار, ەلٸ وڭى مەن سولىن تانىپ بٸلمەگەن, اۋزىنان سٶزٸ, قوينىنان بٶزٸ تٷسكەن بوتاتٸرسەك بٸرەۋلەر ٷلكەن ارنالاردان, راديودان «حالقىم» دەپ سٶيلەيدٸ. مٸنە, بٸزدٸڭ دەڭگەي وسى. مۇنى ايتىپ وتىرعان سەبەبٸم, سەن ٶزٸڭدٸ تەك ٶنەرپازبىن, جاقسى مۋزىكانتپىن دەپ ەسەپتەيدٸ ەكەنسٸڭ.
سونشا تانىمال بولا تۇرا وسىنداي قاناعاتپەن شەكتەلەسٸڭ. كٸشٸلٸك, كٸسٸلٸك دەگەن وسى. ال سەندەگٸ تالانتتى ەلگٸلەرگە بەرسٸنشٸ, تٶبەمٸزدٸ ويار ەدٸ. دەمەك, سەندەر (س.مايعازيەۆ, ج.جەكسەنۇلى, ت.سەرٸكوۆ, ر.ەلقوجا, ە.نۇرجان, «قوڭىر» توبى, ت.ب.) باردىڭ باعاسىن, رۋحاني قاناعاتتى بٸلەسٸڭدەر. دەمەك ساعان, سەندەرگە ەندٸ ٶنەرپازدىقپەن قوسا, رۋحاني كٷرەسكەرلٸكتٸ دە قۇستىڭ قوس قاناتىنداي الىپ جٷرۋ كەرەك بولادى.
كەڭ تالانت, كەم تالانت دەگەن بولادى. كەڭ تالانت ٶزٸنٸڭ كەلەشەگٸنە الاڭدامايدى. ال كەم تالانتتا تانىمالدىلىعىمدى جوعالتىپ الامىن با دەگەن قاۋٸپ كٷشتٸ بولادى. سول سەبەپتٸ ەر جەردەن جىلتىڭ-جىلتىڭ ەتٸپ جانتالاسادى. جانتالاستىڭ سوڭى جاعىمپازدىققا, جارامساقتىققا ۇلاسادى. بۇل – ٶنەردٸڭ اتا جاۋى. مٸنە, تالانتتى ادامداردىڭ كەيبٸرٸ دە قازٸر وسىنداي جولدى تاڭداعان. ال سەندەردٸڭ تانىمالدىلىقتارىڭا ەندٸ قاۋٸپ جوق, قايتا ول قايراتكەرلٸككە, اعارتۋشىلىققا ۇلاسىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋٸ كەرەك. ەلباسىنىڭ ٶزٸ باعدارلامالىق ماقالاسىندا ايتقانداي, «ەگەر جاڭعىرۋ ەلدٸڭ ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىنان نەر الماسا ول اداسۋعا باستايدى». سوندىقتان سەندەردٸڭ قاسيەتتٸ جۇمىستارىڭ سول اداسۋمەن الىسۋ.
ەسٸمە بٸر جاعداي تٷسٸپ وتىر. 1995 جىلى جاپونييادا بولدىم. ون تٶرت شاھارىن ارالادىم. بٸر كٷنٸ توكيودا كەلە جاتىر ەدٸك, پوشىمى ٶزگەشە ٷيگە كٶزٸم تٷستٸ. باستاۋشىدان «بۇل نە ٷي?» دەپ سۇراپ ەدٸم, «كٸرٸپ شىعايىق, سوسىن تٷسٸنەسٸز» دەدٸ. ەر تۇستا جامىراپ جاستار وتىر. قىزۋ پٸكٸرتالاس. شاماسى 25-35 اراسىنداعى جاستار. «بۇلار نە دەپ قىزىلكەڭٸردەك بولىپ جاتىر» دەيمٸن عوي. سونداعى ەلگٸلەردٸڭ ويى «جاپونييانى قايتسەك العا سٷيرەيمٸز, مىنا دەستٷر توزدى, مىنا جاڭالىق ەسكٸردٸ, جاڭاسىن ويلاپ تابۋ كەرەك» دەگەنگە سايادى. ال بٸزدەگٸ كلۋبتاردا نە بولىپ جاتقانىن سەندەر جاقسى بٸلەسٸڭدەر. كٶردٸڭٸز بە, ٶرٸمدەي جاستار ەلدٸڭ كەلەشەگٸن ويلاپ شىرىلداپ جاتىر. ال بٸزدٸڭ وسى جاستاعى ادامدار «حالقىم» دەپ سٶيلەپ, ساندالىپ جٷر. مەملەكەت باسشىسى جيٸ ايتاتىن قازاقستاندىق پاتريوتيزم, ينتەللەكتۋالدى ۇلت تەربيەلەۋ ٷلگٸسٸ وسى ەمەس پە? ەرينە سەندەر ول جاستان اسىپ كەتكەن شىعارسىڭدار, بٸراق دەر شاقتارىڭ ەكەنٸن تٷسٸنۋ كەرەك. ول ٷشٸن بٸرەۋدەن, قۇزىرلى ورىنداردان كٶمەك سۇراۋدىڭ قاجەتٸ جوق, ٶز ويىڭدى, پٸكٸرٸڭدٸ ٸركٸپ قالماي, قوعامدىق ورتا قالىپتاستىرۋ قاجەت. وي تەرەڭ بولسىن. ينتەللەكتۋالدىق بيٸكتٸك باستى نىسانا, ٶلشەم بولۋى كەرەك. قادىر ايتقانداي, «رۋحاني بيٸك كٸسٸ – ۇلتىنىڭ ۇيىتقىسى». ٶيتكەنٸ بٸز وتباسى, وشاق قاسىنىڭ ەڭگٸمەسٸنە ەبدەن تويعانبىز. ەلباسىنىڭ اتاقتى باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ نەگٸزگٸ مۇراتى دا حالقىمىزدىڭ بيٸك مەدەنيەتٸنە, رۋحاني كەمەلدٸككە قول جەتكٸزۋدٸ كٶزدەۋ ەمەس پە?!
جۋرناليست ٷشٸن ەلدەقانداي بولماسا, جابىق تاقىرىپ دەگەن بولا بەرمەيدٸ. سونىڭ ٸشٸندە ٶنەر مەنٸڭ نەگٸزگٸ ستيحيياما اينالعان. دەمەك, مۇرنىما يسٸ بارادى. قازاقتا «قويشى كٶپ بولسا, قوي ارام ٶلەدٸ» دەگەن بەلگٸلٸ سٶز بار. ال ەندٸ وسى سٶزگە «ەنشٸ كٶپ بولسا, ەن ارام ٶلەدٸ» دەپ جيەندٸك جاساۋعا تۋرا كەلٸپ تۇر. ەن سالعان جاقسى-اۋ, بٸراق قازٸر سولاردىڭ بەرٸ ەفيرگە شىعىپ كەتتٸ عوي. تٸپتٸ ودان-بۇدان ەۋەن قۇراپ, ۇرلىقى تٸرلٸكتەرمەن اينالىساتىن بٸرەۋلەردٸ شەمشٸنٸڭ قاسىنا اپارىپ قويعاندا بەتٸڭنەن وتىڭ شىعادى. ەرينە حالتۋرا ەشقاشان ٶلمەيدٸ, بٸراق ونىڭ بەتٸن قايتارۋعا, ىعىستىرۋعا بولادى. ول ٷشٸن ٶزدەرٸڭ سىندى بيٸك دەڭگەيدەگٸ جاستار بٸرٸگۋٸ كەرەك. بۇل بٸر مانساپ, اتاق, قىزمەت قۋىپ ساياساتپەن, نە بولماسا تٷسٸنٸكسٸز تٸرلٸكتەرمەن ەمەس, ٶز ٸسٸڭمەن, ناقتى ٸسپەن اينالىسۋ دەگەن سٶز. ماقسات تەك قانا ۇلت رۋحانيياتىنىڭ جاعدايى بولۋى قاجەت. رۋحاني ٶرٸستٸ كەڭەيتەتٸن, باراقاتتاندىراتىن ارنايى كلۋبتار قۇرىلىپ, ەن تەاترى, باسىلىمدار, ت.ب. اشىلىپ وي-پٸكٸردٸڭ قان بازارىنا اينالعانى جٶن. بەلگٸلٸ-بەلگٸلٸ, ٶزەكتٸ دەگەن تاقىرىپتاردى الىپ, ٷلكەن سٶز, ٷلكەن وي ايتىلىپ, تيٸستٸ ورىنداردىڭ نازارىن اۋدارىپ, ۇسىنىس-پٸكٸرلەردٸ ەكشەپ, ٸرٸكتەپ سوندا جٸبەرگەن ابزال. ەگەر وعان جاۋاپ بولماي جاتسا, تٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ ٸسكە قوسۋ كەرەك. سوندا ودان حالىق تا حاباردار بولىپ وتىرادى. قوعامدىق ويدىڭ ٶرٸسٸ كەڭەيەدٸ.
كەڭەس تۇسىندا الماتىدا رۋحاني قاجەتٸڭدٸ ٶتەيتٸن بٸرلٸ-جارىم ورتا بولاتىن. سونىڭ بٸرٸ – م.ەۋەزوۆ مۇراجايىنداعى حالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ ەدٸ. ۋنيۆەرسيتەتتٸ پروفەسسور ر.بەردٸباەۆ اعامىز باسقاردى. وندا تالاي مارقاسقالارمەن كەزدەسۋلەر, كەرەمەت قوڭىر كەشتەر ٶتەتٸن. بٸزدٸ ٶسٸرگەن سول ورتا, سول ەڭگٸمە ەدٸ. ال ەندٸ وسى رۋحتاعى عاجايىپ كەشتەردٸڭ بٷگٸندە ٶرٸسٸن كەڭەيتۋ قولعا الىنسا, قاپتاعان ارام شٶپتەرمەن كٷرەسۋدٸڭ بٸردەن-بٸر جولى وسى عوي. رۋحاني جاڭعىرۋ دەگەن وسى ەمەس پە?!
ۇلت قۇندىلىقتارى, ۇلتتىق ٶنەر جاڭا فورماتتا جاڭعىرۋى تيٸس. ول ٶمٸردٸڭ تالابى, رۋحاني سۇرانىسقا وراي ٶزٸنٸڭ التىن باستاۋىنا جاڭارىپ, جاڭعىرىپ قايتا ورالىپ وتىرادى. بۇل – زاڭدىلىق. بٸزدٸڭ ۇلتتىق ٶنەر قازاقستاندىق مەدەنيەتتٸڭ باستاۋىندا تۇرۋى كەرەك.
«تٸرٸ داۋسىمدى ساعىندىم» دەپ جىلاعان ەجەپتەۋٸر ەنشٸنٸ دە كٶرگەنبٸز. از كٷندٸك اتاق پەن داڭققا مالدانىپ كەتكەن ەلگٸنٸڭ جىلاعانى ماعان بۋىرقانعان بۋرانىڭ كٶز جاسىن كٶرگەندەي ەسەر ەتٸپ ەدٸ. سوندىقتان سەندە قۇداي بەرگەن تالانت پەن تانىمالدىلىق بار, ەندٸ سونى جانكەشتٸ ەڭبەكپەن جالعاستىرۋ كەرەك. دەمەك, تەك ەنشٸلٸك قانا ەمەس, تٷرلٸ اسپەكتٸدەگٸ سالماقتى وي, پٸكٸردٸڭ ٶنەردٸ ودان سايىن ٶرٸستەتٸپ, ەلدٸ رۋحتاندىراتىنىن بٸر سەتكە ەستەن شىعارماۋ قاجەت.
ۇستازىمىز اياۋلى اقاڭ – اقسەلەۋ سەيدٸمبەك ٶزٸنەن كەرەمەت مۋزىكانت شىعاتىنىنا كٶزٸ جەتە تۇرا, ۇلت رۋحانيياتى ٷشٸن ونىڭ ەر سالاسىنا ولجا سالىپ, عىلىمعا, ۇلت رۋحىن بيٸكتەتەتٸن سان-سالالى تٸرلٸكتەرگە ارالاسۋعا تۋرا كەلگەنٸن جيٸ ايتۋشى ەدٸ. دەمەك, ساعان اللا تاعالا بەرگەن ٶنەرٸن قايتىپ المايدى, سەنٸڭ رۋحاني كٷرەسكەر بولۋىڭ دا مٸندەتتەلەدٸ. بۇل – اقاڭنىڭ بٸزگە قالدىرعان اماناتى دا ەدٸ. بٸز وسى تٶڭٸرەكتە تالاي كٷندەر كەڭەس قۇرعانبىز. ەسەسٸنە اقاڭ قازاق رۋحانيياتىنا باعىت-باعدار بولار قانشاما بەكزات دٷنيەلەر بەرٸپ كەتتٸ.
بۇل حات («ٶنەر – ادامدارمەن سىرلاسۋ» – مۋسورگسكيي) اقىلىم اسىپ-تاسقاننان ەمەس, ۇلتتى ۇلى ەتەتٸن, ەكەڭ مەن شەشەڭدەي دانا دەستٷرلٸ ٶنەردٸڭ بيٸگٸ الاسارىپ بارا جاتقانىنا الاڭداپ, كٶڭٸل كەڭٸستٸگٸن بۇلت شالعاندا جازىلىپ قالدى.
بەرٸ دە ٶتەدٸ, حان دا ٶتەدٸ, قارا دا ٶتەدٸ. حالىقتى اداستىرمايتىن, العا اپاراتىن تەمٸرقازىق ول سەنٸڭ اتانىڭ كٷشٸمەن, انانىڭ سٷتٸمەن سٸڭگەن ساف ٶنەرٸڭ, تٶلتۋما بولمىسىڭ. ويلانايىق, شىراق!
قۇرمەتپەن, قالي سەرسەنباي,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن قايراتكەرٸ
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ
