جامبىل وبلىسىنداعى مەركٸ تاۋلارىن «قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن قار بارىسى مەن ٷندٸ جايراسى سيياقتى اڭ-قۇستار مەكەن ەتۋدە. قورۋ جەنە كٷزەتۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە ارقارلاردىڭ دا سانى ٶسكەن, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ايماقتا وسىدان ەكٸ جىل عانا بۇرىن «مەركٸ» مەملەكەتتٸك تابيعي قاۋمالى قۇرىلعان بولاتىن.
بٷگٸندە وعان قاراستى ورمان قورى جەرلەرٸ مەن قىرعىز الاتاۋى اۋماعىندا قورعاۋ جەنە كٷزەتۋ جۇمىسى ٶز نەتيجەسٸن كٶرسەتە باستادى.
ٶڭٸرٸمٸزدە بۇرى-سوڭدى بولماعان, «قىزىل كٸتاپقا» ەنگەن ارقار, ٷندٸ جايراسى, تٷركٸستان سٸلەۋسٸنٸ, اقباس بٷركٸت سەكٸلدٸ بٸرقاتار اڭ-قۇستار پايدا بولىپ, سانى ٶسۋدە.
مۇندا قورۋ, كٷزەتۋ جۇمىستارىنىڭ بارىسىندا العاش رەت قاڭتار ايىندا 1 قار بارىسى مەن 23 ارقار قۇلجاسىنىڭ بۇۇ باعدارلاماسى اياسىندا ارنايى ورناتىلعان فوتوتۇزاققا تٷسٸپ قالعانى بەلگٸلٸ بولدى.
وسىعان بايلانىستى الماتى قالاسىنداعى زوولوگييا ينستيتۋتىنان ارنايى ماماندار كەلٸپ, فوتوتۇزاق تٷسٸرٸلٸمدەرٸ بويىنشا زەردەلەۋ, زەرتتەۋ جۇمىستارىن جٷزەگە اسىرعان.
نەتيجەسٸندە قاۋمال اۋماعىنداعى تاۋ قويناۋىن 4 بٸردەي قار بارىسى مەكەندەيتٸنٸنە, سونداي-اق, ٷندٸ جايراسى دا بار ەكەندٸگٸنە كٶز جەتكٸزٸلدٸ.
اتالمىش ينستيتۋت ماماندارىنىڭ كٷشٸمەن مەركٸدەگٸ بٸر عانا تاۋ شاتقالىنىڭ ٶزٸنەن 40 باس ارقار مەن 150 باستان استام تاۋ ەشكٸسٸنٸڭ ٷيٸرٸ سۋرەتكە تٷسٸرٸلدٸ.
وبلىستىق ورمان شارۋاشىلىعى جەنە جانۋارلار دٷنيەسٸ اۋماقتىق ينسپەكتسيياسىنان الىنعان مەلٸمەتكە قاراعاندا, بٷگٸندە قاۋمال اۋماعىنداعى ارقارلار 140, ٷندٸ جايراسى 8, قار بارىسى 8 باسقا جەتٸپ وتىر.
بىلتىرعى جىلدان باستاپ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ باستاماسىمەن مەركٸ اۋدانىنىڭ تاۋلى ايماعىندا مەملەكەتتٸك ٶڭٸرلٸك تابيعي ساياباق قۇرۋ ٸسٸ قولعا الىنعانى بارشاعا مەلٸم.
بٷگٸندە اتالمىش جوبانىڭ جاراتىلىستانۋ-عىلىمي نەگٸزدەمەسٸ تولىقتاي جاسالىپ بٸتتٸ.
ەندٸ تابيعي ساياباقتىڭ شەكارا-شەگٸ بەلگٸلەنٸپ, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگٸزدەمەسٸ اياسىنداعى جۇمىستار جٷزەگە اسىرىلۋ ٷستٸندە.
