مەملەكەت ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸنە كٶپ كٶڭٸل بٶلەدٸ

فوتو:kazgazeta.kz الىندى

بٷگٸنگٸ تاڭدا كەسٸپوداق فەدەراتسيياسىندا 2 ميلليونعا جۋىق مٷشە بار. ەڭبەك ينسپەكتورلارىنىڭ سانى 18 مىڭعا جۋىقتادى. 

فەدەراتسييانىڭ باستى مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ – ٶندٸرٸستەگٸ جازاتايىم وقيعالاردى تەكسەرۋ جەنە مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتورلارى جٷرگٸزەتٸن ەڭبەك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ەڭبەكتٸ قورعاۋ جاعدايىن كەشەندٸ تەكسەرۋلەر بارىسىنا قاتىساتىن قوعامدىق ينسپەكتورلاردىڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ بولىپ تابىلادى.

نەگٸزٸ ەلٸمٸزدە ەڭبەك داۋلارى بٸرنەشە زاڭنامالىق جەنە ەكٸمشٸلٸك تەتٸكتەر ارقىلى شەشٸلەدٸ. نەگٸزگٸ رەتتەۋشٸ زاڭ - ەڭبەك كودەكسٸ. وندا جۇمىس بەرۋشٸلەر مەن جۇمىسشىلار اراسىنداعى ەڭبەك داۋلارى مەن كەلٸسپەۋشٸلٸكتەردٸ شەشۋ جولدارى انىقتالعان.

كەسٸپوداقتار ەڭبەكشٸ حالىق اراسىندا ەڭبەك قۇقىقتارىن تٷسٸندٸرۋ جەنە زاڭناما تۋرالى اقپارات بەرۋ بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس جاسايدى. بۇل ۇيىم جۇمىسشى مەن جۇمىس بەرۋشٸ اراسىنداعى كٶپٸر ٸسپەتتەس. وسىنداي ٷشجاقتى كەلٸسسٶزدەر جۇمىس ورىندارىنداعى جانجالداردى ۋاقىتىلى شەشۋدە جەنە ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا تيٸمدٸ قۇرال. 
سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدە مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتسيياسى جۇمىس ٸستەيدٸ, ول جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەك زاڭناماسىن ساقتاۋىن قاداعالاپ, قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاپ, تيٸستٸ شارالار قابىلدايدى. جۇمىسشىلار ٶز قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى تۋرالى ەڭبەك ينسپەكتسيياسىنا شاعىمدانا الادى, ينسپەكتسييا تەكسەرٸس جٷرگٸزٸپ, شارالار قولدانادى.

مىسالى بىلتىردان بەرٸ شەشٸمٸن تاپپاي كەلگەن ورمانشىلاردىڭ جالاقىسى تۋرالى مەسەلەنٸڭ نٷكتەسٸ جاقىندا قويىلدى. بۇل تۋرالى مەجٸلٸس دەپۋتاتى نارتاي ارالبايۇلى مەلٸمدەدٸ. ەندٸ ورمانشىلاردىڭ جالاقىسىنا 100 پايىز ٷستەمە تٶلەنەتٸن بولدى. تيٸستٸ جاۋاپ مينيسترٸلٸكتەن كەلدٸ. نەتيجەسٸندە ورماندى قورعاۋ جٶنٸندەگٸ ينسپەكتورلاردىڭ ورتاشا جالاقىسى 141 مىڭنان 276,7 مىڭ تەڭگەگە, ورمانشىلىق باسشىسى 181 مىڭنان 357 مىڭ تەڭگەگە, باسشى قۇرامىنىڭ جالاقىسى 198 مىڭ تەڭگەدەن 361 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايدى. اتالمىش مەسەلەلەردٸڭ وڭ شەشٸمٸن تابۋىندا كەسٸپوداق ۇيىمدارىنىڭ رٶلٸ ٷلكەن ەكەنٸن ايتا كەتكەن جٶن. 

فەدەراتسييا تٶراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, كەسٸپوداقتار ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا شەشۋشٸ رٶل اتقارادى.  

«وسى جىلدار ٸشٸندە كەسٸپوداقتار ەلەۋمەتتٸك سەرٸكتەستٸكتٸڭ اجىراماس بٶلٸگٸ, ەڭبەكشٸلەردٸڭ قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرٸن قورعاۋشى, ماڭىزدى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋشىسى بولىپ كەلەدٸ. فەدەراتسييا قىزمەتكەرلەردٸڭ مٷددەلەرٸن بٸلدٸرٸپ جەنە ولاردىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن قورعاي وتىرىپ, 16 مىڭنان استام باستاۋىش كەسٸپوداق ۇيىمدارى مەن 2 ميلليونعا جۋىق حالىقتى بٸرٸكتٸرگەن ەڭ ٷلكەن ۇيىمعا اينالدى. كەسٸپوداق فەدەراتسيياسى بٷگٸنگە دەيٸن جاڭا قازاقستاندى قالىپتاستىرۋعا بەلسەندٸ ات سالىسادى جەنە ەرٸ قاراي جۇمىسىن جالعاستىرا بەرمەك», - دەدٸ قركف تٶراعاسى. 

ول سونداي-اق پرەزيدەنتتٸڭ جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ بەدەلٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى. كەسٸپوداق وسى باستامانى ٸسكە اسىرۋعا جەردەمدەسۋگە ەرقاشان دايىن ەكەندٸگٸن جەتكٸزدٸ. 

«ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٸرٸ قوعامدىق ۇيىم رەتٸندە فەدەراتسييا ٷشٸن ماڭىزدى اسپەكت – پرەزيدەنت جارييالاعان جۇمىسشى كەسٸپتەر مەن ماماندىقتاردىڭ بەدەلٸن ارتتىرۋ كۋرسى. 2025 جىلدى «جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى» دەپ جارييالاۋ – ەل يگٸلٸگٸنٸڭ نەگٸزٸ – ەڭبەك ادامى ەكەنٸن كٶرسەتەتٸن ماڭىزدى قادام. ال ەڭبەك ادامىنا شىنايى قولداۋ كٶرسەتۋ ونىڭ ەلەۋلٸ ەڭبەگٸن قۇرمەتتەۋدەن, مويىنداۋدان باستالادى», – دەپ قوستى ساتىبالدى دەۋلەتالين.

راسىمەن دە, قاسىم-جومارت توقاەۆ 2025 جىلدى «جۇمىسشىلار جىلى» دەپ جارييالاعان باستاماسى جۇمىسشىلاردىڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋگە, جۇمىسشى ماماندىقتاردىڭ قوعامداعى رٶلٸ مەن ماڭىزدىلىعىن ارتتىرۋعا وڭ سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸ سٶزسٸز. ەسٸرەسە, ەلٸمٸزدە جۇمىس كٷشٸ جەتٸسپەيتٸن ەنەرگەتيكا, قۇرىلىس, جەنە سۋ شارۋاشىلىعى سالالارىنا دەگەن حالىقتىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تٷسەرٸ انىق. توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ادال جەنە تاباندى ەڭبەك ادامى قاشان دا قۇرمەتكە لايىق بولۋى تيٸس. سوندىقتان كەسٸپوداق ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى ودان ەرٸ قىزا تٷسپەك, سەبەبٸ ەڭبەك ادامدارىنىڭ جالاقىسى مەن ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەرٸن كەلەسٸ جىلدان باستاپ كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.