مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸ

"ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساي وتىرىپ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸنٸڭ تولىق مەتٸنٸن جارييالايدى.

***

قۇرمەتتٸ ەرٸپتەستەر! 

بٸز باياندامالاردى تىڭداپ بولدىق. ەندٸ الداعى مٸندەتتەرگە كٶشەيٸك.

باستى ماقساتىمىز – كوروناۆيرۋس پاندەميياسى مەن ونىڭ سالدارىن جويۋ.  بۇعان دەيٸن سٶز العاندار جۇمىستاعى وڭ نەتيجەلەر تۋرالى ايتتى. سوندىقتان, بٸردەن نەگٸزگٸ مٸندەتتەرگە جەنە جٸبەرٸلگەن قاتەلٸكتەردٸ تٷزەتۋ ٷشٸن اتقارىلاتىن جۇمىستارعا توقتالامىن.   

 

بٸرٸنشٸ. ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋ.

پاندەمييا مەن كارانتين شەكتەۋلەرٸ, ساۋدا قاتىناستارىنىڭ بۇزىلۋى ەلدەگٸ ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸككە كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزدٸ. كٶپتەگەن ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ كٶرسەتكٸشٸ تٶمەندەدٸ. ەسٸرەسە, شاعىن جەنە ورتا بيزنەس قاتتى زارداپ شەگۋدە.  بىلتىر داعدارىسقا قارسى بٸرقاتار شارالار قابىلداندى. ونىڭ اۋقىمى اسا زور بولعانى جەنە جەدەل جٷزەگە اسىرىلعانى بارشاڭىزعا بەلگٸلٸ. بيزنەستٸڭ سۇرانىسىنا يە بولىپ وتىرعان ماڭىزدى شارالار وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ۇزارتىلدى. 

شاعىن جەنە ورتا بيزنەس حالىقتىڭ ٷشتەن بٸرٸنە جۇمىس تاۋىپ بەرٸپ وتىر. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, ونىڭ احۋالى قانداي بولسا – حالىقتىڭ جاعدايى دا سونداي.  بيىل شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە قولداۋ كٶرسەتۋ ەڭ باستى نازاردا بولۋعا تيٸس. ٷكٸمەتكە «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن بٸرلەسٸپ, بٸر ايدىڭ ٸشٸندە وسىعان قاجەتتٸ ٸس-شارالار توپتاماسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن. 

«ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى – حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ نەگٸزگٸ قۇرالى. ونىڭ «باستاۋ-بيزنەس» باعىتى بويىنشا 150 مىڭنان استام ادام وقىپ شىقتى. بٸراق, تەك 10 پايىزى نەسيەگە, 19 پايىزى گرانتقا يە بولدى. 100 مىڭنان استام ادام مەملەكەت قولداۋىنان تىس قالدى.  ەسٸرەسە, باعدارلامانىڭ اۋىلداعى تٷلەكتەرٸنە قارجى جەتپەي جاتىر. سەبەبٸ, اۋىلدا بانكتەر مەن دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ بٶلٸمشەلەرٸ جوق. سوندىقتان, باعدارلامانىڭ قارجى كٶلەمٸن عانا ەمەس, ونى جٷزەگە اسىرۋ ۇستانىمدارى مەن تەتٸكتەرٸن قايتا قاراۋىمىز كەرەك. وعان بٸلٸكتٸ ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ – ٷكٸمەتتٸڭ مٸندەتٸ. حالىققا بەرٸلەتٸن شاعىن نەسيەلەردٸڭ ستاۆكاسى 6 پايىزدان اسپاۋعا تيٸس.

دالەە. زناچيتەلنىە انتيكريزيسنىە سرەدستۆا يز بيۋدجەتا سلەدۋەت ەففەكتيۆنو يسپولزوۆات. ەتو ۆرودە بى پونياتنو. نو نا ساموم دەلە سيتۋاتسييا زاچاستۋيۋ ۆىگلياديت يناچە.

يا پورۋچال پراۆيتەلستۆۋ ي اكيمام ۋسيليت رابوتۋ پو ۋۆەليچەنييۋ مەستنوگو سودەرجانييا ۆ زاكۋپكاح. ودناكو داننوە پورۋچەنيە ۆىپولنياەتسيا نەۋدوۆلەتۆوريتەلنو.

زا 9 مەسياتسەۆ 2020 گودا وبششيي وبەم رەگۋليرۋەموگو زاكۋپا توۆاروۆ, رابوت ي ۋسلۋگ سوستاۆيل 12,5 تريلليونا تەنگە. ناشا ەكونوميكا نەدوپولۋچيلا پوچتي پولوۆينۋ يز ەتوي سۋممى. نا مەستنىە توۆارى ي ۋسلۋگي بىلو ناپراۆلەنو پريمەرنو 6,5 تريلليونا تەنگە, يلي 52 %.

مەنشە ۆسەگو سرەدستۆ نا زاكۋپ وتەچەستۆەننىح توۆاروۆ ي ۋسلۋگ تراتيات گوسۋدارستۆەننىە ورگانى. مەستنوە سودەرجانيە ۋ نيح سوستاۆيلو تولكو 30 %.

ۆ رامكاح رەاليزاتسيي ينفراسترۋكتۋرنىح پروگرامم گوسورگانى دولجنى بىلي دوستيگنۋت 90 % ۋروۆنيا پو ەتومۋ پوكازاتەليۋ. پو فاكتۋ – كازاحستانسكوە سودەرجانيە وبەسپەچەنو تولكو نا 83 %.

ۆ پروەكتاح «نۇرلى جەر» نەۆىپولنەنيە پورۋچەنييا دوپۋششەنو ۆ ۆوسمي رەگيوناح. حۋدشيە رەزۋلتاتى: ۆ ستوليتسە – 59 %, تۋركەستانسكوي ي پاۆلودارسكوي وبلاستياح – 64 % ي 61 % سووتۆەتستۆەننو.

ۆ رامكاح «دوروجنوي كارتى زانياتوستي» دوليا مەستنوگو سودەرجانييا سوستاۆيلا 87 %. نارۋشەنيە پلانوۆىح پوكازاتەلەي دوپۋششەنو ۆ سەمي رەگيوناح. نايبولەە زناچيتەلنىە وتكلونەنييا زافيكسيروۆانى ۆ ترەح وبلاستياح: الماتينسكوي – 60 %, كىزىلوردينسكوي – 73 % ي مانگيستاۋسكوي – 80 %.

حوچۋ ەششە راز پودچەركنۋت – زاداچۋ پو ۋۆەليچەنييۋ دولي كازاحستانسكوگو سودەرجانييا نيكتو نە سنيمال.

سۋبسيديروۆات يمپورت تريلليونامي بيۋدجەتنىح سرەدستۆ مى نە يمەەم پراۆا. پوەتومۋ ادمينيستراتورى بيۋدجەتا بۋدۋت نەستي پەرسونالنۋيۋ وتۆەتستۆەننوست.

پري ەتوم نام نە نۋجنى دۋتىە تسيفرى. ۆاجەن پراۆيلنىي سچەت. يمەەتسيا ينفورماتسييا, چتو ۆ «زاچەت» چاستو وتنوسيتسيا ليۋبايا پرودۋكتسييا يۋريديچەسكوگو ليتسا, زارەگيستريروۆاننوگو ۆ كازاحستانە. ي نە ۆاجنو – پوستاۆيل ون سوبستۆەننىي توۆار يلي يمپورتنىي.

پورۋچايۋ مينيندۋستريي پەرەپروۆەريت زاياۆلەننىە تسيفرى ۆ سووتۆەتستۆيي س ۋتۆەرجدەننىمي مەتوديكامي.

ستويت وتمەتيت ي پولوجيتەلنىە پريمەرى. ۆ پەريود پاندەميي حولدينگ «سامرۋك-كازىنا» ناچال پريمەنيات پراكتيكۋ زاكليۋچەنييا دولگوسروچنىح وففتەيك-كونتراكتوۆ ۆ وبمەن نا وبيازاتەلستۆو سوحرانيات رابوچيە مەستا. ۆ رەزۋلتاتە بىلو پوددەرجانو بولەە 200 تىسياچ رابوچيح مەست.

ودناكو ۆ گوسزاكۋپكاح ەتوت ەففەكتيۆنىي ينسترۋمەنت پريمەنياەتسيا نەدوستاتوچنو اكتيۆنو. پورۋچايۋ دو 1 سەنتيابريا ۋتۆەرديت كومپلەكسنىي پلان پو سوزدانييۋ ي راسشيرەنييۋ پرويزۆودستۆ چەرەز وففتەيك-كونتراكتى, تو ەست چەرەز سيستەمۋ گارانتيروۆاننوگو زاكۋپا پرودۋكتسيي.

پرەدستويت پروۆەستي رابوتۋ پو شيروكومۋ يسپولزوۆانييۋ كاتەگوريينىح زاكۋپوك ي درۋگيح مەحانيزموۆ ستيمۋليروۆانييا مەستنوگو پرويزۆودستۆا. پروشۋ ناتسپالاتۋ «اتامەكەن» پودكليۋچيتسيا ك ەتومۋ پروتسەسسۋ.

ەششە ودين ۆاجنىي اسپەكت. س 1 يانۆاريا تەكۋششەگو گودا ۆستۋپيلي ۆ سيلۋ جەستكيە ترەبوۆانييا ۆتو پو وگرانيچەنييۋ پوددەرجكي وتەچەستۆەننوگو بيزنەسا. پراۆيتەلستۆۋ ي پالاتە پرەدستويت ۆىرابوتات نوۆىە مەرى س ۋچەتوم ترەبوۆانيي ەتوي ورگانيزاتسيي.

يا ۆسەگدا گوۆوريل, چتو گوسۋدارستۆو بۋدەت ۆسەستوروننە پوددەرجيۆات دوبروسوۆەستنىي بيزنەس. ۆ ۋسلوۆيياح پاندەميي مى وكازىۆاەم رەكوردنۋيۋ, بەسپرەتسەدەنتنۋيۋ پوددەرجكۋ كازاحستانسكومۋ اۆتوپرومۋ, ستروييندۋستريي.

ۆىروسلي پروداجي نوۆىح اۆتوموبيلەي, دوموۆ ي كۆارتير. سووتۆەتستۆەننو ۆىروسلي وبەمى ۆىرۋچكي زاۆودوۆ, كرۋپنىح سترويتەلنىح كومپانيي.

ۆ تو جە ۆرەميا مى ۆپراۆە راسسچيتىۆات نا سووتۆەتستۆۋيۋششۋيۋ وتداچۋ وت بيزنەسا. گوسپوموشش وكازىۆاەتسيا دليا توگو, چتوبى روسلو بلاگوسوستويانيە ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد رابوتنيكوۆ ي گراجدان ۆ تسەلوم.

مى دولجنى پونيمات, ناسكولكو پرودۋكتيۆنى پريمەنياەمىە پودحودى. پروشۋ پراۆيتەلستۆو ۋسكوريت اناليز ەففەكتيۆنوستي مەر گوسۋدارستۆەننوي پوددەرجكي.

 

ەكٸنشٸ. جۇمىسپەن قامتۋ مەسەلەسٸ.

بٸز جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن قابىلداپ, وعان 1 تريلليون تەڭگە بٶلدٸك. بۇل قارجىنىڭ 98,2 پايىزى يگەرٸلدٸ. باعدارلاما حالىقتى ەڭبەكپەن قامتىپ, ٸسكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋ ٷشٸن ماڭىزدى رٶل اتقاردى. الايدا, ونداعان جەنە جٷزدەگەن مىڭ جۇمىس ورنى اشىلعانى تۋرالى اقپاراتتى تەكسەرگەندە, ول زەينەتاقى جەنە سالىق تٶلەمدەرٸمەن سەيكەس كەلە بەرمەيدٸ.  ازاماتتاردى قاعاز جٷزٸندە عانا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ بەلەڭ الىپ وتىر. بٸرىڭعاي اقپاراتتىق جٷيەگە بٸر ادام تۋرالى مەلٸمەت قايتا-قايتا ەنگٸزٸلەدٸ.  دەل وسىنداي 15 مىڭ جاعداي تٸركەلگەن.

جۇمىسقا ورنالاستى دەگەن ادامداردىڭ ٷشتەن بٸرٸ زەينەتاقى قورىنا قارجى اۋدارماعان بولىپ شىقتى.  مۇنداي جاعداي, ەسٸرەسە, تٷركٸستان (79 %), قىزىلوردا (43 %) جەنە جامبىل وبلىستارىندا (36 %) انىقتالىپ وتىر. جالپى, ەڭبەكپەن قامتىلعانداردىڭ 40 پايىزعا جۋىعى «كٶلەڭكەدە» قالىپ قويعان. 

مەن بۇعان دەيٸن وسىنداي ەسەپتەردٸ اۆتوماتتى تٷردە قايتا تەكسەرۋ تەسٸلدەرٸن ەنگٸزۋ تۋرالى تاپسىرما بەردٸم. الايدا, مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸ مەن بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى بۇل تاپسىرمانى ەلٸ ورىنداعان جوق.  

داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ تاعى بٸر كەمشٸلٸگٸ – بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالىقتىڭ ازدىعى. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىنا» بٶلٸنگەن 1 تريلليوننان نەبەرٸ 5,5 ميلليارد تەڭگە سالىق تٶلەنگەن.   بۇل – جارتى-اق پايىز دەگەن سٶز! مەملەكەتتٸك كٸرٸسكە جاۋاپتى ورگاندار مەسەلەنٸ قاتاڭ باقىلاۋعا الۋى كەرەك. قاجەت بولسا, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن دا وسى جۇمىسقا تارتامىز.

 

ترەتە. پەرەناسترويكا سيستەمنىح پوليتيك.

كريزيس ياركو ۆىسۆەتيل زاستارەلىە پروبلەمى ناتسيونالنوي ەكونوميكي.

ودنا يز ۆاجنەيشيح سيستەمنىح پوليتيك – نالوگوۆايا, ونا دولجنا ستيمۋليروۆات فورميروۆانيە نوۆوي سترۋكتۋرى ەكونوميكي. ەكونوميكي, وسنوۆاننوي نا كونكۋرەنتوسپوسوبنوم نەسىرەۆوم سەكتورە, كاچەستۆەننىح ينۆەستيتسيياح, ۆستروەننوي ۆ تسەپوچكي دوباۆلەننوي ستويموستي.

ۆ رامكاح انتيكريزيسنىح پرەدوستاۆيلي شيروكيي سپەكتر نالوگوۆىح ستيمۋلوۆ. ۆسە وني وپراۆدالي سەبيا. سەيچاس, ۆ پەريود ۆوسستانوۆيتەلنوگو روستا, پراۆيتەلستۆۋ سلەدۋەت ۆىرابوتات پرەدلوجەنييا پو سوۆەرشەنستۆوۆانييۋ نالوگوۆو-بيۋدجەتنوي پوليتيكي ۆ نوۆىح رەاليياح.

كراينە ۆاجەن ۆوپروس ي نالوگوۆوگو ادمينيستريروۆانييا.

ۆ پوسلەدنيە مەسياتسى ۋچاستيليس جالوبى پرەدپرينيماتەلەي نا نالوگوۆىە ورگانى. زا مينيمالنۋيۋ زادولجەننوست بلوكيرۋيۋتسيا سچەتا, پوستوياننو زاۆيساەت سيستەما پريەما وتچەتنوستي, بەز دولجنىح وسنوۆانيي وگرانيچيۆاەتسيا ەكسپورت ي تاك دالەە.

ۆ تسەلياح يسپولنەنييا بيۋدجەتا زا سچەت اۆانسوۆىح پلاتەجەي نا دوبروسوۆەستنىح پرەدپرينيماتەلەي وكازىۆاەتسيا داۆلەنيە. سلەدۋەت پرەكراتيت ەتۋ پراكتيكۋ.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س نپپ «اتامەكەن» رازرابوتات پرەدلوجەنييا پو كاردينالنومۋ ۋپروششەنييۋ ي سمياگچەنييۋ نالوگوۆوگو ادمينيستريروۆانييا. ونو دولجنو وسنوۆىۆاتسيا نا تسيفروۆىح رەشەنيياح, يسپولزوۆانيي بولشيح داننىح ي تەحنولوگيي بلوكچەين.

ۆ چاستنوستي, پورۋچايۋ راسسموترەت ۆوپروس وسۆوبوجدەنييا ينديۆيدۋالنىح پرەدپرينيماتەلەي وت پرەدوستاۆلەنييا نالوگوۆوي وتچەتنوستي ۆ سلۋچاە يسپولزوۆانييا يمي ونلاين كاسسوۆىح اپپاراتوۆ ي POS-تەرمينالوۆ.

نالوگوۆىە ي تاموجەننىە پوستۋپلەنييا ياۆليايۋتسيا وسنوۆنوي ستاتەي دوحودا ۆ رەسپۋبليكانسكوم بيۋدجەتە.

پري ەتوم ەە دوليا ۆ وبششەي سۋممە دوحودوۆ ۆ 2020 گودۋ سوكراتيلاس دو 47 %. گودوم رانەە ونا دوستيگالا 65 %. وتمەچاەتسيا نيزكيي ۋروۆەن سوبيراەموستي تاموجەننىح پلاتەجەي.

شيروكو پريمەنياەتسيا پراكتيكا نەدوستوۆەرنوگو دەكلاريروۆانييا. تولكو نا گرانيتسە س كيتاەم كوليچەستۆو تاكيح فاكتوۆ سوستاۆيلو وكولو 50 تىسياچ. ي ەتو ۆ پەريود پاندەميي ي پوۆسەمەستنىح لوكداۋنوۆ. راسحوجدەنييا ۆ زەركالنوي ستاتيستيكە س كيتاەم – بولەە 5 ميللياردوۆ دوللاروۆ.

كونتراباندا – ەتو نە تولكو نەۋپلاچەننىە نالوگي. ەتو پريامايا ۋگروزا وتەچەستۆەننوي پرومىشلەننوستي, زدوروۆيۋ گراجدان, وكرۋجايۋششەي سرەدە.

موجنو كونستاتيروۆات, چتو ودنا يز ۆاجنەيشيح سيستەمنىح پوليتيك گوسۋدارستۆا – تاموجەننو-تاريفنايا – نەدوستاتوچنو ەففەكتيۆنا.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ رازرابوتات كومپلەكسنۋيۋ پروگراممۋ پروتيۆودەيستۆييا نەلەگالنومۋ تورگوۆومۋ وبوروتۋ نا گرانيتساح گوسۋدارستۆا دو 1 سەنتيابريا تەكۋششەگو گودا.

پروگرامما دولجنا پرەدۋسماتريۆات كاردينالنوە ۋلۋچشەنيە تاموجەننوگو ادمينيستريروۆانييا, سوۆەرشەنستۆوۆانيە تەحرەگۋليروۆانييا, ەكسپورتنوگو ي ينىح ۆيدوۆ گوسكونتروليا نا گرانيتسە.

پرەدستويت سيستەمنو ۋسيليت رابوتۋ س لجەپرەدپريياتييامي ي زلوستنىمي نەپلاتەلششيكامي. پو وفيتسيالنىم وتسەنكام وكولو چەتۆەرتي ۆۆپ, ا پو داننىم ۆسەميرنوگو بانكا – 40 %, ناحوديتسيا ۆ «سەروي» زونە. وبوروتى پرەستۋپنىح گرۋپپ, زانيمايۋششيحسيا وبناليچيۆانيەم, ينىمي نەلەگالنىمي سپوسوبامي پولۋچەنييا دوحودوۆ, يسچيسليايۋتسيا تريلليونامي تەنگە.

ۆ 2019 گودۋ مى پريسوەدينيلي ك كوميتەتۋ فينمونيتورينگا سلۋجبۋ ەكونوميچەسكيح راسسلەدوۆانيي. ەتو دالو پولوجيتەلنىي ەففەكت.

ۆ پروشلوم گودۋ بىلو ۆوزبۋجدەنو رەكوردنوە چيسلو دەل ۆ وتنوشەنيي وپگ ۆ سفەرە تەنەۆوي ەكونوميكي. پرەسەچەنا دەياتەلنوست 73 پرەستۋپنىح گرۋپپ, سنيجەن وبەم وبناليچيۆانييا دەنەگ. نو ەتو تولكو ناچالو رابوتى.

دليا سوحرانەنييا پوزيتيۆنوي ديناميكي نەوبحوديمو پوۆىسيت ستاتۋس داننوگو پودرازدەلەنييا, سوزدات ۆ سامىە سجاتىە سروكي اگەنتستۆو پو بوربە س ەكونوميچەسكيمي پرەستۋپلەنييامي پري پرەزيدەنتە. ەتو پوۆىسيت اۆتونومنوست پرينياتييا رەشەنيي, يسكليۋچيت كونفليكت ينتەرەسوۆ.

داننوە ۆەدومستۆو سوۆمەستنو س پراۆيتەلستۆوم ي درۋگيمي ورگانامي دولجنو پريستۋپيت ك رەاليزاتسيي مەر پو بوربە پروتيۆ «تەنەۆوي» ەكونوميكي. ك 2025 گودۋ ونا نە دولجنا پرەۆىشات 15 %. ەتو وچەن سەرەزنايا زاداچا, كوتورايا ستويت پەرەد پراۆيتەلستۆوم ۆ تسەلوم ي, كونەچنو, پەرەد ۆنوۆ سوزداۆاەمىم اگەنتستۆوم.

ۆ چاستي ۆىۆودا كاپيتالا وجيدايۋ چەتكوگو يسپولنەنييا مويح پورۋچەنيي پو وبلوجەنييۋ نالوگامي سرەدستۆ, ۆىۆودياششيحسيا ۆ وففشورى.

وسوبوە ۆنيمانيە نادو ۋدەليت پرەسەچەنييۋ فاكتوۆ زايمستۆوۆانيي پو زاۆىشەننىم ستاۆكام, ۆ توم چيسلە ۆ رامكاح ۆنۋتريكورپوراتيۆنىح وتنوشەنيي.

سلەدۋيۋششيي سيستەمنىي ۆوپروس – بيۋدجەتنايا پوليتيكا.

كريزيس ۆنوۆ پوكازال, چتو ۆ ۋسلوۆيياح نوۆوي رەالنوستي جيت نۋجنو پو سرەدستۆام. ترەبۋەتسيا پروۆەستي رەالنوە سوكراششەنيە نەپرودۋكتيۆنىح زاترات.

پراۆيتەلستۆو پروۆەلو نەپلوحۋيۋ رابوتۋ پو سوكراششەنييۋ راسحودوۆ نا فورۋمى, يميدجەۆىە ۋسلۋگي, پوكۋپكۋ ترانسپورتا ي مەبەلي. نو ەتوگو پوكا نەدوستاتوچنو.

وگرومنىي وبەم نەەففەكتيۆنو پلانيرۋەمىح ي يسپولزۋەمىح سرەدستۆ زالوجەن ۆ كاپيتالنىح زاتراتاح. ادمينيستراتورامي بيۋدجەتنىح پروگرامم پلانيرۋيۋتسيا نەنۋجنىە پروەكتى, گوتوۆياتسيا زا دەسياتكي ي سوتني ميلليونوۆ تەو ي پسد س رازدۋتوي سمەتوي.

زاتەم پريپيرايۋت مينفين ك ستەنكە: «دەنگي نا پسد پوتراچەنى, دايتە دەنگي نا سام وبەكت». تاك دەلو نە پويدەت.

پورۋچەنيە پو ەتومۋ پوۆودۋ يا داۆال. جدۋ سيستەمنىح رەشەنيي پو داننومۋ ۆوپروسۋ. بولەە 90 % ۆسەح نارۋشەنيي ۆ ەتوي سفەرە پريحوديتسيا يمەننو نا نەەففەكتيۆنوە پلانيروۆانيە.

ترەبۋەتسيا ۆنەدريات مەحانيزمى, نە پوزۆوليايۋششيە زاۆىشات تسەنى نا ەتاپە پلانيروۆانييا راسحودوۆ. سلەدۋەت سدەلات يسپولزوۆانيە سەرۆيسا «ەدينوە وكنو زاكۋپوك» چاستيۋ بيۋدجەتنوگو پروتسەسسا.

نەدوستاتوچنو اكتيۆنو ۆەدەتسيا رابوتا پو تسەنتراليزاتسيي ۆسپوموگاتەلنىح فۋنكتسيي, تاكيح كاك بۋحگالتەرييا, كادرى, زاكۋپكي ي درۋگيح. سوزدانيە وبششيح تسەنتروۆ وبسلۋجيۆانييا ۆ سترۋكتۋرە «سامرۋك-كازىنا» دالو ميللياردى ەكونوميي. سلەدۋەت راسپروسترانيت داننىي وپىت نا گوسۋدارستۆەننىي سەكتور.

زناچيتەلنىە بيۋدجەتنىە سرەدستۆا زاتراچيۆايۋتسيا نا سودەرجانيە اۆتوپاركا دليا رۋكوۆودستۆا تسەنترالنىح ورگانوۆ. تاك, نا سودەرجانيە ودنوگو اۆتوموبيليا ۆ سرەدنەم راسحودۋەتسيا بولەە 6 ميلليونوۆ تەنگە ۆ گود.

ۆ ريادە ستران ۆنەدرەنا پراكتيكا دەنەجنوي كومپەنساتسيي ۆمەستو پەرسونالنوگو سلۋجەبنوگو ترانسپورتا. ي ەتوت وپىت ۋ ناس يسپولزۋەتسيا ۆ ريادە ۋچرەجدەنيي, ۆ چاستنوستي, ۆ اكيماتە ستوليتسى. تاكوي پودحود پروشەل ۋسپەشنۋيۋ اپروباتسييۋ ي ۆ فوندە «سامرۋك-كازىنا».

ەتو پوزۆوليلو زناچيتەلنو سوكراتيت چيسلو سلۋجەبنىح اۆتوماشين, سنيزيت ادمينيستراتيۆنىە راسحودى نا 1,5 ميللياردا تەنگە.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ۋپراۆلەنيەم دەلامي پرەزيدەنتا ۆنەستي پرەدلوجەنييا پو نوۆوي سحەمە وبەسپەچەنييا رۋكوۆوديتەلەي گوسورگانوۆ سلۋجەبنىم اۆتوترانسپورتوم, كوتورىي نۋجداەتسيا ۆ سەرەزنوم سوكراششەنيي.

منوگيە ۆوپروسى گوسۋدارستۆەننوگو رازۆيتييا موجنو رەشات زا سچەت چاستنىح ينۆەستيتسيي. ودناكو زدەس نابليۋداەتسيا ستاگناتسييا. ۆو منوگوم ەتو سۆيازانو س نيزكيم ينۆەستيتسيوننىم تسيكلوم. ۆمەستە س تەم ەست ۆوپروسى ي ك ناشيم ينستيتۋتام.

ودنا يز گلاۆنىح پروبلەم زاكليۋچاەتسيا ۆ رازوبششەننوستي دەيستۆيي مينيستەرستۆ, اكيماتوۆ, ناتسكومپانيي ي درۋگيح سۋبەكتوۆ. ۆ سترانە دەيستۆۋەت سلوجنايا منوگوۋروۆنەۆايا مودەل ۋپراۆلەنييا ينۆەستيتسييامي.

پورۋچايۋ ۆنوۆ نازناچەننومۋ زامەستيتەليۋ پرەمەر-مينيسترا - مينيسترۋ ينوستراننىح دەل دو كونتسا فەۆراليا ۆنەستي كونكرەتنىە پرەدلوجەنييا پو رەفورميروۆانييۋ سيستەمى ۋپراۆلەنييا ينۆەستيتسييامي.

ياركيي پريمەر نيزكوي ەففەكتيۆنوستي – ناشي سۆوبودنىە ەكونوميچەسكيە زونى. وب ەتوم يا ۋجە گوۆوريل, نو ۆىنۋجدەن پوۆتورياتسيا.

سەگودنيا دەيستۆۋيۋت 13 سەز, ا ۆ پروشلوم گودۋ حوتەلي سوزدات ەششە دۆە. پري ەتوم يح ناپولنياەموست پروەكتامي وستالاس نا نيزكوم ۋروۆنە – ۆ تسەلوم ۆسەگو 52 %. پو كاجدوي يز نيح سلەدۋەت پروۆەستي اناليز تسەلەسووبرازنوستي, ۆىرابوتات نوۆۋيۋ مودەل فۋنكتسيونيروۆانييا.

حوچۋ پودچەركنۋت: اكيمى, نە زانيمايۋششيەسيا رەالنىم رازۆيتيەم سۆويح سەز, سيلنو ريسكۋيۋت. مى پروستو زاكروەم تاكيە زونى ي نە بۋدەم تراتيت نا نيح بيۋدجەتنىە دەنگي. ەتۋ پروبلەمۋ نام نۋجنو رەشيت ۆ ساموە بليجايشەە ۆرەميا – ۆ 1 كۆارتالە ەتوگو گودا. نۋجنو پروۆەستي وچەن سەرەزنىي اناليز.

ۆتوروي يستوچنيك ينۆەستيتسيي ۆ ۆوسستانوۆلەنيە ەكونوميكي – كرەديتى بانكوۆ ي فوندوۆىي رىنوك. ودناكو ون تاكجە «حروماەت نا وبە نوگي».

ۋستويچيۆوە سنيجەنيە ينفلياتسيي, ستابيليزاتسييا ينفلياتسيوننىح ي دەۆالۆاتسيوننىح وجيدانيي ياۆليايۋتسيا ۆاجنىم ۋسلوۆيەم دليا سمياگچەنييا دەنەجنو-كرەديتنوي پوليتيكي. پوەتومۋ پراۆيتەلستۆۋ ي ناتسبانكۋ سلەدۋەت ۆەرنۋت ينفلياتسييۋ ۆ تسەلەۆوي كوريدور 4-6 % ۆ 2021-2022 گوداح ي سنيزيت ەە دو 3-4 % ۆ 2025 گودۋ.

ۋستويچيۆوست فينانسوۆوگو سەكتورا ياۆلياەتسيا وپرەدەليايۋششيم فاكتوروم رازۆيتييا ەكونوميكي. ۆ پروشلوم گودۋ بىلا زاۆەرشەنا نەزاۆيسيمايا وتسەنكا كاچەستۆا اكتيۆوۆ (AQR) بانكوۆ. پروۆەدەنو كومپلەكسنوە سترەسس-تەستيروۆانيە. ۆىرابوتانى ينديۆيدۋالنىە پلانى پو وبەسپەچەنييۋ فينانسوۆوي ۋستويچيۆوستي. نە ۆسەم بانكام ەتو پوموگلو.

پورۋچايۋ اگەنتستۆۋ پو رەگۋليروۆانييۋ ي رازۆيتييۋ فينانسوۆوگو رىنكا وبەسپەچيت كونترول زا نەۋكوسنيتەلنىم يسپولنەنيەم بانكامي ي يح اكتسيونەرامي ينديۆيدۋالنىح پلانوۆ مەروپريياتيي.

حوچۋ زاۆەرشيت ەتوت بلوك پورۋچەنيي ودنيم يز سامىح وسترىح ۆوپروسوۆ, كوتورىي دولجەن ستات پريوريتەتنىم ۆ دەياتەلنوستي ۆسەگو گوساپپاراتا. ەتو رازۆيتيە كونكۋرەنتسيي.

سەگودنيا ەكونوميكا سترانى ستراداەت نە تولكو وت چرەزمەرنوگو پريسۋتستۆييا گوسۋدارستۆا, نو ي وت نەكونكۋرەنتنىح دەيستۆيي چاستنىح مونوپوليستوۆ. گدە-تو ەتو سوزداننىە گوسۋدارستۆوم ەدينىە وپەراتورى, گدە-تو – پروستو چاستنىە مونوپوليي.

پورۋچايۋ اگەنتستۆۋ پو زاششيتە ي رازۆيتييۋ كونكۋرەنتسيي پروۆەستي اناليز تسەلەسووبرازنوستي پرودولجەنييا دەياتەلنوستي پودوبنىح سترۋكتۋر. ۆسەگو يح ۋ ناس وكولو 50.

سۆوي پرەدلوجەنييا ۆنەسيتە منە ك 1 ييۋنيا. پوتوم رەشيم, چتو دەلات: ليبو ليشيت يح تاكوگو ستاتۋسا, ليبو ۆوۆسە زاكرىت.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي اگەنتستۆۋ ۆ سروك دو 1 يانۆاريا 2022 گودا وبەسپەچيت پرينياتيە زاكونوپروەكتا, ناپراۆلەننوگو نا رەشەنيە وسنوۆنىح پروبلەم, مەشايۋششيح چەستنوي كونكۋرەنتسيي.

دو زاۆەرشەنييا اناليزا ي پرينياتييا زاكونا زاپرەششايۋ سوزداۆات گوسۋدارستۆەننىح ي چاستنىح وپەراتوروۆ.

ۋپوميانۋتىي زاكون دولجەن رەگۋليروۆات, ۆ توم چيسلە, سوزدانيە راۆنىح ۋسلوۆيي دليا سۋبەكتوۆ رىنكا, دوستۋپ ك كريتيچەسكوي ينفراسترۋكتۋرە, ماگيسترالنىم سەتيام ي تاك دالەە.

كو منە پوستۋپاەت منوجەستۆو جالوب وت پرەدپرينيماتەلەي نا چاستنىح ۆلادەلتسەۆ پودەزدنىح پۋتەي ك جەلەزنودوروجنىم لينييام. پيشۋت, چتو نەۆوزموجنو پولۋچيت رازرەشەنيە نا پروەزد پودۆيجنوگو سوستاۆا, ا التەرناتيۆنىح پۋتەي نەت. پري پريۆاتيزاتسيي ەتيح ۋچاستكوۆ جدالي زدوروۆوي چاستنوي ينيتسياتيۆى, ا پولۋچيلي نەۋپراۆلياەموگو مونوپوليستا.

پورۋچايۋ اگەنتستۆۋ پو زاششيتە ي رازۆيتييۋ كونكۋرەنتسيي سوۆمەستنو س گەنپروكۋراتۋروي پرواناليزيروۆات دەياتەلنوست وپەراتوروۆ پودەزدنىح پۋتەي نا پرەدمەت ناليچييا انتيكونكۋرەنتنىح دەيستۆيي ي درۋگيح نارۋشەنيي.

پروشۋ تاكجە دات پرەدلوجەنييا پو ينىم پرەدپريياتييام, وبەسپەچيۆايۋششيم دوستۋپ ك «كليۋچەۆىم موششنوستيام» ۆ تەلەكوممۋنيكاتسيوننوي, ەنەرگەتيچەسكوي, جيليششنو-كوممۋنالنوي ي درۋگيح سفەراح.

 

چەتۆەرتوە: وتراسلەۆىە پوليتيكي.

ۆاجنەيشەە زناچەنيە پريوبرەلا زاداچا وبەسپەچەنييا پرودوۆولستۆەننوي بەزوپاسنوستي. ەە رەشەنيە نەۆوزموجنو بەز ۆىسوكوپرويزۆوديتەلنوگو سەلسكوگو حوزيايستۆا ي كونكۋرەنتوسپوسوبنىح پەرەراباتىۆايۋششيح پرويزۆودستۆ. ەتو ۋجە اكسيوما.

زا 11 مەسياتسەۆ پروشلوگو گودا يمپورت پرودوۆولستۆييا سوستاۆيل 3,6 ميللياردا دوللاروۆ, پرەۆىسيۆ گودوۆوي وبەم 2019 گودا نا 9 %.

ۆمەستە س تەم مى نە دوستيگاەم زادەكلاريروۆاننىح پوكازاتەلەي ۆ رامكاح رەاليزاتسيي گوسپروگراممى رازۆيتييا اپك نا 2017-2021 گودى.

ۆ تەچەنيە پروشلوگو گودا, كوگدا دوحودى ناسەلەنييا سوكراششاليس, ستويموست پرودوۆولستۆييا, ناپروتيۆ, پرودولجالا راستي.

پرينياتىە گوسورگانامي مەرى پو سدەرجيۆانييۋ تسەن, ۆ توم چيسلە پو لگوتنومۋ كرەديتوۆانييۋ تورگوۆىح سەتەي ي ۋستانوۆلەنييۋ تورگوۆىح نادباۆوك, نە دالي پولوجيتەلنىح رەزۋلتاتوۆ.

تسەنى نا سوتسيالنو زناچيمىە پرودتوۆارى ۆىروسلي نا 11 %. يح ۆكلاد ۆ وبششۋيۋ ينفلياتسييۋ سوستاۆيل بولەە 60 %.

پراۆيتەلستۆۋ سلەدۋەت ۆىرابوتات كومپلەكس مەر پو رەشەنييۋ ۆىشەۋكازاننىح پروبلەم نا وسنوۆە رىنوچنىح مەحانيزموۆ.

نەوبحوديمو ۋسكوريت زاپۋسك ناتسيونالنوي توۆاروپروۆودياششەي سيستەمى, ۆكليۋچايۋششەي ۆ سەبيا سترويتەلستۆو 24 وپتوۆو-راسپرەدەليتەلنىح تسەنتروۆ.

سەگودنيا, وكولو 90 % يمپورتا زەلەنىح وۆوششەي پريحوديتسيا نا ۋزبەكيستان. كرومە توگو, پوچتي ۆسيا تورگوۆليا ەتوي سترانى س روسسيەي تاكجە يدەت چەرەز ناشۋ تەرريتورييۋ.

ۆ ەتوي سۆيازي بىل ينيتسييروۆان پروەكت مەجدۋنارودنوگو تسەنترا تورگوۆو-ەكونوميچەسكوگو سوترۋدنيچەستۆا «تسەنترالنايا ازييا».

سوزدانيە تسەنترا دولجنو «وبەليت» توۆارنىە پوتوكي, دات ۆوزموجنوست بيزنەسۋ زاراباتىۆات ستابيلنو ي لەگالنو, ا گوسۋدارستۆۋ پوپولنيات بيۋدجەت.

ەتۋ يدەيۋ ەلباسى وزۆۋچيل ەششە ۆ مارتە 2018 گودا ۆو ۆرەميا ۆيزيتا پرەزيدەنتا ش. ميرزييوەۆا ۆ ناشۋ سترانۋ. زا تري گودا, كرومە پودپيسانييا دوروجنوي كارتى, رەاليزاتسييا پروەكتا تاك ي نە ناچالاس.

پورۋچايۋ پرەمەر-مينيسترۋ ۆزيات داننىي ۆوپروس نا ليچنىي كونترول ي ۋسكوريت سوزدانيە تسەنترا. و پرينياتىح مەراح پروشۋ دولوجيت ۆ مەسياچنىي سروك.

كەلەسٸ مەسەلە. اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بارىسىندا جەر قاتىناستارى ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنى بەلگٸلٸ. بيىل جەر كودەكسٸنٸڭ جەكەلەگەن نورمالارىنا جارييالانعان موراتورييدٸڭ مەرزٸمٸ اياقتالادى. وسىعان وراي,  جەر جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ جۇمىسىن قايتا جانداندىرۋ قاجەت. ۇسىنىستار بايىپپەن تالقىلانىپ, تٷبەگەيلٸ شەشٸم قابىلدانۋعا تيٸس.  ٷكٸمەتكە بيىلعى قاراشا ايىنا دەيٸن جەر كودەكسٸنە تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلۋٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ تاپسىرامىن.

جايىلىمدار مەسەلەسٸنە ارنايى توقتالعىم كەلەدٸ. بۇل جەرلەر, ەڭ الدىمەن, اۋىل تۇرعىندارىنا قولجەتٸمدٸ بولۋى كەرەك. جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەر جۇمىستى دۇرىس ۇيىمداستىرماي وتىر. سونىڭ سالدارىنان, اۋىل تۇرعىندارى مال جاياتىن جايىلىم تاپپاي قينالۋدا. ەسٸرەسە, الماتى, تٷركٸستان وبلىستارىنان ارىز-شاعىمدار كٶپ تٷسۋدە. جايىلىمداردىڭ 99 پايىزى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ يەلٸگٸندە. الايدا, ونىڭ 36 پايىزىندا عانا مال جايىلادى. قالعان 46 ميلليون گەكتار جايىلىمدىق جەر بوس جاتىر. ٷكٸمەتكە باس پروكۋراتۋرامەن بٸرلەسٸپ, بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن وسىنداي جايىلىمداردى قايتارىپ الۋدى تاپسىرامىن. ونى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ يگٸلٸگٸنە بەرگەن جٶن.

اۋىل حالقى ەكونوميكا, ٶڭٸرلٸك دامۋ جەنە تەڭ مٷمكٸندٸك بەرۋ تۇرعىسىنان جاڭا ەرٸ سەرپٸندٸ شەشٸمدەر كٷتٸپ وتىر. مەنٸڭ تاپسىرماممەن اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ تۋرالى ۇلتتىق جوبا ەزٸرلەنٸپ جاتىر. الداعى بەس جىلدا بۇل مەسەلەنٸ شەشۋگە تيٸسپٸز. ونى الداعى ماۋسىمنان قالدىرماي رەفورمالار جٶنٸندەگٸ جوعارى كەڭەستٸڭ وتىرىسىندا قاراۋدى تاپسىرامىن.

كەلەسٸ مەسەلە. سۋ رەسۋرستارىن ساقتاۋ جەنە تيٸمدٸ پايدالانۋ – اسا ماڭىزدى مٸندەت.  بۇل – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك پەن ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ. مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى دايىندالدى. ونى قابىلداپ, قارجىلاندىرۋ ٸسٸن تەزدەتۋ قاجەت.

قازٸر جايىق ٶزەنٸ قاتتى سۋالىپ, ەكولوگييالىق احۋالى كٷرت ناشارلاپ بارادى. بىلتىرعى جەلتوقساندا قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ 2024 جىلعا دەيٸنگٸ باعدارلاماسى قابىلداندى. بۇل قۇجاتتىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – جايىق ٶزەنٸ اڭعارىنىڭ ەكوجٷيەسٸن ساقتاۋ. ٷكٸمەتكە ونى ساپالى جٷزەگە اسىرۋدى تاپسىرامىن. جالپى, سۋ ديپلوماتيياسىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋىمىز قاجەت.        

ودنيم يز ۆاجنەيشيح ۋسلوۆيي دالنەيشەگو رازۆيتييا سترانى ياۆلياەتسيا بەسپەرەبوينايا ي نادەجنايا رابوتا ەلەكتروەنەرگەتيچەسكوي سيستەمى.

ۆ پوسلەدنەە ۆرەميا يز-زا يستوريچەسكوي زاۆيسيموستي وت ەنەرگوسيستەم سوسەدنيح ستران ۋچاستيليس سلۋچاي پەرەبوەۆ ەلەكتروسنابجەنييا ۆ يۋجنىح رەگيوناح.

پرويزوشەدشايا 10 يانۆاريا تەكۋششەگو گودا اۆارييا ۆ ەنەرگوسيستەمە زاپادنوگو كازاحستانا پوكازالا نەدوستاتوچنو نادەجنۋيۋ رابوتۋ يزوليروۆاننوي ەنەرگوسيستەمى داننوگو رەگيونا.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ي فوندۋ «سامرۋك-كازىنا» ۆ كراتچايشيە سروكي ناچات رابوتۋ پو ۋسيلەنييۋ يۋجنوي زونى ەلەكتروەنەرگەتيچەسكوي سيستەمى, ا تاكجە رازرابوتات سحەمۋ ۋسيلەنييا ترانزيتنىح سۆيازەي مەجدۋ زاپادنىمي وبلاستيامي سترانى.

ۆ پەرسپەكتيۆە سلەدۋەت وبەسپەچيت يح وبەدينەنيە س ەدينوي ەلەكتروەنەرگەتيچەسكوي سيستەموي كازاحستانا. 

پرينيمايا ۆو ۆنيمانيە پروگنوزيرۋەمىي دەفيتسيت ەلەكتريچەسكوي موششنوستي ك 2027 گودۋ, پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ رازرابوتات ەنەرگەتيچەسكيي بالانس رەسپۋبليكي كازاحستان دو 2035 گودا.

ون دولجەن ۋچيتىۆات نە تولكو ۆنۋترەننيە اسپەكتى – پوترەبلەنيە, گەنەراتسييۋ مانەۆرەننىح موششنوستەي, ۋۆەليچەنيە دولي ەكولوگيچەسكي چيستوي ەنەرگيي, نو ي پلانى پو رازۆيتييۋ ەنەرگوسيستەم ناشيح سوسەدەي.

نا فونە اكتيۆنوگو پرودۆيجەنييا ۆ ميرە «زەلەنوي پوۆەستكي» ەرا نەفتيانوي وتراسلي زاۆەرشاەتسيا. بولشينستۆو رازۆيتىح ستران پرينيالي وبيازاتەلستۆو ستات ۋگلەرودنو-نەيترالنىمي ك 2050 گودۋ.

ۆ ەتوي سۆيازي نەوبحوديمى نوۆىە ستيمۋلى دليا ينتەنسيۆنوگو وسۆوەنييا ۋگلەۆودورودنوگو سىريا ي پوپولنەنييا ناتسيونالنوگو فوندا.

سەگودنيا ۆنۋترەننيي رىنوك پريرودنوگو گازا پو-پرەجنەمۋ چرەزمەرنو زارەگۋليروۆان. ەتو سدەرجيۆاەت ۋۆەليچەنيە رەسۋرسنوي بازى, ينۆەستيتسيي ۆ گەولوگورازۆەدكۋ ي سترويتەلستۆو گازوپەرەراباتىۆايۋششيح موششنوستەي.

اكتيۆنو راستەت پوترەبيتەلسكيي رىنوك. ك 2027 گودۋ وجيداەتسيا روست پوترەبلەنييا توۆارنوگو گازا دو 26 ميللياردوۆ كۋبيچەسكيح مەتروۆ. سۋششەستۆۋەت ريسك ۆوزنيكنوۆەنييا دەفيتسيتا.

سلەدۋەت پوۆىسيت ەففەكتيۆنوست رابوتى ناتسيونالنوگو وپەراتورا ۆ سفەرە گازا ي پەرەدات ەمۋ سووتۆەتستۆۋيۋششيە فۋنكتسيي وت ناتسكومپانيي «كازمۋنايگاز». ترەبۋيۋتسيا كومپلەكسنىە رەشەنييا.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س فوندوم «سامرۋك-كازىنا» ۆىرابوتات نوۆىە پودحودى ك رەگۋليروۆانييۋ رىنكا گازا, ا تاكجە پرينيات مەرى پو ۋۆەليچەنييۋ ەگو رەسۋرسنوي بازى.

سلەدۋيۋششەە ناپراۆلەنيە. رازۆيتيە نەفتەگازوحيميي پوزۆوليت زناچيتەلنو ديۆەرسيفيتسيروۆات ەكونوميكۋ ناشەي سترانى.

ودناكو پروەكت پو سترويتەلستۆۋ ينتەگريروۆاننوگو گازوحيميچەسكوگو كومپلەكسا نە زاۆەرشاەتسيا بولەە 10 لەت.

پراۆيتەلستۆو دولجنو دو 1 دەكابريا تەكۋششەگو گودا پرينيات مەرى پو ۋسكورەنييۋ رەاليزۋەمىح نەفتەگازوحيميچەسكيح پرويزۆودستۆ, ا تاكجە سوزدات پريۆلەكاتەلنىە ۋسلوۆييا دليا پوتەنتسيالنىح ينۆەستوروۆ.

دالەە. رازۆيتيە مانەۆرەننىح موششنوستەي ياۆلياەتسيا ۆاجنىم ۋسلوۆيەم رازۆيتييا ۆيە ي وبەسپەچەنييا ەنەرگەتيچەسكوي بەزوپاسنوستي سترانى.

پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س مەستنىمي يسپولنيتەلنىمي ورگانامي سلەدۋەت پرينيات كومپلەكس مەر پو پريۆلەچەنييۋ ينۆەستوروۆ ۆ پروەكتى پو سترويتەلستۆۋ مانەۆرەننوي گەنەراتسيي.

ۆاجنو ناچات پروەكتى پو سترويتەلستۆۋ گازوۆوي گەنەراتسيي نا يۋگە ي ۋسكوريت رازۆيتيە گيدروەنەرگەتيكي نا يۋگە ي ۆوستوكە سترانى. 

پراۆيتەلستۆو دولجنو زانياتسيا سترويتەلستۆوم گازوپەرەراباتىۆايۋششەگو كومپلەكسا. ۆ ەتيح تسەلياح, ۆ سلۋچاە نەوبحوديموستي, پرەدوستاۆليات لگوتى, پرەفەرەنتسيي ينۆەستورام.

سلەدۋيۋششيي ۆوپروس – تسيفروۆيزاتسييا سترانى. جيزن ۆ ۋسلوۆيياح پولنوگو يلي چاستيچنوگو لوكداۋنا پوكازالا, چتو ۆ ەتوي سفەرە منوجەستۆو نەرەشيوننىح زاداچ.

ۆ پروشلوم گودۋ يا پورۋچال پوۆىسيت ۋروۆەن تسيفروۆيزاتسيي گوسۋدارستۆەننىح ۋسلۋگ دو 90 %. سوگلاسنو وتچەتام, ون دوۆەدەن دو 93 %. ودناكو سلەدۋەت پوۆىشات نە تولكو نومينالنىي پروتسەنت وحۆاتا, نو ي ۋروۆەن رەالنوگو يسپولزوۆانييا نايبولەە ۆوسترەبوۆاننىح ۋسلۋگ پو ۆسەي سترانە.

سەگودنيا 70 % گراجدان يمەيۋت سمارتفونى. كرۋپنەيشيە بانكي, ينتەرنەت-پلوششادكي تاكجە سترەميتەلنو راستۋت يمەننو زا سچەت موبيلنىح سەرۆيسوۆ. پوەتومۋ ۆسە دولجنو پەرەيتي ۆ سمارتفونى.

گوسورگانام پرەدستويت وبەسپەچيت راۆنوزناچنوست يۋريديچەسكوگو پريزنانييا ۆسەح بازوۆىح دوكۋمەنتوۆ ۆ تسيفروۆوم فورماتە.

پراۆيتەلستۆوم ۋجە ۆنەدرەنا بيومەتريچەسكايا يدەنتيفيكاتسييا دليا رەگيستراتسيي پري پولۋچەنيي گوسۋسلۋگ. سلەدۋەت اكتيۆنو رازۆيت ەتۋ سيستەمۋ ۆو ۆسەح وتراسلياح ەكونوميكي. س داننىم ۆوپروسوم نۋجنو رازوبراتسيا ۆ تەچەنيە ەتوگو گودا.

ەششە ودنا پروبلەما ناسەلەنييا – نيزكايا رەالنايا سكوروست ي نادەجنوست ينتەرنەتا. سو ستورونى وپەراتوروۆ سۆيازي يدەت پوستوياننوە وبنوۆلەنيە تاريفنىح پلانوۆ ۆ ستورونۋ ۋۆەليچەنييا. پري ەتوم سكوروست ي رەالنوە كاچەستۆو ينتەرنەت-سۆيازي پو-پرەجنەمۋ دالەكي وت دەكلاريرۋەمىح.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرورابوتات ۆوپروس زاششيتى پراۆ پوترەبيتەلەي ۆ ەتوي سفەرە ي ۆنەدرەنييا وتۆەتستۆەننوستي زا زناچيتەلنوە راسحوجدەنيە رەالنىح پارامەتروۆ وت زاياۆلەننىح.

س پرونيكنوۆەنيەم تسيفروۆىح سەرۆيسوۆ ۆ ناشۋ جيزن ۆوزراستايۋت ريسكي ۋتەچكي پەرسونالنىح داننىح.

يمەننو پوەتومۋ دو كونتسا تەكۋششەگو گودا سلەدۋەت پرينيات نەوبحوديمىە يزمەنەنييا ۆ زاكونوداتەلستۆو و پەرسونالنىح داننىح ي يح زاششيتە.

تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە – ەكولوگييا سالاسى. بۇل – حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنا ىقپال ەتەتٸن ٶتە ماڭىزدى سالا. بٸراق, بٸزدەگٸ احۋال ويداعىداي دەپ ايتۋعا بولمايدى. ساۋالناما كەزٸندە ازاماتتارىمىزدىڭ 48 پايىزى عانا ەكولوگييالىق جاعدايعا كٶڭٸلٸمٸز تولادى دەپ جاۋاپ بەرگەن.  وسىعان وراي, جاڭا ەكولوگييالىق كودەكس قابىلداندى. بۇل – جۇرتشىلىقتىڭ تالاپ-تٸلەگٸن ەسكەرٸپ دايىندالعان جٷيەلٸ ەرٸ كەشەندٸ قۇجات. سونداي-اق, كودەكس وزىق حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كەلەدٸ. 

ەكولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋعا ارنالعان تيٸمدٸ باعدارلامالاردى جٷزەگە اسىرعان جاعدايدا كەسٸپورىندار ٶندٸرٸستٸك قالدىق ٷشٸن الىناتىن تٶلەمنەن بوساتىلادى. ٷكٸمەت جەنە قوعام وسى جۇمىستىڭ ۋاقتىلى جەنە ساپالى اتقارىلۋىن قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستاۋعا تيٸس.

سونىمەن قاتار, مەنٸڭ تاپسىرماممەن 2 ميلليارد تٷپ اعاش وتىرعىزىلادى. بۇل ازاماتتارىمىزدىڭ تاراپىنان كەڭ قولداۋ تاپقان باستاما بولدى. جالپى, بۇل مەسەلەگە نەمقۇرايلى قاراۋعا بولمايدى. قورشاعان ورتاعا ەشقانداي وڭ ەسەرٸ جوق, قاراجاتتى قۇر يگەرۋدٸ كٶزدەيتٸن جاساندى شارالارعا جول بەرمەۋ قاجەت.  سوندىقتان, اعاش وتىرعىزۋعا لايىقتى ورىنداردى انىقتاۋ ٷشٸن عالىمدارمەن جەنە جۇرتشىلىقپەن بٸرلەسٸپ, كەسٸبي تالداۋ جٷرگٸزگەن جٶن.

قوعامدىق باقىلاۋ قۇرالى رەتٸندە ينتەراكتيۆتٸ كارتا دايىنداۋ قاجەت. سول ارقىلى ەكولوگييا سالاسىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بارىسى مەن تيٸمدٸلٸگٸن قاداعالاۋعا بولادى.

ٷكٸمەتكە 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان «جاسىل قازاقستان» ۇلتتىق جوباسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن. ەسٸرەسە, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ٸسٸنە قاجەتتٸ بارلىق كٶرسەتكٸشتەردٸ تسيفرلاندىرۋ – ماڭىزدى مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ.

پياتوە. پوۆىشەنيە دوستۋپنوستي جيليا.

نامي زاپۋششەنا جيليششنايا پروگرامما «5-10-20». ونا ۆىزۆالا بولشوي ينتەرەس سو ستورونى ناسەلەنييا, ۋجە پرەدوستاۆلەنو بولەە 5 تىسياچ زايموۆ.

ۆ رامكاح ەتوي پروگراممى ۆ رەگيوناح سترويتسيا دوستۋپنوە كرەديتنوە جيلە, نو وتمەچايۋتسيا نيزكيە تەمپى ەە رەاليزاتسيي. ۆۆەدەنو ۆ ستروي 9,5 تىسياچي كۆارتير, يلي ۆسەگو 56 % وت پلانا.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ ۆ دۆۋحنەدەلنىي سروك ۆنەستي نوۆىي پاكەت پرەدلوجەنيي پو سوۆەرشەنستۆوۆانييۋ جيليششنوي پوليتيكي.

ناچاتا پراكتيچەسكايا رەاليزاتسييا موەي ينيتسياتيۆى پو يسپولزوۆانييۋ پەنسيوننىح ناكوپلەنيي دليا ۋلۋچشەنييا جيليششنىح ۋسلوۆيي كازاحستانتسەۆ. تەپەر نەوبحوديمو پرينيات دەيستۆەننىە مەرى پو سدەرجيۆانييۋ اجيوتاجا ي تسەن نا رىنكە نەدۆيجيموستي. وب ەتوم ۋجە ۆەزدە پيشۋت, چتو تسەنى نا نەدۆيجيموست يمەيۋت تەندەنتسييۋ ك پوۆىشەنييۋ.

گوسورگانام ۆاجنو پروۆوديت رازياسنيتەلنۋيۋ رابوتۋ س ناسەلەنيەم ي زاسترويششيكامي, وگرانيچيۆات سپەكۋلياتيۆنىە وپەراتسيي نا رىنكە.

شەستوە. رازۆيتيە سيستەمى زدراۆووحرانەنييا.

ونا پروشلا جەستكوە يسپىتانيە نا پروچنوست ۆو ۆرەميا پاندەميي. ۆىسۆەتيليس ۆسە سيستەمنىە پروبلەمى وتراسلي. پري ەتوم پوسترادالي درۋگيە مەديتسينسكيە سلۋجبى, چتو نەزامەدليتەلنو وترازيلوس نا زدوروۆە ناسەلەنييا.

زا پروشلىي گود مى پوتەريالي 156 ماتەرەي – روست سمەرتنوستي ۆ 2,8 رازا. ەتو نە پروستو سۋحيە تسيفرى ستاتيستيكي, ەتو نەۆوسپولنيمىە ۋتراتى دليا 156 سەمەي.

سرەدي وسنوۆنىح پريچين ۆىسوكوگو ۋروۆنيا ماتەرينسكوي سمەرتنوستي يز گودا ۆ گود ۋكازىۆاەتسيا سلابايا وسناششەننوست روديلنىح دوموۆ.

ۆ نەۋدوۆلەتۆوريتەلنوم سوستويانيي ناحوديتسيا وسناششەننوست رەانيماتسيوننىح وتدەلەنيي. وتسۋتستۆۋيۋت وبورۋدوۆانيە ي راسحودنىە ماتەريالى دليا لەچەنييا تياجەلىح پاتسيەنتوۆ.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيمامي رەگيونوۆ ي س پريۆلەچەنيەم پروفەسسيونالنوگو سووبششەستۆا پروۆەستي ينۆەنتاريزاتسييۋ ۆسەح ورگانيزاتسيي زدراۆووحرانەنييا.  

پري ەتوم ۆاجنو سدەلات اكتسەنت نا سلۋجباح رودوۆسپوموجەنييا ي رەانيماتسيي, ا تاكجە پرينيات مەرى پو يح وسناششەنييۋ مەديتسينسكيم وبورۋدوۆانيەم, لەكارستۆامي ي يزدەلييامي.

ۆاجنو وبراتيت ۆنيمانيە نا فاكتى وتسۋتستۆييا مەديكامەنتوۆ ي سرەدستۆ, كوتورىە پو زاكونۋ دولجنى ۆىداۆاتسيا وتدەلنىم كاتەگورييام گراجدان بەسپلاتنو.

زاچاستۋيۋ ۆ مەدۋچرەجدەنيياح گوۆوريات – لەكارستۆ نەت, ي ليۋديام, ۆ توم چيسلە يز مالووبەسپەچەننىح گرۋپپ, پريحوديتسيا پريوبرەتات يح زا سۆوي سچەت. ۆ تو جە ۆرەميا, پو وتچەتام چينوۆنيكوۆ, پروبلەم نەت, ۆسە زاكۋپلەنو ي وسۆايۆاەتسيا نا 100 %.

گەنەرالنوي پروكۋراتۋرە ۋجە پورۋچەنو پروۆەستي ۆىبوروچنىە پروۆەركي پو داننومۋ ۆوپروسۋ. پو ەە رەزۋلتاتام نادو پرينيات مەرى ك ۆينوۆنىم ليتسام. ودنيمي ناكازانييامي پروبلەمۋ نە رەشيت.

ۆاجنو ۆنەدريات سپلوشنۋيۋ تسيفروۆيزاتسييۋ, چتوبى كاجدىي گراجدانين زنال, چتو ەمۋ پولوجەنو, زاكازىۆال لەكارستۆا ي پودتۆەرجدال يح رەالنوە پولۋچەنيە ونلاين. ەتا گوسۋسلۋگا دولجنا بىت تسەنتراليزوۆاننوي ي پرواكتيۆنوي.

نەوبحوديمو كراينە راچيتەلنو وتنوسيتسيا ك زاتراتام بيۋدجەتا. پوستوياننو ۆىياۆليايۋتسيا يزيانى ۆ رەگۋليروۆانيي تسەن نا لەكارستۆا, ا تاكجە پريزناكي تسەنوۆوگو سگوۆورا ۆ دەيستۆيياح ريادا ديستريبيۋتوروۆ-يمپورتەروۆ.

حوچۋ وتمەتيت, چتو سنيجەنيە ستويموستي نە دولجنو پريۆوديت ك سنيجەنييۋ كاچەستۆا مەديتسينسكيح يزدەليي, پرەپاراتوۆ.

پورۋچايۋ مينزدراۆۋ ي اگەنتستۆۋ پو زاششيتە ي رازۆيتييۋ كونكۋرەنتسيي پرودولجيت رابوتۋ ۆ داننوم ناپراۆلەنيي پو ۆسەم پوزيتسييام لەكارستۆەننىح سرەدستۆ, زاكۋپاەمىح زا سچەت بيۋدجەتا.

ۆمەستە س تەم, سلەدۋەت بوروتسيا تولكو س انتيكونكۋرەنتنىمي دەيستۆييامي. تام, گدە لەكارستۆا دوروگي پو رىنوچنىم پريچينام, ادمينيستراتيۆنوە رەگۋليروۆانيە تسەن نەۋمەستنو. مينزدراۆۋ ي اگەنتستۆۋ سلەدۋەت نايتي وپتيمالنىي بالانس ينتەرەسوۆ. ۆو ۆرەميا پاندەميي وسترو ۆستال ۆوپروس دوستوۆەرنوستي مەديتسينسكوي ستاتيستيكي.

رەگيونى ۆ پوگونە زا رەيتينگامي ي يز ستراحا ناكازانييا سكرىۆايۋت رەالنوە پولوجەنيە دەل, راسپىليايا سرەدستۆا ي سۆوديا نا نەت ۆسە پرينيماەمىە ۋسيلييا.

مى وبيازانى زنات يستيننىە پوكازاتەلي زدوروۆيا ناسەلەنييا, چتوبى پرينيمات وبوسنوۆاننىە ۋپراۆلەنچەسكيە رەشەنييا, وت كوتورىح ناپريامۋيۋ زاۆيسيت سۋدبا پاتسيەنتوۆ.

سلەدۋەت سروچنو ورگانيزوۆات ستاتيستيچەسكي دوستوۆەرنوە يسسلەدوۆانيە پو رەالنوي كارتينە زابولەۆاەموستي ۆ رازرەزە ۆسەح رەگيونوۆ ي ۆوزراستنىح گرۋپپ. ونو دولجنو بىت پروۆەدەنو ۆ تەچەنيە مەسياتسا ي پەريوديچەسكي وبنوۆلياتسيا. ەتو وسوبەننو ۆاجنو پري وپرەدەلەنيي رەجيما وبۋچەنييا شكولنيكوۆ ي ۆۆەدەنيي كارانتيننىح وگرانيچەنيي دليا بيزنەسا ي گراجدان.

نۋجنو يزۆلەكات ۋروكي, نە دەيستۆوۆات شابلوننو. پروشەل ۋجە پوچتي گود س مومەنتا ناچالا پاندەميي – رەاگيروۆات نۋجنو س ۋچەتوم پولۋچەننوگو وپىتا.

رياد ستران ۋجە راسسماتريۆايۋت يممۋننىي ستاتۋس ناسەلەنييا ۆ كاچەستۆە وسنوۆنوگو كريتەرييا دليا ۆۆەدەنييا تەح يلي ينىح وگرانيچەنيي.

مى تاكجە دولجنى سوزدات «نوۆۋيۋ رەالنوست» نا وسنوۆە بالانسا ەكونوميچەسكيح ي سانيتارنىح مەر. دليا ەتوگو ۋ ناس يمەيۋتسيا وپرەدەلەننىە نارابوتكي وتەچەستۆەننىح IT-كومپانيي.

پورۋچاەتسيا پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س ناتسپالاتوي «اتامەكەن» ۆ مەسياچنىي سروك پرورابوتات ۆوپروس ۆۆەدەنييا QR-كودوۆ س ينفورماتسيەي وب يممۋننوم ستاتۋسە س تسەليۋ وبەسپەچەنييا سبالانسيروۆاننوگو پودحودا ك پروتيۆوەپيدەميچەسكيم مەرام.

كونەچنو, نايبولەە دەيستۆەننوي ي سيستەمنوي مەروي دليا پرەودولەنييا كريزيسا ياۆلياەتسيا ماسسوۆايا ۆاكتسيناتسييا. ەتو نە زناچيت, چتو بۋدەت پروۆوديتسيا ناسيلستۆەننايا ۆاكتسيناتسييا, كاك ۋتۆەرجدايۋت نەكوتورىە پروۆوكاتورى. نو ليۋدي دولجنى پونيمات, چتو ۆاكتسيناتسييا – ەتو ۆىحود يز تياجەلەيشەگو پولوجەنييا. ۆاجنو سوزدات ۆسە ۋسلوۆييا دليا ەە كاچەستۆەننوگو پروۆەدەنييا.

كامپانييا پو ۆاكتسيناتسيي دولجنا پروۆوديتسيا وچەن ورگانيزوۆاننو. اناليز پودگوتوۆيتەلنىح رابوت ۆىياۆيل نەدوستايۋششيي وبەم حولوديلنوگو وبورۋدوۆانييا دليا حرانەنييا ۆاكتسينى. نايبولەە سلوجنايا سيتۋاتسييا سكلادىۆاەتسيا ۆ زاپادنو-كازاحستانسكوي, مانگيستاۋسكوي ي تۋركەستانسكوي وبلاستياح.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيمامي وبەسپەچيت پولنوتسەننۋيۋ پودگوتوۆكۋ ي پريستۋپيت ك ماسسوۆوي ۆاكتسيناتسيي س 1 فەۆراليا.

نادەەمسيا نا پولوجيتەلنىي يتوگ تەستيروۆانييا وتەچەستۆەننوي ۆاكتسينى. ۆ ەتوم سلۋچاە يا پريۆيۋس يمەننو كازاحستانسكوي ۆاكتسينوي.

پروشۋ پراۆيتەلستۆو ۆنيماتەلنو يزۋچيت نەداۆنيە پرەدلوجەنييا يزۆەستنىح مەديكوۆ ناشەي سترانى پو رەفورميروۆانييۋ سيستەمى زدراۆووحرانەنييا.

سەدموە. رازۆيتيە سيستەمى وبرازوۆانييا.

ۆ پروشلوم گودۋ سيستەما وبرازوۆانييا پروشلا سەرەزنوە يسپىتانيە. سدەلانو نەمالو. ودناكو ۆسە ەششيو وستاەتسيا رياد نەرەشەننىح پروبلەمنىح ۆوپروسوۆ.

وكولو 900 تىسياچ دەتەي ۆوسپيتىۆايۋتسيا ۆ 11 تىسياچاح دوشكولنىح ۋچرەجدەنيياح. 36 % يز نيح – بەز كاناليزاتسيي, 29 % – بەز گورياچەي ۆودى, 11 % – بەز تەپلىح تۋالەتوۆ.

فاكتيچەسكي, زناچيتەلنايا چاست ناشيح دەتەي ناحوديتسيا ۆ رەجيمە ۆىجيۆانييا ۆ پەرۆىە شەست لەت سۆوەي جيزني. وبراششايۋ ۆنيمانيە ۆسەح اكيموۆ نا ەتۋ سەرەزنەيشۋيۋ پروبلەمۋ. ۆ تاكيح ۋسلوۆيياح ترۋدنو گوۆوريت و فورميروۆانيي كونكۋرەنتوسپوسوبنوي ناتسيي.

نە رەشەنا ي پروبلەما س وچەرەدنوستيۋ ۆ دوشكولنىە ورگانيزاتسيي. وحۆات دەتەي وت 1 گودا دو 3 لەت وستاەتسيا نا نيزكوم ۋروۆنە – ۆسەگو 48 %.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ سوۆمەستنو س اكيمامي رازرابوتات كومپلەكسنىي پلان پو رەشەنييۋ ۋكازاننىح پروبلەم. ون دولجەن ۆكليۋچات ۆ سەبيا زاداچي سوزدانييا سيستەمى راننەگو رازۆيتييا دەتەي, التەرناتيۆنىح فورم دوشكولنوگو وبۋچەنييا, ۆاۋچەريزاتسيي ۆنەشكولنوگو دوپولنيتەلنوگو وبرازوۆانييا ي درۋگيە ۆوپروسى.

چتو كاساەتسيا شكولنوگو وبرازوۆانييا. مەجدۋنارودنايا وتسەنكا زنانيي ۋچاششيحسيا گوۆوريت و سيستەماتيچەسكوم ۋحۋدشەنيي كاچەستۆا زنانيي ۆ شكولاح. ەتو پريامايا ۋگروزا كونكۋرەنتوسپوسوبنوستي ناتسيي. ترەبۋيۋتسيا كاردينالنىە مەرى.

سەگودنيا وچەن منوگو ينيتسياتيۆ پو ۆكليۋچەنييۋ نوۆىح پرەدمەتوۆ ۆ شكولنۋيۋ پروگراممۋ. زا پوسلەدنيە دەسيات لەت – 9 پرەدمەتوۆ.

وبۋچەنيە – ەتو نە پولە دليا ەكسپەريمەنتوۆ. ۆسە ەتو پريۆوديت ك سنيجەنييۋ كوليچەستۆا چاسوۆ, وتۆوديمىح نا يزۋچەنيە وسنوۆنىح ديستسيپلين.  

پري ەتوم ۋ ناس سامايا ۆىسوكايا ۋچەبنايا ناگرۋزكا – 67 چاسوۆ, ۆ تو ۆرەميا كاك ۆ فينليانديي ي يۋجنوي كورەە ونا سوستاۆلياەت ۆسەگو 39 چاسوۆ, ا ۆ سشا – 55.

ۆاجەن زدوروۆىي بالانس مەجدۋ وبۋچەنيەم ي درۋگيمي ۆيدامي رازۆيتييا شكولنيكوۆ. س ۋچەتوم ميروۆىح تەندەنتسيي وسوبوە ۆنيمانيە نۋجنو ۋدەليت تاكيم پريوريتەتنىم پرەدمەتام, كاك ماتەماتيكا, يازىكي ي ينفورماتيكا.

پو كاچەستۆۋ ۋچەبنيكوۆ ەست ۆوپروسى. نا سەگودنيا ۆ شكولاح يسپولزۋيۋتسيا ۋچەبنيكي پو يستوريي ناشەي سترانى ي ميرا, گدە موجنو ۋۆيدەت منوجەستۆو رازنوچتەنيي. يا سام چيتال نەكوتورىە ۋچەبنيكي ي ۋديۆليايۋس يح نيزكومۋ كاچەستۆۋ.

يستوريچەسكيە سوبىتييا ي فاكتى دولجنى دوۆوديتسيا دو ۋچاششيحسيا بەز يسكاجەنييا. پوەتومۋ پورۋچايۋ رازرابوتات ي ۆنەدريت ەدينىە شكولنىە ۋچەبنيكي پو يستوريي كازاحستانا ي ۆسەميرنوي يستوريي.

نا سەگودنيا راستەت كوليچەستۆو دەتەي س وسوبىمي وبرازوۆاتەلنىمي پوترەبنوستيامي. وني نۋجدايۋتسيا ۆ پوۆىشەننوي زابوتە. پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرينيات مەرى پو وبنوۆلەنييۋ نورماتيۆوۆ فينانسيروۆانييا س ۋچەتوم رەالنىح پوترەبنوستەي ي سوۆرەمەننىح ستاندارتوۆ.

ۆ رامكاح پرەدۆىبورنوي پلاتفورمى پارتيي بىلو وبەششانو دو 2025 گودا پوسترويت 800 نوۆىح شكول. نۋجنو ۋجە سەيچاس پريستۋپيت ك ەتوي رابوتە. پورۋچايۋ پوسترويت ۆ ەتوم گودۋ 200 نوۆىح شكول.

پراۆيتەلستۆۋ پرەدستويت وبەسپەچيت تەسنۋيۋ ۋۆيازكۋ ۆىدەلياەمىح گوسۋدارستۆەننىح گرانتوۆ دليا ۆۋزوۆ س رەالنىمي پوترەبنوستيامي رىنكا. ۆىدەلياەمىە ەجەگودنو 50 تىسياچ گرانتوۆ نە ۆسەگدا وبەسپەچەنى سپروسوم نا سووتۆەتستۆۋيۋششيە سپەتسيالنوستي, بيۋدجەتنىە دەنگي راسحودۋيۋتسيا ۆحولوستۋيۋ.

ۆ سووتۆەتستۆيي س مويم زادانيەم پراۆيتەلستۆو پرودولجاەت رابوتۋ پو سوكراششەنييۋ ۆۋزوۆ, پرەدوستاۆليايۋششيح نەكاچەستۆەننوە وبرازوۆانيە.

ودناكو وتدەلنىە ۆۋزى «زاتياگيۆايۋت» پروتسەسس زاكرىتييا دو پولۋتورا لەت, پرەدپرينيمايا رازليچنىە پروتسەسسۋالنىە دەيستۆييا. پروتيۆ مينيستەرستۆا وبرازوۆانييا يدەت ينفورماتسيوننايا كامپانييا.

پورۋچايۋ پراۆيتەلستۆۋ پرينيات سووتۆەتستۆۋيۋششيە مەرى, پري ەتوم دوپولنيتەلنو ۋسيليت وتۆەتستۆەننوست ۆۋزوۆ زا نارۋشەنييا اكادەميچەسكوي چەستنوستي ي كوررۋپتسيوننىە پراۆونارۋشەنييا ۆپلوت دو ليشەنييا ليتسەنزيي.

س درۋگوي ستورونى, كاچەستۆەننىە ۆۋزى نۋجنو ۆسەستوروننە ۋكرەپليات.

دليا وبەسپەچەنييا ۋستويچيۆوگو رازۆيتييا, ينكليۋزيۆنوستي ي راۆەنستۆا ۆ وبرازوۆانيي سلەدۋەت كورەننىم وبرازوم مودەرنيزيروۆات 15 بازوۆىح رەگيونالنىح ۆۋزوۆ. وني دولجنى ۆىستۋپيت ۆ كاچەستۆە رەگيونالنىح تسەنتروۆ پريتياجەنييا تالانتوۆ.

پروشۋ پراۆيتەلستۆو سوۆمەستنو س اكيماتامي دو 1 ييۋليا ۆنەستي دەتالنۋيۋ دوروجنۋيۋ كارتۋ س پودحودامي, ەتاپامي ي وبەمامي فينانسيروۆانييا.

رازۆيتيە تەحنيچەسكوگو ي پروفەسسيونالنوگو وبرازوۆانييا.

مى منوگو گوۆوريم و نەوبحوديموستي مودەرنيزاتسيي ەكونوميكي, پوۆىشەنيي پرويزۆوديتەلنوستي ي دوباۆلەننوي ستويموستي. ەتوگو موجنو دوستيچ تولكو چەرەز پودگوتوۆكۋ كادروۆ س پروفەسسيونالنىم تەحنيچەسكيم وبرازوۆانيەم. ەتو ەلەكتريكي, مەحانيكي, سلەساري, مونتاجنيكي ي درۋگيە رابوچيە پروفەسسيي.

دالەكو نە ۆسە ۆىپۋسكنيكي كوللەدجەي ترۋدوۋسترايۆايۋتسيا, منوگيە ۋسترايۆايۋتسيا نە پو پولۋچەننوي سپەتسيالنوستي.

پريچينى پروستى: پلوحايا ماتەريالنو-تەحنيچەسكايا بازا, دەفيتسيت پەداگوگوۆ س پراكتيچەسكيم وپىتوم, مورالنو ۋستارەۆشيە پروگراممى وبۋچەنييا. سروچنو نۋجنى نوۆىە رەشەنييا. پراۆدا, ەست لوكالنىە يستوريي ۋسپەحا, ناپريمەر, ۆ سترويتەلنوي وتراسلي.  

سەگودنيا ۆ ۆۋزاح سترانى ۆنەدرەنا اكادەميچەسكايا ساموستوياتەلنوست. مى زا كوروتكيي پەريود ۋۆيدەلي پولوجيتەلنىە رەزۋلتاتى ەتوي رەفورمى. سچيتايۋ, چتو داننىي وپىت نادو راسپروسترانيت ي نا ۋروۆەن كوللەدجەي.

پۋتي رەشەنييا ەتيح ي درۋگيح زاداچ پو رازۆيتييۋ سرەدنەتەحنيچەسكوگو وبرازوۆانييا سلەدۋەت زاكرەپيت ۆ ناتسپروەكتە پو وبرازوۆانييۋ.

ي ەششە ودين ۆاجنىي مومەنت. مى رەاليزۋەم كونتسەپتسييۋ «سلىشاششەگو گوسۋدارستۆا». منوگوە ۋجە سدەلانو ۆ ەتوم ناپراۆلەنيي.

گلاۆنىي ينسترۋمەنت – ەتو پەرەزاپۋسك رابوتى س وبراششەنييامي گراجدان. تولكو ۆ پروشلوم گودۋ گوسورگانامي بىلو راسسموترەنو بولەە 1,9 ميلليونا وبراششەنيي. ەتو بولشايا تسيفرا.

نەپوسرەدستۆەننو نا موە يميا يح پوستۋپيلو وكولو 32 تىسياچ, نا ترەت بولشە, چەم ۆ 2019 گودۋ. بولەە 80 % – ۆوپروسى, وتنوسياششيەسيا ك يسكليۋچيتەلنوي كومپەتەنتسيي رازليچنىح گوسورگانوۆ. فاكتوۆ فورماليزما, وتپيسوك ۆسە ەششە منوگو. ەتو ۋجە سيستەمنايا پروبلەما, كوتورۋيۋ پريدەتسيا رەشات زاكونوداتەلنو پۋتەم رەفورمى ۆسەگو گوسۋدارستۆەننوگو ۋسترويستۆا.

دليا پوۆىشەنييا كاچەستۆا رابوتى س زاياۆيتەليامي پورۋچاەتسيا رازۆەرنۋت نوۆۋيۋ ينفورماتسيوننۋيۋ سيستەمۋ «ە-وبراششەنيە» ي تسەنترى «نەتيجە». دو 1 ييۋليا سيستەما دولجنا بىت زاپۋششەنا ۆو ۆسەح گوسورگاناح.

قۇرمەتتٸ جيىنعا قاتىسۋشىلار!

بيىل قاسيەتتٸ تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 30 جىلدىعىن اتاپ ٶتەمٸز. وسىعان وراي, قولعا الىنعان رەفورمالاردى قارقىندى تٷردە جٷزەگە اسىرۋىمىز كەرەك. مەرەيتوي كەزٸندە ارتىق داڭعازا مەن ىسىراپشىلدىققا جول بەرٸلمەيدٸ.

بٸز وسى شارالار ارقىلى بٸرلٸك پەن كەلٸسٸمدٸ نىعايتىپ, ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنداعى پاتريوتيزم رۋحىن دامىتۋعا تيٸسپٸز. ولاردى ەگەمەندٸگٸمٸزدٸڭ جەنە مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸڭ قۇندىلىقتارىن باعالاي بٸلۋگە ٷيرەتۋٸمٸز قاجەت. سوندىقتان, مەن «تەۋەلسٸزدٸك بەرٸنەن قىمبات» اتتى ماقالامدا قازٸرگٸ يدەولوگييالىق باعدارلاردى ناقتى اتاپ كٶرسەتتٸم.

بٸزدٸڭ باستى ماقساتىمىز – ازاماتتارىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتىپ, تابىسىن ارتتىرۋ. مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ەربٸر شەشٸمٸ, ەربٸر ەرەكەتٸ ەكونوميكانى دامىتۋعا جەنە حالىقتىڭ يگٸلٸگٸنە ارنالۋعا تيٸس.

بۇل بٸزدٸڭ قولىمىزدان كەلەدٸ.