مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى (تولىق مەتٸن)

«قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك»

قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار!

مەن قازاقستان حالقىنا جاڭا دەۋٸر قارساڭىندا سٶز ارناپ وتىرمىن.

ەلٸمٸز ٶزٸنٸڭ 25 جىلدىق دامۋ كەزەڭٸنەن ابىرويمەن ٶتتٸ. بٸز ەلٸمٸزدٸ ماقتان تۇتامىز. تابىستارىمىز بەن جەتٸستٸكتەرٸمٸز تۋرالى تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىندا اتاپ ٶتتٸك. ولاردى بٷكٸل ەلەم بٸلەدٸ جەنە جوعارى باعالايدى.

2017 جىلدىڭ باسىنان باستاپ قازاقستان بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ بولدى.

بيىل استانادا «ەكسپو-2017» حالىقارالىق كٶرمەسٸ ٶتەدٸ. مۇنداي ٶتە ماڭىزدى ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ٸس-شارانى بٸز تمد جەنە ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ اراسىندا بٸرٸنشٸ بولىپ ٶتكٸزەمٸز.

الماتىدا ۋنيۆەرسيادا-2017 سپورت ويىندارى ٶتٸپ جاتىر.  وعان 57 مەملەكەتتەن 2 مىڭنان استام  سپورتشى مەن دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸ قاتىسۋدا.

وسىنىڭ بارلىعى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ارەنادا جوعارى بەدەلگە يە بولعانىن جەنە ساياساتىمىزدىڭ دۇرىستىعىن كٶرسەتەدٸ.

قازاقستان 2050 جىلعا قاراي ەلەمدەگٸ ەڭ الدىڭعى قاتارلى 30 مەملەكەتتٸڭ قاتارىنا قوسىلۋعا تيٸس. بٸز وسى ماقساتقا قاراي تاباندىلىقپەن ٸلگەرٸلەي بەرەمٸز.

جاھاندىق بەسەكەلەستٸكتٸڭ ٶسۋٸ جەنە ەلەمدەگٸ تۇراقسىزدىق جاعدايىندا, 2012 جىلى حالقىما ۇسىنعان «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسىنىڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷسەدٸ. بٸز قيىندىقتاردى ۋاقتىلى بولجاي الدىق.

«نۇرلى جول» ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ جەنە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ نەتيجەسٸندە وسىناۋ قيىن, جاھاندىق ترانسفورماتسييانىڭ العاشقى كەزەڭٸنەن لايىقتى ٶتٸپ كەلەمٸز. تەك 2014-2016 جىلدار ارالىعىندا بٸز ەكونوميكانى قولداۋعا قوسىمشا 1,7 تريلليون تەڭگە جۇمسادىق. مۇنىڭ بارلىعى ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ جەنە بيزنەستٸ قولداۋعا, 200 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.

نەتيجەسٸندە, 2016 جىلى بٸز ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ 1% ٶسٸمٸن قامتاماسىز ەتتٸك. بۇل قازٸرگٸ كٷردەلٸ جاعدايدا ايتارلىقتاي ماڭىزدى.

ەلەم قارقىندى تٷردە ٶزگەرٸپ كەلەدٸ.

بۇل – جاڭا جاھاندىق بولمىس, ونى بٸز قابىلداۋعا تيٸسپٸز.

قىمباتتى وتانداستار!

بولاشاعىن ايقىنداپ, سىن-قاتەرلەردٸ كٷتٸپ وتىرماستان, وعان تاباندى تٷردە قارسى تۇرا الاتىن حالىق قانا جەڭٸسكە جەتەدٸ.

ەلەمدە كەزەكتٸ, تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا باستالدى.

ەكونوميكانى جاپپاي تسيفرلاندىرۋ تۇتاس سالانىڭ جويىلۋىنا جەنە مٷلدە جاڭا سالانىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلەدٸ. بٸزدٸڭ كٶز الدىمىزدا بولىپ جاتقان ۇلى ٶزگەرٸستەر – ەرٸ تاريحي سىن-قاتەر, ەرٸ ۇلتقا بەرٸلگەن مٷمكٸندٸك.

بٷگٸن مەن قازاقستاندى ٷشٸنشٸ جاڭعىرتۋ جٶنٸندە مٸندەت قويىپ وتىرمىن. ەلدٸڭ جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتەتٸن ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ جاڭا مودەلٸن قۇرۋ قاجەت.

قازٸرگٸ كەزدە كٶپتەگەن ەلدەر وسىنداي مٸندەتتٸ ورىنداۋعا ۇمتىلۋدا. ٶسٸمنٸڭ جاڭا مودەلٸنە كٶشۋ تەسٸلٸ ەر جەردە ەر تٷرلٸ ەكەنٸنە سەنٸمدٸمٸن. بٸز ٶزٸمٸزدٸڭ مىقتى تۇستارىمىزدى پايدالانىپ, تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ 25 جىلىندا بٸرگە قالىپتاستىرعان ەلەۋەتٸمٸزدٸ جوعالتىپ الماۋىمىز كەرەك قوي.

قازاقستاننىڭ بٸرٸنشٸ جاڭعىرۋى بەرٸمٸزدٸڭ ەسٸمٸزدە. 25 جىل بۇرىن كسرو-نىڭ قيراندىسىنان شىعىپ, ٶز جولىمىزدى قالاي باستاعانىمىز جادىمىزدا تۇر. سول كەزدە بٸزدٸڭ بۋىن ٸرگەتاسىنان باستاپ قولعا الىپ, ەلەم كارتاسىندا بولماعان جاڭا مەملەكەت قۇردى.

جوسپارلى ەكونوميكادان نارىقتىق ەكونوميكاعا كٶشۋ جٷزەگە اسىرىلدى. بٸزدٸڭ بەرٸمٸز بٸرلەسٸپ, سول كەزدە ەلٸمٸزدٸ كٷيرەۋگە, ازامات سوعىسىنا, ەكونوميكالىق كٷيزەلٸسكە ۇشىراتپاعانىمىز مەن ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى. قازاقستان بۇل كەزەڭدە از شىعىن شىعارىپ, زور جەتٸستٸكتەرگە قول جەتكٸزدٸ.

ەكٸنشٸ جاڭعىرۋ «قازاقستان-2030» ستراتەگيياسىنىڭ قابىلدانۋىمەن جەنە جاڭا ەلوردا – استانانىڭ سالىنۋمەن باستالدى. ونىڭ نەتيجەلٸ بولعانى داۋ تۋدىرمايدى. ەلٸمٸز ەكونوميكالىق تۇرعىدان ارتتا قالعان ايماقتان شىعىپ, ەلەمدەگٸ ەكونوميكاسى بەسەكەگە قابٸلەتتٸ 50 مەملەكەتتٸڭ قاتارىنا كٸردٸ.

تابىستى ٶتكەن ەكٸ جاڭعىرۋ ارقىلى باعا جەتپەس تەجٸريبە جيناقتادىق. بٸز ەندٸ العا باتىل قادام باسىپ, ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋدى باستاۋعا تيٸسپٸز. 

بۇل جاڭعىرۋ – قازٸرگٸ جاھاندىق سىن-قاتەرلەرمەن كٷرەس جوسپارى ەمەس, بولاشاققا, «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسى ماقساتتارىنا باستايتىن سەنٸمدٸ كٶپٸر بولماق. ول ۇلت جوسپارى – «100 ناقتى قادام» بازاسىندا ٶتكٸزٸلەدٸ.

مەن ونىڭ بەس نەگٸزگٸ باسىمدىعىن كٶرٸپ وتىرمىن. ولار ەكونوميكانىڭ ەلەمدٸك ٶسٸمٸنٸڭ ورتا دەڭگەيدەن جوعارى قارقىنىن قامتاماسىز ەتۋگە جەنە 30 وزىق ەلدٸڭ قاتارىنا قاراي تۇراقتى تٷردە ٸلگەرٸلەۋگە لايىقتالعان. 

بٸرٸنشٸ باسىمدىق – ەكونوميكانىڭ جەدەلدەتٸلگەن تەحنولوگييالىق جاڭعىرتىلۋى.

بٸز تسيفرلىق تەحنولوگييانى قولدانۋ ارقىلى قۇرىلاتىن جاڭا يندۋسترييالاردى ٶركەندەتۋگە تيٸسپٸز. بۇل – ماڭىزدى كەشەندٸ مٸندەت.

ەلدە 3D-پرينتينگ, ونلاين-ساۋدا, موبيلدٸ بانكينگ, تسيفرلىق قىزمەت كٶرسەتۋ سەكٸلدٸ دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ ٸسٸندە قولدانىلاتىن جەنە باسقا دا پەرسپەكتيۆالى سالالاردى دامىتۋ كەرەك. بۇل يندۋسترييالار قازٸردٸڭ ٶزٸندە دامىعان ەلدەردٸڭ ەكونوميكالارىنىڭ قۇرىلىمىن ٶزگەرتٸپ, دەستٷرلٸ سالالارعا جاڭا ساپا دارىتتى.

وسىعان وراي, ٷكٸمەتكە «تسيفرلىق قازاقستان» جەكە باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ جەنە قابىلداۋدى تاپسىرامىن.

بٸزدٸڭ زاڭنامامىزدى جاڭا جاعدايعا بەيٸمدەۋ كەرەك.

كوممۋنيكاتسييانىڭ دامۋى مەن وپتيكالىق-تالشىقتى ينفراقۇرىلىمعا جاپپاي قولجەتٸمدٸلٸكتٸ دە قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. تسيفرلىق يندۋسترييانى دامىتۋ باسقا بارلىق سالالارعا سەرپٸن بەرەدٸ. سوندىقتان ٷكٸمەت ٸت سالاسىن دامىتۋ مەسەلەسٸن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋعا تيٸس.

ەكٸنشٸ كەشەندٸ مٸندەت. جاڭا يندۋسترييالار قۇرۋمەن قاتار دەستٷرلٸ بازالىق سالالاردى دامىتۋعا سەرپٸن بەرۋٸمٸز كەرەك.

بۇل – ٶنەركەسٸپ, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن, كٶلٸك پەن لوگيستيكا, قۇرىلىس سەكتورى جەنە باسقا سالالار.

بٸرٸنشٸ. ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن ايتارلىقتاي ارتتىرۋ كەرەك.

بۇل جەردەگٸ نەگٸزگٸ فاكتور تٶرتٸنشٸ ٶنەركەسٸپتٸك رەۆوليۋتسييا ەلەمەنتتەرٸن جاپپاي ەنگٸزۋ بولۋعا تيٸس.

بۇل – اۆتوماتتاندىرۋ, روبوتتاندىرۋ, جاساندى ينتەللەكت, «اۋقىمدى مەلٸمەتتەر» الماسۋ, تاعى باسقا مٸندەتتەر.

ٷكٸمەتكە بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن بٸرگە 2025 جىلعا دەيٸن بازالىق سالالاردى تەحنولوگييالىق تۇرعىدان قايتا جاراقتاندىرۋدىڭ كەشەندٸ شارالارىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن.

ەكٸنشٸ. باسىمدىعى بار سالالارداعى بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەكسپورتتىق ٶندٸرٸستٸ دامىتۋدى كٶزدەيتٸن يندۋسترييالاندىرۋدى جالعاستىرۋ كەرەك.

ٷكٸمەت الدىندا قازٸردٸڭ ٶزٸندە 2025 جىلعا قاراي شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى 2 ەسە ۇلعايتۋ مٸندەتٸ تۇر.

بۇل باعىتتاعى جۇمىستى جانداندىرۋ ٷشٸن ەكسپورتتى دامىتۋ مەن ٸلگەرٸلەتۋ تەتٸكتەرٸن بٸر ۆەدومستوۆاعا شوعىرلاندىرۋ قاجەت. ەكسپورتتاۋشىلارعا «بٸر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا ٶڭٸرلەردە دە قولداۋ كٶرسەتۋ كەرەك.

ٷكٸمەت جانىنان ەكسپورت ساياساتى جٶنٸندەگٸ كەڭەس قۇرۋدى تاپسىرامىن. وعان بيزنەس قوعامداستىعىنىڭ ٶكٸلدەرٸ كٸرۋگە تيٸس.

بيىلعى 1 قىركٷيەككە دەيٸن ٷكٸمەت ەكٸمدەرمەن جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن بٸرلەسٸپ, بٸرىڭعاي ەكسپورت سترەتەگيياسىن ەزٸرلەۋٸ كەرەك.

قازاقستان شەتەل ينۆەستيتسييالارىن تارتۋ ٸسٸندەگٸ كٶشباسشىلىعىن ساقتاپ قالۋى قاجەت.«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ەل ەكونوميكاسىنا قارجى رەسۋرستارىن تارتۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارۋعا تيٸس.

بٸز تاۋار ٶندٸرۋ مەن ٶتكٸزۋ, قىزمەت كٶرسەتۋ ٸسٸن جاھاندىق جەلٸگە بەيٸمدەۋٸمٸز كەرەك. مۇنى, ەڭ الدىمەن, ترانسۇلتتىق كومپانييالاردى تارتۋ ارقىلى جاساعان جٶن.

قازاقستاندا ٶندٸرٸستەر اشۋ جٶنٸندەگٸ قىتايمەن بٸرلەسكەن ينۆەستيتسييالىق باعدارلامانى تيٸمدٸ جٷزەگە اسىرۋ كەرەك. قىتاي تاراپىمەن ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزٸلدٸ. نىساندار بەلگٸلەندٸ. ناقتى جۇمىس ٸستەۋ قاجەت.

بۇل قازاقستاندىقتار ٷشٸن 20 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنىن اشاتىن زاماناۋي ٶندٸرٸس بولماق. قازٸر 6 جوبا جٷزەگە اسىرىلا باستادى, ال 2 جوبا ٸسكە قوسىلدى. سونىڭ بٸرٸ – گيبريدتٸك جەنە تولىقتاي ەلەكترلٸ JAC اۆتوموبيلدەرٸن ٸرٸ قۇرىلعىلاردان قۇراستىراتىن زاۋىت.

قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋ جايىن ەسكەرٸپ, ەكسپورتقا باعدارلانعان ەلەكتروموبيل ٶندٸرٸسٸن ودان ەرٸ دامىتۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋدى تاپسىرامىن.

تۇتاستاي العاندا, قازاقستاننىڭ ٶز ينۆەستيتسييالىق ستراتەگيياسى بولۋعا تيٸس. ٷكٸمەت ونى بيىلعى 1 قىركٷيەككە دەيٸن ەزٸرلەۋٸ كەرەك.

حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا ۇلتتىق ەكونوميكالىق مٷددەلەردٸ قورعاپ, ٸلگەرٸلەتۋ قاجەت. بۇل, ەڭ الدىمەن,  ەاەو, شىۇ ٸشٸندە جٸبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋٸمەن ۇشتاساتىن جۇمىستارعا قاتىستى. ول ٷشٸن ەكونوميكالىق ديپلوماتييا جۇمىسىن قايتا قۇرىپ, جانداندىرا تٷسۋ قاجەت.

ٷشٸنشٸ. ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ تۇراقتىلىعى ٷشٸن ەلدٸڭ تاۋ-كەن مەتاللۋرگيياسى مەن مۇناي-گاز كەشەندەرٸ ٶزٸنٸڭ ستراتەگييالىق ماڭىزىن ساقتاۋعا تيٸس.

ەلەمدٸك سۇرانىس بەسەڭدەپ كەتكەن كەزدە جاڭا نارىقتارعا شىعىپ, ٶنٸم جەتكٸزۋ اۋماعىن كەڭەيتۋ كەرەك. مينەرالدىق-شيكٸزاتتىق بازانى كەڭەيتۋگە باسا نازار اۋدارىلۋعا تيٸس. گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىن بەلسەندٸ جٷرگٸزۋ كەرەك.

بۇل سالالاردى ودان ەرٸ دامىتۋ ٸسٸ شيكٸزاتتى كەشەندٸ تٷردە قايتا ٶڭدەۋدٸ تەرەڭدەتە تٷسۋمەن بەرٸك ۇشتاستىرىلۋى تيٸس.

جىل سوڭىنا دەيٸن جەر قويناۋى تۋرالى جاڭا كودەكستٸ قابىلداپ, سالىق زاڭنامالارىنا قاجەتتٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸ تاپسىرامىن.

*****

تٶرتٸنشٸ. اگرارلىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرٸنە اينالۋى كەرەك.

قازاقستاننىڭ اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸنٸڭ بولاشاعى زور.

كٶپتەگەن پوزيتسييالار بويىنشا بٸز ەلەمدە ٸرٸ اگرارلىق ەكسپورتتىق ٶنٸم ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ بٸرٸ بولا الامىز. بۇل, ەسٸرەسە, ەكولوگييالىق تازا تاعامدارعا قاتىستى. «Made in Kazakhstan» برەندٸ سونداي ٶنٸمدەردٸڭ ەتالونى بولۋعا تيٸس.

سونىمەن قاتار, استىق ٶنٸمدەرٸ بويىنشا بٸز ەۋرازييادا «نان كەرزەڭكەسٸ» بولۋىمىز كەرەك. شيكٸزات ٶندٸرٸسٸنەن ساپالى ٶڭدەلگەن ٶنٸم شىعارۋعا كٶشۋ قاجەت. تەك سوندا عانا بٸز حالىقارالىق نارىقتاردا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولا الامىز.

وسى ماقساتتارعا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن  ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەرگە مىناداي تاپسىرمالار بەرەمٸن:

بٸرٸنشٸدەن, سۋبسيدييالاردى بٶلۋ قاعيدالارىن قايتا قاراستىرىپ, بٸرتٸندەپ ٶنٸمدٸ ساقتاندىرۋعا كٶشۋ قاجەت;

ەكٸنشٸدەن, بەس جىل ٸشٸندە 500 مىڭنان استام جەكە ٷي شارۋاشىلىقتارى مەن شاعىن فەرمەرلەردٸ كووپەراتيۆتەرگە تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جاعداي جاساۋ كەرەك;

ٷشٸنشٸدەن, ٶنٸمنٸڭ ٶڭدەۋ ساپاسىن جاقسارتىپ, تاۋارلاردى ساقتاۋدىڭ, تاسىمالداۋدىڭ جەنە ٶتكٸزۋدٸڭ تيٸمدٸ جٷيەسٸن قۇرۋ قاجەت;

تٶرتٸنشٸدەن, ەڭبەك ٶنٸمدٸلٸگٸن بەلسەندٸ تٷردە ارتتىرىپ, ٶندٸرٸس شىعىندارىن تٶمەندەتۋ كەرەك;

بەسٸنشٸدەن, جەردٸ پايدالانۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا تيٸسپٸز. سۋارمالى ەگٸس الاڭىن 5 جىل ٸشٸندە 40%-عا كەڭەيتٸپ, 2 ميلليون گەكتارعا جەتكٸزۋ قاجەت;

التىنشىدان, ٶندٸرٸستە سۇرانىسقا يە اگرارلىق عىلىمي زەرتتەۋلەرگە سالىناتىن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸن ارتتىرۋ كەرەك.

اۋىل شارۋاشىلىعىن ەرتاراپتاندىرىپ, 2021 جىلعا قاراي ازىق-تٷلٸك تاۋارى ەكسپورتىن 40%-عا كٶبەيتۋدٸ تاپسىرامىن.

بۇل مٸندەتتەر اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا ٸسكە اسىرىلۋى قاجەت.

*****

بەسٸنشٸ. جاڭا ەۋرازييالىق لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ – ماڭىزدى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ.

وعان قازٸردٸڭ ٶزٸندە قوماقتى ينۆەستيتسييا جۇمسالدى. ەندٸ ودان ەكونوميكالىق قايتارىم الا باستاۋ قاجەت.

ٷكٸمەتكە 2020 جىلعا قاراي ترانزيتتٸك تاسىمالدىڭ جىلدىق كٶلەمٸن:

- كونتەينەرلەرمەن تاسىمالداناتىن جٷكتەر ٷشٸن 7 ەسە – 2 ميلليون كونتەينەرگە دەيٸن;

- جولاۋشىلاردى ەۋە كٶلٸگٸمەن تاسىمالداۋدى 4 ەسە – 1,6 ميلليون ترانزيتتٸك جولاۋشىعا دەيٸن ارتتىرۋدى تاپسىرامىن.

ترانزيتتٸك تاسىمالداۋدان تٷسەتٸن تابىستى 5,5 ەسە – جىلىنا 4 ميلليارد دوللارعا دەيٸن كٶبەيتۋ قاجەت.

2015 جىلى مەن «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ باعدارلاماسىن ۇسىندىم. ٶتكەن 2 جىل ٸشٸندە باعدارلاما ٶزٸن تولىق اقتادى.

بيىل رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 4400 شاقىرىم اۆتوجول قۇرىلىسى مەن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ. جىل سوڭىنا دەيٸن سونىڭ كەم دەگەندە 600 شاقىرىمى پايدالانۋعا بەرٸلٸپ, كەزەڭ-كەزەڭٸمەن اقىلى جٷيە ەنگٸزٸلەدٸ.     

ەلٸمٸزدٸڭ كٶلٸك جەنە ترانزيت ەلەۋەتٸن تولىق اشۋ ٷشٸن كٶرشٸ ەلدەرمەن ٷيلەسٸمدٸ ٸس-قيمىل قاجەت. جٷكتەردٸڭ ەركٸن ترانزيتٸن, كٶلٸك دەلٸزدەرٸن قۇرۋ مەن ولاردى جاڭعىرتۋ ٸسٸن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن باسقارۋعا, قىزمەت كٶرسەتۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا جەنە ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ جويۋعا ەرەكشە كٶڭٸل اۋدارۋ قاجەت.

ترانسكاسپيي دەلٸزٸ بويىنشا تاسىمالداۋ كٶلەمٸنٸڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى قۇرىق پورتىن سالۋدىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ – اۆتوموبيل ٶتكەلٸ قۇرىلىسىن ٸسكە اسىرۋعا كٸرٸسۋ قاجەت.

التىنشى. ۋربانيزاتسييا ٷدەرٸسٸ قۇرىلىس سەكتورىن دامىتۋ قاجەتتٸگٸن العا تارتىپ وتىر. ول وتاندىق ەكونوميكانىڭ تولىققاندى درايۆەرٸنە اينالۋعا تيٸس.  

جول, تۇرعىن ٷي جەنە باسقا دا ينفراقۇرىلىم قۇرىلىسىنا ينۆەستيتسييا سالا وتىرىپ, بٸز قالالارىمىزدىڭ ۇزاق جىلدارعا دەيٸن سىرتقى جەنە تەحنولوگييالىق كەلبەتٸن ايقىندايتىنىمىزدى ۇمىتپاعانىمىز جٶن. سوندىقتان قۇرىلىسقا دا, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ سالاسىنا دا جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ كەرەك. ول ٷشٸن بٸزدە قازٸر جاقسى مٷمكٸندٸكتەر بار.

مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا بيىل «نۇرلى جەر» تۇرعىن ٷي باعدارلاماسى ٸسكە اسىرىلا باستايدى. ول اسا ماڭىزدى مٸندەتتٸ ورىنداۋعا – الداعى 15 جىلدا 1,5 ميلليون وتباسىن تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. 

باعدارلامادا تۇرعىن ٷي نارىعىن دامىتۋدىڭ كەشەندٸ شارالارى كٶرٸنٸس تاپقان. سونىڭ بٸرٸ – «دامۋ» اكتسيونەرلٸك قوعامى ارقىلى مەملەكەتتٸڭ سۋبسيدييا بەرۋٸ ەسەبٸنەن قۇرىلىس سالۋشىلار ٷشٸن بانك نەسيەسٸن ارزانداتۋ. تۇرعىندار ٷشٸن «قازاقستان يپوتەكالىق كومپانيياسى» اكتسيونەرلٸك قوعامى ارقىلى بانكتەر بەرەتٸن يپوتەكالىق نەسيەنٸ سۋبسيدييالاۋ جٷزەگە اسىرىلادى. «تۇرعىن ٷي قۇرىلىس جيناق بانكٸ» سالىمشىلارى ٷشٸن ەكٸمدٸكتەردٸڭ نەسيەلٸك تۇرعىن ٷي سالۋى جالعاسادى. وعان ٸلگەرٸدە بٶلٸنگەن قارجى «رەۆولۆەر» قاعيداتى  بويىنشا قايتا پايدالانىلادى.

ەكٸمدٸكتەر حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك ەلسٸز توپتارى ٷشٸن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز ارەندالىق تۇرعىن ٷي بٶلۋ ٸسٸن دامىتا بەرەتٸن بولادى. جاپپاي تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى ٷشٸن ەكٸمدەر تيٸستٸ جەر تەلٸمدەرٸن بٶلۋگە تيٸس.

بٸز قالالاردا جەكە تۇرعىن ٷيلەردٸڭ بٸرىڭعاي سەۋلەت ستيلٸندە سالىنۋىنا مەن بەرەتٸن بولامىز. بۇل ٷشٸن مەملەكەت قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىم تۇرعىسىنان كٶمەك كٶرسەتەدٸ.

ٷكٸمەت ەكٸمدەرمەن بٸرلەسٸپ, ٷلكەن قالالاردىڭ ٸرگەلەس ورنالاسقان ەلدٸ مەكەندەرمەن كٶلٸك بايلانىسىن دامىتۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداۋى قاجەت. 

ٷشٸنشٸ كەشەندٸ مٸندەت – ەڭبەك نارىعىن جاڭعىرتۋ.

جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ ەنگٸزٸلۋٸنە بايلانىستى دەستٷرلٸ سالالاردا ەڭبەك رەسۋرستارى بوساپ قالاتىن بولادى. سونىمەن بٸرگە, جاڭا يندۋسترييا قۇرىپ, دامىتۋ جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جەنە ازاماتتاردىڭ ناقتى تابىسىن ٶسٸرۋدٸڭ قوسىمشا مٷمكٸندٸگٸ بولۋعا تيٸس.

ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەرگە ەڭبەككەرلەردٸڭ باسقا سالالارعا باسقارۋ اياسىندا اۋىسۋى ٷشٸن جاعداي جاساۋدى تاپسىرامىن.  

بٸزدٸڭ ٸرٸ كەسٸپورىندار ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسە وتىرىپ, تيٸستٸ جول كارتالارىن ەزٸرلەۋٸ كەرەك. وندا قىسقارتىلاتىن جۇمىسشىلاردى قايتا دايارلاۋ, ولاردى ەرٸ قاراي جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن بٸرلەسٸپ ينۆەستيتسييا سالۋ جايى قاراستىرىلۋى قاجەت. باسى ارتىق جۇمىس كٷشٸ بار ٶڭٸرلەردەن باسقا جەرلەرگە, سونداي-اق, اۋىلداردان قالالارعا جۇمىس كٷشٸن ۇتىمدىلىقپەن تارتۋعا قولداۋ كٶرسەتۋ كەرەك.   

ٷكٸمەت جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن رەفورمالاپ, بارلىق بوس جۇمىس ورىندارى مەن بٷكٸل ەلدٸ مەكەندەردە بٸرىڭعاي ونلاين پلاتفورما قالىپتاستىرۋى قاجەت.

ەكٸنشٸ باسىمدىق – بيزنەس-ورتانى تٷبەگەيلٸ جاقسارتۋ جەنە كەڭەيتۋ.

بٸزدٸڭ ستراتەگييالىق ماقساتىمىزدىڭ بٸرٸ – ەلدٸڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمٸندەگٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٷلەسٸ 2050 جىلعا قاراي كەم دەگەندە 50% بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ.

بۇل – ٶتە ٶرشٸل ماقسات, بٸراق وعان قول جەتكٸزۋگە بولادى. ونى ورىنداۋ ٷشٸن قازٸرگٸ كەزەڭدە مىناداي قادامدار جاسالۋى قاجەت.

بٸرٸنشٸ. مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ٷكٸمەت بيىلدان باستاپ نەتيجەلٸ جۇمىسپەن قامتۋ جەنە جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋعا كٸرٸسٸپ كەتتٸ.

بۇدان بىلاي قازاقستان ازاماتتارى ٶز بيزنەسٸن جٷرگٸزۋ ٷشٸن اۋىلدا دا, قالادا دا 16 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن شاعىن نەسيە الا الادى.

شاعىن نەسيە بەرۋ اياسىن كەڭەيتٸپ, كەسٸپكەرلەرگە كەپٸلدٸك جاساۋ جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ تەتٸكتەرٸن بەلسەندٸ پايدالانۋ كەرەك. بۇل شارالاردى بيزنەس جٷرگٸزۋ جەنە قارجىلىق ساۋاتتىلىققا ٷيرەتۋ ٸسٸن ۇيىمداستىرۋمەن قاتار اتقارۋ كەرەك.

جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ تەتٸكتەرٸن ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ كەرەك. قازاقستاننىڭ ەر ٶڭٸرٸ جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ, سونىڭ ٸشٸندە وتباسىلىق كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ باعىتىندا كەشەندٸ شارالار ۇسىنۋعا تيٸس.

جاڭادان اشىلعان جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى – بۇرىنعىشا ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەر قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن باعالاۋدىڭ نەگٸزگٸ كريتەرييٸنٸڭ بٸرٸ بولماق.   

ەكٸنشٸ. ٷكٸمەت «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن (ۇكپ) بٸرلەسٸپ, بيزنەستٸڭ بارلىق شىعىنىن جاپپاي ازايتۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداۋى قاجەت. بۇل ەسٸرەسە ەنەرگەتيكا, كٶلٸك جەنە لوگيستيكا, سونداي-اق, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالالارىنداعى قىزمەت كٶرسەتۋ قۇنىنا قاتىستى.

مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋ ٷدەرٸسٸ مەيلٸنشە وڭتايلاندىرىلۋعا تيٸس. قۇجاتتاردىڭ مەرزٸمٸ مەن تٸزبەسٸن قىسقارتىپ, قايتالاناتىن رەسٸمدەردٸ جويۋ كەرەك. بۇل ورايدا ادامنىڭ ٶزٸنٸڭ بارۋىن قاجەتسٸنبەيتٸن تولىق ەلەكتروندىق فورماتقا كٶشٸرۋ كەرەك.

سونداي-اق, بيزنەستٸڭ قازٸرگٸ  قولدانىستاعى رەتتەۋشٸلٸك جٷكتەمەسٸ ٶسٸمنٸڭ جاڭا مودەلٸن جاساۋ مٸندەتٸمەن ٷيلەسپەيدٸ. 

ٷكٸمەت پەن ەكٸمدەرگە بيىلعى 1 شٸلدەگە دەيٸن بيزنەستٸ قايتا رەتتەۋ جٶنٸندەگٸ جٷيەلٸ شارالار ەزٸرلەۋ مٸندەتٸن جٷكتەيمٸن.

دامىعان ەلدەردٸڭ وزىق ستاندارتتارى مەن تەجٸريبەسٸن ەنگٸزۋ كەرەك.

بۇل جۇمىستى ەسٸرەسە ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدە اتقارۋ ماڭىزدى.

ەكٸمدەر ٷكٸمەتپەن بٸرلەسٸپ, دٷنيەجٷزٸلٸك بانك رەيتينگٸ نەگٸزٸندە ٶڭٸرلەردە بيزنەس جٷرگٸزۋ ٷشٸن جاعدايدى جاقسارتۋ جٶنٸندە ناقتى جوسپارلار ەزٸرلەۋ كەرەك.

ەلٸمٸزدە بيزنەس جٷرگٸزۋدٸ جەڭٸلدەتۋ جٶنٸنەن ٶڭٸرلەر مەن قالالار رەيتينگٸن ەنگٸزۋ قاجەت. بٸز ٷزدٸكتەر ٷشٸن ارناۋلى سىيلىق تاعايىندايمىز. ونى جىلىنا بٸر رەت, يندۋسترييالاندىرۋ كٷنٸندە تابىس ەتەمٸز.

ٷشٸنشٸ. مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاداعى ٷلەسٸن ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ 15%-ىنا دەيٸن, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمى (ەىدۇ) ەلدەرٸ دەڭگەيٸنە دەيٸن تٶمەندەتۋ ەكونوميكالىق ٶسٸمگە تىڭ سەرپٸن بەرۋگە تيٸس.

بۇدان بۇرىن 2020 جىلعا دەيٸن جەكەشەلەندٸرٸلەتٸن 800-گە جۋىق كەسٸپورىندى قامتيتىن تٸزبە جاسالعان بولاتىن. تيٸستٸ جۇمىستار اتقارىلۋدا.

ٷكٸمەتكە سول تٸزبەدەگٸ كەسٸپورىنداردى جەكەشەلەندٸرۋدٸ تەزدەتٸپ, ونى 2018 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اياقتاۋدى تاپسىرامىن.

ٸرٸ كومپانييالارىمىزدى ٸرو-عا دايىنداۋ جەنە وعان بەيٸمدەۋ ٸسٸن دە جەدەلدەتۋ كەرەك. Yellow Pages قاعيداتتارىن ەنگٸزۋ مەملەكەت ٷشٸن ەكونوميكاداعى قىزمەت تٷرلەرٸن 47%-عا (652-دەن 346-عا) قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.

كەلەسٸ كەزەڭدە وسى قاعيداتتارعا ساي كەلمەيتٸن مەملەكەت مەنشٸگٸندەگٸ بارلىق كەسٸپورىندار مەن ۇيىمداردى 2020 جىلعا دەيٸن جەكە سەكتورعا بەرۋ نەمەسە جويۋ قاجەت. ال ونداي كەسٸپورىندار سانى بٸرنەشە مىڭ بولادى.

ەربٸر باعدارلاما نەمەسە تاپسىرماعا وراي زاڭدى تۇلعالار قۇرۋ تەجٸريبەسٸ بۇدان بىلاي  توقتاتىلۋعا تيٸس.

جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ جارييالىلىعى مەن تيٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. سونداي-اق مەملەكەتتٸك حولدينگتەر رٶلٸن قايتا قاراستىرۋ كەرەك.

ٷكٸمەتكە «سامۇرىق-قازىنا» حولدينگٸن ساپالى تٷردە ترانسفورماتسييالاۋ ٸسٸن جٷزەگە اسىرۋدى تاپسىرامىن.

باسقارۋشىلىق جەنە ٶندٸرٸستٸك بيزنەس ٷدەرٸستەرٸن تولىق رەۆيزييا مەن  وڭتايلاندىرۋدان ٶتكٸزۋ قاجەت. نەتيجەسٸندە ول تيٸمدٸلٸگٸ جوعارى, جيناقى جەنە كەسٸبي حولدينگكە اينالۋعا تيٸس. مەنەدجمەنت پەن كورپوراتيۆتٸ باسقارۋ ساپاسىن حالىقارالىق دەڭگەيگە جەتكٸزۋ كەرەك.

مەملەكەتكە قانداي ماڭىزدى سەكتورلاردا, قاتىسۋ ٷلەسٸنٸڭ قانداي مٶلشەرٸمەن جەنە نە قالدىراتىنىمىزدى ناقتى انىقتاپ الۋىمىز كەرەك.

تابيعي مونوپولييالاردى جەنە ستراتەگييالىق ماڭىزى بار,  سونىڭ ٸشٸندە ترانسۇلتتىق كومپانييالار قاتىساتىن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ مٸندەتٸن مەملەكەتكە قالدىرۋ كەرەك. بۇل جوبالار مۋلتيپليكاتيۆتٸ نەتيجە  بەرۋگە تيٸس.

«بەيتەرەك» جەنە «قازاگرو» حولدينگتەرٸن دە قايتا قۇرۋ قاجەت. ولار مەملەكەتتٸك دامۋ باعدارلامالارىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ وپەراتورلار بولۋعا تيٸس. سوعان وراي ولاردىڭ فۋنكتسييالارىن وڭتايلاندىرۋ كەرەك. جەكە سەكتور جٷزەگە اسىرا الاتىن نەرسەنٸڭ بارلىعى بيزنەسكە بەرٸلۋٸ قاجەت.

سونداي-اق, ولارعا باعدارلامالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك ەمەس قارجى كٶزدەرٸ ارقىلى قور قالىپتاستىرۋمەن اينالىسۋ كەرەك.

تٶرتٸنشٸ. كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋعا مەملەكەت-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸگٸ اياسىن كەڭەيتۋ زور مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل جەردە ەڭگٸمە بٸرقاتار مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر كٶرسەتۋ مٸندەتٸن بيزنەسكە بەرۋ ٸسٸنە قاتىستى بولىپ وتىر.

بٸزدە قازٸردٸڭ ٶزٸندە ولاردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ ٸسٸنە تارتۋ سالاسىندا جاقسى نەتيجەلەر بار. ٶتكەن 3 جىلدا مەملەكەت 40 مىڭ ورىنعا ارنالعان 189 بالاباقشا سالسا, جەكەمەنشٸك سەكتور 100 مىڭ ورىنعا ارنالعان 1300 بالاباقشا اشتى. جەكەمەنشٸك بالاباقشالاردىڭ ەڭ كٶبٸ وڭتٷستٸك قازاقستان (397), الماتى (221), قىزىلوردا (181) وبلىستارىندا اشىلدى.

مەن ٷشٸن وسى سەكتورداعى مەملەكەت-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ ٷلگٸسٸ ٶتە ماڭىزدى. بۇل اسا ماڭىزدى جالپىۇلتتىق مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ – 3-6 جاس ارالىعىنداعى بالالاردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋمەن 2020 جىلعا قاراي جٷز پايىز قامتۋ مەسەلەسٸن مەملەكەت پەن بيزنەس بٸرلەسە شەشٸپ وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ.

مەملەكەت-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸگٸن دامىتۋ ەكٸمدەردٸڭ ناقتى جەنە كەسٸبي جۇمىسىنا بايلانىستى.

جەكەمەنشٸك كاپيتال تارتۋ ٷشٸن مەملەكەت-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ ىقتيمال بارلىق تٷرٸ مەن نىسانىن پايدالانۋ قاجەت. ولار – مەملەكەتتٸك مٷلٸكتٸ سەنٸمدٸ باسقارۋ, قىزمەت كٶرسەتۋ كەلٸسٸمشارتتارى, تاعى باسقالار. بۇل رەتتە كەلٸسٸمنٸڭ بارلىق رەسٸمدەرٸن, ەسٸرەسە شاعىن جوبالارعا قاتىستى رەسٸمدەردٸ مەيلٸنشە جەڭٸلدەتۋ جەنە جەدەلدەتۋ قاجەت.

مەملەكەت-جەكەمەنشٸك سەرٸكتەستٸگٸ ينفراقۇرىلىمدى, سونىڭ ٸشٸندە ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ تەتٸگٸنە اينالۋعا تيٸس.

تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق نىساندارىن جاڭعىرتۋ ٷشٸن بۇدان ەرٸ جەكەشەلەندٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرا وتىرىپ, باسقارۋعا جەنە كونتسەسسيياعا بەرۋ قاجەت. ٷكٸمەت بٸر ورىندى شيىرلاي بەرۋدٸ  دوعارسىن. بۇل باعىتتا جۇمىستى جانداندىرا تٷسۋ كەرەك.

بەسٸنشٸ. باعا مەن تاريف بويىنشا ىمىرالاسۋعا جول بەرمەۋ قاجەت.

ٷكٸمەتكە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بٸرلەسٸپ, بەسەكەلەستٸككە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن نورمالاردى انىقتاۋعا قاتىستى بارلىق زاڭناماعا «رەۆيزييا» جاساۋدى تاپسىرامىن.

ٷشٸنشٸ باسىمدىق – ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىق.

مۇنداعى باستى مٸندەت – اقشا-نەسيە ساياساتىنىڭ ىنتالاندىرۋشى رٶلٸن قالىپقا كەلتٸرۋ جەنە ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋعا جەكەمەنشٸك كاپيتال تارتۋ.

بٸرٸنشٸ. بٷگٸندە ۇلتتىق بانك الدىندا ينفلياتسييالىق تارگەتتەۋ رەجٸمٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ماڭىزدى مٸندەت تۇر. ورتا مەرزٸم ٸشٸندە ينفلياتسييا دەڭگەيٸن كەزەڭ-كەزەڭمەن 3-4%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋگە قول جەتكٸزۋٸمٸز كەرەك.

ەكٸنشٸ. ەلٸمٸزدٸڭ قارجى سەكتورىن «قايتا جاڭعىرتۋ» قاجەت.

ۇلتتىق بانككە بانك سەكتورىن قالىپقا كەلتٸرۋ جٶنٸندە شارالار كەشەنٸن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن. بانكتەردٸڭ بالانسىن تيٸمسٸز نەسيەلەردەن ارىلتۋ جۇمىسىن جەدەلدەتٸپ, قاجەت بولعان جاعدايدا ولاردىڭ كاپيتالىن اكتسيونەرلەر تاراپىنان ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. بانكتەردٸڭ احۋالىنا جەدەل باقىلاۋ ورناتۋ ٷشٸن ۇلتتىق بانككە كٶبٸرەك قۇقىق بەرگەن جٶن. ۇلتتىق بانك بانكتەردٸڭ قاتەلٸك جٸبەرۋٸن كٷتپەي, ولارعا ىقپال ەتەتٸن شارالار قابىلداۋ ٷشٸن فورمالدٸ كٶزقاراستان ىقتيمال قاتەرلەرگە جول بەرمەيتٸن قادامدارعا كٶشۋگە تيٸس.

سونداي-اق, اۋديتورلىق كومپانييالاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرىپ, اكتسيونەرلەردٸڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ, ۇجىمدىق باسقارۋدى جاقسارتۋ قاجەت. وسىنىڭ بەرٸن زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكٸتۋ كەرەك.

ەكونوميكاداعى قاراجات جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ جەنە نەسيەلەر بويىنشا جوعارى مٶلشەرلەمە تٷيتكٸلدەرٸن شەشۋ ماقساتىمەن ۇلتتىق بانك پەن ٷكٸمەتكە تەڭگە تٷرٸندە قولجەتٸمدٸ ورتا جەنە ۇزاق مەرزٸمگە ارنالعان قور قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە كەشەندٸ شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن.

ۇلتتىق بانك ينفلياتسييا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ٷكٸمەتپەن بٸرگە ەكونوميكانىڭ ٶسۋٸ ٷشٸن دە جاۋاپتى بولۋعا تيٸس.

ٷشٸنشٸ. قور نارىعىن ودان ەرٸ دامىتۋ.

جەكەشەلەندٸرۋ ونىڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرۋگە تيٸس. مەن جوعارىدا ايتىپ ٶتكەندەي, قور نارىعىنا «سامۇرىق-قازىنا» قورى كومپانييالارىنىڭ اكتسييالارىن ورنالاستىرۋ كەرەك. حالىقتىڭ جيناعان ٶز قاراجاتىن ەڭ الدىمەن تٷرلٸ باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسييالاۋ مٷمكٸندٸگٸن ودان ەرٸ ارتتىرۋ قاجەت.

بٸز 2016 جىلدىڭ سوڭىندا زاڭداستىرۋ ناۋقانىن اياقتادىق. وعان ەلٸمٸزدٸڭ 140 مىڭنان استام ازاماتى قاتىستى. نەتيجەسٸندە 5,7 تريلليون تەڭگە, ونىڭ ٸشٸندە قاراجات تٷرٸندە 4,1 تريلليون تەڭگە زاڭداستىرىلدى.

ٷكٸمەتتٸڭ مٸندەتٸ – بۇل قاراجاتتىڭ ەكونوميكاعا, سونىڭ ٸشٸندە جەكەشەلەندٸرۋگە قاتىسۋ ارقىلى پايدا بەرۋٸن قامتاماسىز ەتۋ. سونىمەن بٸرگە, قازاقستاننىڭ جەكەمەنشٸك كەسٸپورىندارىنىڭ وبليگاتسييا شىعارىلىمدارىن سۋبسيدييالاۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ قاجەت.

ٷكٸمەتكە ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ, وتاندىق قور نارىعىن جانداندىرۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن.

كەلەسٸ شەشۋشٸ مٸندەت – سالىق-بيۋدجەت ساياساتىن جاڭا ەكونوميكالىق جاعدايعا بەيٸمدەۋ.

بٸرٸنشٸ. بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن تٷبەگەيلٸ ارتتىرۋ قاجەت.

بٸز 2017 جىلى مەملەكەتتٸك دامۋ باعدارلامالارىن قاجەتتٸ رەسۋرستارمەن تولىقتاي قامتاماسىز ەتتٸك. مينيسترلٸكتەر مەن ۆەدومستۆولاردىڭ قاراجاتتى يگەرۋٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن تەكسەرۋ قاجەت.

رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ 40%-دان استامىن قۇرايتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ,  ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ, بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸكتەرٸنەن باستاۋ كەرەك. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ماعان باياندالسىن.

تيٸمسٸز باعدارلامالاردىڭ قاراجاتىن ٷشٸنشٸ جاڭعىرتۋ مٸندەتتەرٸن ٸسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن باعدارلامالارعا قايتا بٶلۋ قاجەت. سونداي-اق, قاراجاتتى ناقتى ەكونوميكاعا نەعۇرلىم تەزٸرەك ەرٸ تيٸمدٸرەك جەتكٸزۋ ٷشٸن بيۋدجەتتٸك رەسٸمدەردٸ جەڭٸلدەتكەن جٶن.

بٸز فيسكالدىق ورتالىقسىزداندىرۋ ساياساتىن جالعاستىرۋىمىز كەرەك. ٶتكەن جىلداردا ورتالىقتان جەرگٸلٸكتٸ جەرلەرگە كٶپتەگەن فۋنكتسييالار مەن ٶكٸلەتتٸكتەر بەرٸلدٸ. ەندٸ ولاردىڭ جەتكٸلٸكتٸ قارجىلىق دەربەستٸگٸن بەكەمدەي تٷسۋ قاجەت. سونىمەن بٸرگە, قارجى شىعىسى جٶنٸندەگٸ ٶكٸلەتتٸكتەردٸڭ وبلىستىق دەڭگەيدە شوعىرلانۋىنا جول بەرمەۋ ماڭىزدى. ولاردى ەرٸ قاراي اۋداندىق جەنە اۋىلدىق جەرلەرگە بەرۋ كەرەك. ەكٸمدەر ٶڭٸرلٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار مەسەلەردٸ شەشۋگە تيٸس, ال ٷكٸمەت جالپىمەملەكەتتٸك مەسەلەلەرگە دەن قويۋى قاجەت.

ەكٸنشٸ. ۇلتتىق قور قاراجاتىن پايدالانۋعا ۇتىمدىلىق تۇرعىسىنان قاراعان جٶن.

ۇلتتىق قوردان الىنعان كەپٸلدەندٸرٸلگەن ترانسفەرت كٶلەمٸ 2020 جىلعا قاراي كەزەڭ-كەزەڭ بويىنشا 2 تريلليون تەڭگەگە قىسقارتىلۋعا تيٸس.

سالىق ساياساتىن بيزنەستٸڭ «كٶلەڭكەدەن» شىعۋىنا بەيٸمدەپ, شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتورداعى سالىقتىق بازانى كەڭەيتۋگە باعىتتاۋ كەرەك. قازٸرگٸ سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸن وڭتايلاندىرۋ قاجەت. جالپىعا ورتاق دەكلاراتسييالاۋ قارساڭىندا ارناۋلى سالىق رەجٸمٸن جاڭاشا قاراستىرۋ كەرەك.

سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ تەتٸكتەرٸ جەتٸلدٸرۋدٸ تالاپ ەتەدٸ. ەڭ الدىمەن, مۇنىڭ قوسىمشا قۇن سالىعىن جيناۋعا قاتىسى بار.

ٷشٸنشٸ. ٷكٸمەت كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردىڭ سىرتقى جەنە ٸشكٸ قارىزدارىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋ مەن باقىلاۋ جاساۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرىپ, وندا تەرتٸپ ورناتۋ كەرەك.

*****

تٶرتٸنشٸ باسىمدىق – ادامي كاپيتال ساپاسىن جاقسارتۋ.

بٸرٸنشٸ. ەڭ الدىمەن, بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ رٶلٸ ٶزگەرۋگە تيٸس. بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز – بٸلٸم بەرۋدٸ ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ جاڭا مودەلٸنٸڭ ورتالىق بۋىنىنا اينالدىرۋ. وقىتۋ باعدارلامالارىن سىني ويلاۋ قابٸلەتٸن جەنە ٶز بەتٸمەن ٸزدەنۋ داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتاۋ قاجەت.

سونىمەن بٸرگە, IT-بٸلٸمدٸ, قارجىلىق ساۋاتتىلىقتى قالىپتاستىرۋعا,  ۇلتجاندىلىقتى دامىتۋعا باسا كٶڭٸل بٶلۋ كەرەك. قالا مەن اۋىل مەكتەپتەرٸ اراسىنداعى بٸلٸم بەرۋ ساپاسىنىڭ الشاقتىعىن ازايتۋ قاجەت.

ٷكٸمەتكە تيٸستٸ ۇسىنىستار بەرۋدٸ تاپسىرامىن.

اتاپ ايتقاندا, ٷش تٸلدٸ وقۋعا كەزەڭ-كەزەڭمەن كٶشۋ مەسەلەسٸ بويىنشا ۇسىنىستار ەزٸرلەنسٸن.

قازاق تٸلٸنٸڭ باسىمدىعى ساقتالادى. ونىڭ ەرٸ قاراي دامۋىنا زور كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. سونىمەن قاتار, بٷگٸندە اعىلشىن تٸلٸ – جاڭا تەحنولوگييا, جاڭا يندۋسترييا, جاڭا ەكونوميكا تٸلٸ. قازٸرگٸ كەزدە 90% اقپارات اعىلشىن تٸلٸندە جارييالانادى. ەربٸر ەكٸ جىل سايىن ولاردىڭ كٶلەمٸ 2 ەسە ۇلعايىپ وتىرادى. اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرمەي, قازاقستان جالپى ۇلتتىق پروگرەسكە جەتە المايدى.

2019 جىلدان باستاپ 10-11 سىنىپتاردا كەيبٸر پەندەردٸ اعىلشىن تٸلٸندە وقىتاتىن بولامىز. بۇل مەسەلەنٸ تيياناقتى ويلانىپ, اقىلمەن شەشۋ قاجەت.

مەكتەپتەردٸڭ جەنە مۇعالٸمدەردٸڭ دەڭگەيٸ, ەسٸرەسە اۋىل مەن قالادا ەرتٷرلٸ. بٸلٸكتٸ پەداگوگتاردىڭ جەتٸسپەۋ پروبلەماسى دا بار. سوندىقتان, وسىنىڭ بارلىعىن ەسكەرٸپ, اعىلشىن تٸلٸن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگٸزۋٸمٸز كەرەك.

تيٸستٸ ۇسىنىستار بەرۋدٸ تاپسىرامىن.

مەنٸڭ باستامام بويىنشا بيىل «بارشاعا ارنالعان تەگٸن كەسٸپتٸك-تەحنيكالىق بٸلٸم بەرۋ» جوباسى ٸسكە اسىرىلا باستادى.

تەگٸن وقىتۋمەن ەڭ ەۋەلٸ جۇمىسسىز جەنە ٶزٸن ٶزٸ تيٸمسٸز جۇمىسپەن قامتىعان جاستار, سونداي-اق كەسٸپتٸك بٸلٸمٸ جوق ەرەسەك ادامدار قامتىلۋى تيٸس. كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە, مەن ايتقانداي, ەكونوميكاداعى جاڭا ٶندٸرٸستەر ٷشٸن ماماندار دايىنداۋعا دەن قويۋ كەرەك.

ول ٷشٸن كەسٸپتٸك ستاندارتتار ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىنا جەنە ەڭ ٷزدٸك ەلەمدٸك وقۋ-ٶندٸرٸستٸك تەجٸريبەلەرگە سەيكەس جاڭارتىلۋى قاجەت.

سونىمەن قاتار, جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ ساپاسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كادرلىق قۇرامىنا, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋ دەڭگەيٸنە, بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنا قاتىستى باقىلاۋ مەن تالاپ كٷشەيتٸلۋٸ قاجەت.

*****

ەكٸنشٸ. بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸ دە ٶزگەرۋگە تيٸس.

بيىلعى 1 شٸلدەدەن مەملەكەتتٸڭ, جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ, ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە نەگٸزدەلگەن مٸندەتتٸ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸ (ممسج) ەنگٸزٸلە باستايدى. بۇل جٷيەنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ ەلەمدٸك تەجٸريبە ارقىلى دەلەلدەنگەن.

مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە قاتىسۋشىلارعا كەڭ اۋقىمداعى مەديتسينالىق قىزمەتتەر ۇسىنىلادى. وعان حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك ەلسٸز توپتارىنىڭ قاتىسۋىنا مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ.

ٷكٸمەت قاجەتتٸ دەڭگەيدە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن اقپاراتتاندىرۋى كەرەك. بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋ ٷشٸن جەكە مەنشٸكتەگٸ مەديتسينا مەكەمەلەرٸنە ممسج جٷيەسٸ اياسىندا تەڭ جاعداي تۋعىزۋ كەرەك.

ٷكٸمەتكە جەنە ەكٸمدەرگە كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋدٸ تاپسىرامىن.

سونداي-اق, زاڭنامالىق تۇرعىدان بارلىق دەرٸ-دەرمەكتٸڭ باعاسىن رەتتەۋدٸ ەنگٸزۋ قاجەت.

ٷشٸنشٸ. ەلەۋمەتتٸك قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنا قاتىستى.

مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا 2017 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ 2,1 ميلليون زەينەتكەر ٷشٸن زەينەتاقى 2016 جىلعى دەڭگەيدەن 20%-عا دەيٸن ارتتىرىلادى.

بۇدان بٶلەك, بازالىق زەينەتاقى تاعايىنداۋ 2018 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ جاڭا ەدٸستەمە بويىنشا جٷزەگە اسىرىلادى. ونىڭ كٶلەمٸ زەينەتاقى جٷيەسٸنە قاتىسۋ ٶتٸلٸنە بايلانىستى بەلگٸلەنەدٸ.

وسى ٶسٸمنٸڭ بارلىعى 2018 جىلى بازالىق زەينەتاقىنىڭ جاڭا مٶلشەرٸن 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,8 ەسە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

ەلٸمٸزدە جىل سايىن 400 مىڭعا جۋىق بالا تۋادى, بۇل – 1999 جىلعى دەڭگەيدەن 2 ەسە دەرلٸك جوعارى. مۇنداي جاقسى ٷردٸستٸ الداعى ۋاقىتتا دا ساقتاۋ كەرەك.

مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا 2017 جىلعى 1 شٸلدەدەن باستاپ بالا تۋعاندا بەرٸلەتٸن بٸر رەتتٸك جەردەماقى كٶلەمٸ 20%-عا ٶسٸرٸلەدٸ.

ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس شەگٸن دە قايتا قاراستىرۋ كەرەك. ول قازاقستاندىقتاردىڭ ناقتى تۇتىنۋشىلىق شىعىستارىنا سەيكەس كەلۋگە تيٸس. بۇل قادام 2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بازالىق زەينەتاقى, مٷگەدەكتەرگە جەنە اسىراۋشىسىنان ايرىلعان وتباسىلارعا ارنالعان جەردەماقى, مٷگەدەك بالا تەربيەلەپ وتىرعاندارعا بەرٸلەتٸن اتاۋلى كٶمەك پەن جەردەماقى كٶلەمٸن 3 ميلليون ادام ٷشٸن ٶسٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

2018 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋ شەگٸن ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس شەگٸنٸڭ 40%-ىنان 50%-عا دەيٸن ٶسٸرٸپ, ونىڭ جاڭا فورماتىن ەنگٸزۋ كەرەك. بۇل رەتتە جۇمىس ٸستەۋگە قابٸلەتتٸ ادامنىڭ بەرٸ تەك جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋ شارتى ارقىلى عانا قولداۋعا يە بولۋعا تيٸس.

بەسٸنشٸ باسىمدىق – ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەرگە, قاۋٸپسٸزدٸككە جەنە سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەسكە قاتىستى.

بٸرٸنشٸ. ٷكٸمەت ٷشٸنشٸ جاڭعىرتۋ اياسىندا ەىدۇ-نىڭ وزىق تەجٸريبەلەرٸ مەن ۇسىنىمدارىن يمپلەمەنتاتسييالاۋ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس.

ەكٸنشٸ. بٸز جەكە مەنشٸكتٸ قورعاۋعا, قۇقىق ٷستەمدٸگٸنە جەنە بارشانىڭ زاڭ الدىندا تەڭدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان رەفورمالار جٷرگٸزۋدەمٸز. بۇل جۇمىستى جالعاستىرۋ كەرەك.

ٷكٸمەتكە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن جەنە ازاماتتىق قوعامداستىقپەن بٸرلەسٸپ,  جەكە مەنشٸك قۇقىعىن قورعاۋدى كٷشەيتۋگە قاتىستى بٷكٸل زاڭناما رەۆيزيياسىن جٷرگٸزۋدٸ تاپسىرامىن.

سونىمەن قاتار, ەكٸمشٸلٸك جەنە قىلمىستىق زاڭنامانى ٸزگٸلەندٸرگەن جٶن. ەكٸمشٸلٸك ايىپپۇلدار ەدٸلەتتٸ جەنە قۇقىق بۇزۋ دەڭگەيٸنە سەيكەس بولۋعا تيٸس.

كەسٸپكەرلٸك سالاسىندا قۇقىق بۇزعانى ٷشٸن سالىناتىن سانكتسييانى تٶمەندەتۋ جۇمىسىن ودان ەرٸ جٷرگٸزە بەرۋ كەرەك. قوعامعا قاۋٸپتٸلٸگٸ جوعارى ەمەس ەكونوميكالىق قىلمىس قۇرامىن كريمينالدىق سيپاتتان ارىلتۋ كەرەك.

سوت جٷيەسٸنە دەگەن سەنٸمنٸڭ ارتۋىنا قول جەتكٸزۋ قاجەت. سۋديالاردىڭ جۇمىسىنا زاڭنان تىس كەز كەلگەن ىقپالدى جويۋ ماڭىزدى.

ٷشٸنشٸ. قاۋٸپسٸزدٸك احۋالى قۋاتتى جەنە ەرەكەت ەتە الاتىن مەملەكەتتٸڭ ٶلشەمٸنە اينالىپ كەلەدٸ.

قازٸرگٸ زاماندا ادامزات تەرروريزمنٸڭ بەلەڭ الۋىمەن بەتپە-بەت كەلٸپ وتىر. بۇل رەتتە دەسترۋكتيۆتٸ كٷشتەردٸ قارجىلاندىراتىندارعا, شەتەلدٸك تەرروريستٸك ۇيىمدارمەن بايلانىس جاسايتىندارعا قارسى كٷرەس جٷرگٸزۋ ٸسٸ نەگٸزگٸ مەسەلە بولىپ سانالادى.

دٸني ەكسترەميزمدٸ ناسيحاتتاۋدىڭ الدىن الۋ, ەسٸرەسە ينتەرنەت پەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە ونىڭ جولىن كەسۋ جۇمىسىن جٷرگٸزۋ كەرەك. قوعامدا, ەسٸرەسە, دٸني قارىم-قاتىناس سالاسىنداعى راديكالدى كٶزقاراسقا بايلانىستى كەز كەلگەن ەرەكەتكە «مٷلدە تٶزبەۋشٸلٸكتٸ» قالىپتاستىرۋ كەرەك.

باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا سوتتالعانداردى تەولوگييالىق تۇرعىدان ساۋاتتاندىرۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ ماقساتتى جۇمىسى ۇيىمداستىرىلۋعا تيٸس. ٶسكەلەڭ ۇرپاقتى رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك رۋحىندا تەربيەلەۋ ٷشٸن قوسىمشا قادامدار جاساۋ كەرەك.

بۇل ٸسكە مەملەكەتتٸك ەمەس سەكتوردى جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەردٸ بەلسەندٸ تٷردە تارتۋ قاجەت.

وسى شارانىڭ بەرٸ مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ەزٸرلەنٸپ جاتقان, 2017-2020 جىلدارعا ارنالعان دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى ەرەكەت جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك باعدارلامادا ەسكەرٸلۋگە تيٸس.

كيبەرقىلمىسپەن كٷرەستٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ بارعان سايىن ارتا تٷسۋدە.

ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنە «قازاقستان كيبەرقالقانى» جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋ شارالارىن قابىلداۋدى تاپسىرامىن.

تٶرتٸنشٸ. بٸز ەلدەگٸ سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيٸن تٶمەندەتۋ باعىتىندا ەلەۋلٸ قادامدار جاسادىق. الايدا, باستى نازار كٶبٸنە سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سالدارلارىمەن كٷرەسۋگە اۋدارىلىپ وتىر.

سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ سەبەپتەرٸ مەن العىشارتتارىن انىقتاپ, ولاردى جويۋ جۇمىسىن كٷشەيتۋ قاجەت.

ماڭىزدى مەسەلەنٸڭ بٸرٸ – ساتىپ الۋ سالاسىن جەتٸلدٸرۋ.

ٷكٸمەتكە مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جٷيەسٸن ورتالىقتاندىرىلعان قىزمەت قاعيداتى بويىنشا ەنگٸزۋدٸ تاپسىرامىن.

كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردا, تابيعي مونوپولييا جەنە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالالارىندا دا ساتىپ الۋ شارالارىن ٶتكٸزۋ ەدٸستەرٸن تٷبەگەيلٸ قايتا قاراستىرۋ كەرەك.

سىبايلاس جەمقورلىقپەن كٷرەستە كٶپ نەرسە بٷكٸل قوعامنىڭ بەلسەنە اتسالىسۋىنا بايلانىستى. ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ, ٶزگە دە مەديا-رەسۋرستاردىڭ دامۋى جاعدايىندا, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-ەرەكەت بارىسىندا ونى جالپى جۇرتشىلىقتىڭ جەك كٶرۋٸ كٷرەستٸڭ قۋاتتى قۇرالىنا اينالۋعا تيٸس.

قۇرمەتتٸ قازاقستاندىقتار!

وسى جولداۋ ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ ەر ازاماتىنا جاڭا جاعدايداعى دامۋ باعىتىمىز جٶنٸندەگٸ ٶز كٶزقاراسىمدى جەتكٸزگٸم كەلدٸ.

ٷكٸمەتكە «قازاقستاننىڭ ۇلتتىق تەحنولوگييالىق باستاماسى» دەپ اتالاتىن ەلدٸ ٷشٸنشٸ جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ دامۋدىڭ ستراتەگييالىق جوسپارىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن.

بٸزدە ۋاقىت تالابىن لايىقتى قابىل الىپ, ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ مٸندەتتەردٸ ورىنداۋدان باسقا جول جوق.

بٸزدٸڭ ۇلى حالقىمىز بٸرەگەي تاريحي مٷمكٸندٸكتٸ تولىقتاي پايدالانا الاتىنىنا سەنەمٸن.

قىمباتتى دوستار!

قازاقستان – جاس, كٶپ ۇلتتى, بولاشاعىنا سەنٸمدٸ جەنە قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەت! بٸز تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ 25 جىلدىق دامۋ جولىنان ٶتتٸك. الداعى 25 جىلدا بۇدان دا بيٸك بەلەستەر كٷتٸپ تۇر.

مەملەكەت قۇرۋ جولىندا تەڭدەسسٸز, مول تەجٸريبە جيناپ, جاڭا كەزەڭگە قادام باسىپ وتىرمىز. الدىمىزدا قانداي قيىندىقتار كەزدەسسە دە, ولاردى ەڭسەرە الاتىنىمىزعا سەنٸمدٸمٸن. بٸزدٸڭ باستى كٷشٸمٸز – بٸرلٸكتە.

قازاقستاندى كەيٸنگٸ ۇرپاق ٷشٸن بۇدان دا ٶسٸپ-ٶركەندەگەن ەلگە اينالدىرامىز!