مەملەكەت باسشىسى «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىنىڭ VII سەزٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى بيزنەستٸڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن تابىستى قورعاپ, كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەتتٸك ساياساتتى جٷزەگە اسىرۋعا بەلسەندٸ قاتىسىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنتتٸڭ سٶزٸنشە, بٷگٸنگٸ كٷنٸ كەسٸپكەرلٸك ەل ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالدى دەۋگە تولىق نەگٸز بار.
– سوڭعى بەس جىل ٸشٸندە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ٷلەسٸ 24 پايىزدان 32 پايىزعا ارتتى. كەسٸپكەرلٸك سالاسىندا ەڭبەك ەتەتٸن ازاماتتاردىڭ سانى 21 پايىزعا, ياعني 2,8 ميلليوننان 3,4 ميلليونعا دەيٸن ٶستٸ. قازٸر جۇمىسپەن قامتىلعانداردىڭ 40 پايىزعا جۋىعى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستە ەڭبەك ەتەدٸ. بۇعان مەملەكەت پەن بيزنەستٸ بايلانىستىرىپ وتىرعان ۇلتتىق پالاتانىڭ سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ مول, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەت پەن «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىسى ەلٸمٸزدەگٸ بيزنەس احۋالعا وڭ ەسەر ەتٸپ وتىرعانىن دا اتاپ ٶتتٸ. بيىل قايتا رەتتەۋدٸ جالعاستىرۋدى, بيزنەس ٷشٸن رەسٸمدەردٸ جەڭٸلدەتۋدٸ, مەملەكەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋ مەرزٸمدەرٸن قىسقارتۋدى قاراستىراتىن زاڭ شىعارۋ باستامالارىنىڭ سەگٸزٸنشٸ توپتاماسى قابىلداندى.
– مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا كەسٸپكەرلەردٸڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ٷشٸن «بيزنەسكە ادالدىق پرەزۋمپتسيياسى» قاعيداتى زاڭ جٷزٸندە بەكٸتٸلدٸ. بۇل بارشا داۋلى جەنە تٷسٸنٸكسٸز مەسەلەلەردٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ پايداسىنا شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. اتالعان زاڭ شىعارۋداعى ٶزگەرٸستەر تيٸستٸ سوت تەجٸريبەسٸندە قولداۋ تاباتىنىنا سەنەمٸن. وسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ مەنٸڭ جارلىعىما سەيكەس شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ ٷش جىلعا دەيٸن تەكسەرۋدەن بوساتۋ تۋرالى موراتوريي كٷشٸنە ەندٸ. نەتيجەسٸندە مۇنداي سۋبەكتٸلەردٸ تەكسەرۋ كٶلەمٸ 8 ەسە قىسقاردى, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ٷكٸمەت پەن قازاقستانداعى بيزنەستٸڭ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸندە پاندەمييا كەزٸندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جەنە ەكونوميكاداعى جاعدايدى باقىلاي العانىمىزدى ايتتى. شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە قولداۋ كٶرسەتۋ ماقساتىندا داعدارىسقا قارسى تەڭدەسسٸز بٸرقاتار شارا قابىلدانىپ, كەسٸپكەرلٸكتٸڭ 700-دەن استام سۋبەكتٸسٸ سالىق تٶلەۋدەن بوساتىلدى نەمەسە ولار ٷشٸن سالىق مٶلشەرلەمەلەرٸ تٶمەندەتٸلدٸ. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەي باستادى. مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك ۇيىمداردىڭ عيماراتتارىندا ورنالاسقان شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ جىل سوڭىنا دەيٸن جالعا الۋ تٶلەمدەرٸنەن بوساتىلدى. سونداي-اق قاتتى زارداپ شەككەن سەكتورلار ٷشٸن بيۋدجەتتەن تىس بارلىق قورلارعا اۋدارىمدار جٸبەرۋ توقتاتىلدى. اسا قاتتى زارداپ شەككەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ نەسيەلەرٸ جىلىنا 6 پايىزعا دەيٸنگٸ مٶلشەرلەمەمەن سۋبسيدييالانادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانككە 2021 جىلعا ارنالعان «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىن ۇزارتۋدى تاپسىردى. بۇل رەتتە, جاڭارتىلعان باعدارلامادا بٸرٸنشٸ كەزەڭدٸ ٸسكە اسىرۋ بارىسىندا انىقتالعان كەمشٸلٸكتەردٸ ەسكەرۋ قاجەت.
– بۇل جەردە ٶڭٸرلەرگە بٶلٸنەتٸن قاراجاتتاردى ساپالى ەرٸ تيٸمدٸ بٶلۋ جٶنٸندە سٶز بولىپ وتىر. تٸكەلەي ماعىناسىندا اقشانى جەلگە ۇشىرۋعا نەمەسە «ٶز» كومپانييالارىنا كەلٸسٸمشارتتاردى بٶلٸپ بەرۋگە جول بەرٸلمەۋٸ تيٸس. قاراجاتتاردىڭ بٸر بٶلٸگٸن ميكرو نەسيە بەرۋگە جۇمساۋعا بولادى. ٷكٸمەت پەن ۇلتتىق بانك 1 جەلتوقسانعا دەيٸن ناقتى ۇسىنىستار بەرۋٸ تيٸس. ۇلتتىق پالاتا داعدارىسقا قارسى شارالاردى ەزٸرلەۋ مەن ولاردى ٸسكە اسىرۋدا بٸرشاما قولداۋ كٶرسەتكەنٸن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. مەديتسينا تٸلٸمەن ايتساق, بٸز بٸرلەسە وتىرىپ پروبلەماعا دۇرىس دياگنوز قويىپ, ەمدەۋدٸڭ قاجەتتٸ شارالارىن قابىلداي الدىق, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, پاندەمييا مەن داعدارىس قازاقستاننىڭ الدىنا جاڭا مٸندەتتەر قويىپ وتىر. سوندىقتان مەملەكەت ەلٸمٸزدە بيزنەس جٷرگٸزۋدٸڭ شارتتارىن جٷيەلٸ تٷردە جاقسارتۋدى جالعاستىرا بەرەدٸ. پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا ساپالى جاڭا رەتتەۋشٸلٸك جٷيە ەزٸرلەنە باستادى. قولدانىستاعى بارلىق باقىلاۋ-قاداعالاۋ, رۇقسات بەرۋ جەنە باسقا دا رەتتەۋشٸ قۇرالدارعا ٷلكەن ەرٸ ناقتى تەكسەرۋلەر جاسالادى.
– بٸز قۇقىق قورعاۋ جەنە سوت جٷيەلەرٸن رەفورمالاۋدى باستادىق. رەفورما جەدەل, اشىق جەنە تيٸمدٸ بولۋى تيٸس. بۇل جۇمىستى ٶزٸم تٸكەلەي قاداعالايمىن. مۇنداي كٷردەلٸ, جابىق جٷيەلەردٸ, ونىڭ ٸشٸندە, بيزنەستٸڭ قۇقىقتارى مەن مٷددەلەرٸن قورعاي وتىرىپ ٶزگەرتۋ قاجەت. سوندىقتان «اتامەكەننەن» ناقتى ۇسىنىستار كٷتەمٸن. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بارشا قىزمەتكەرلەرٸ, ينسپەكتوردان باستاپ گەنەرالعا دەيٸن ەلٸمٸزدە قولايلى بيزنەس احۋالدى قالىپتاستىرۋ جۇمىسىنىڭ تولىققاندى قاتىسۋشىلارى ەكەندەرٸن سەزٸنۋلەرٸ تيٸس, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
وتاندىق ٶنٸم كٶلەمٸن ۇلعايتۋ جەنە قايتا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن قولداۋ مەسەلەلەرٸ باستى نازاردا بولا بەرمەك. ٷكٸمەت ساتىپ الۋدى رەتتەۋ جٶنٸندەگٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازانى ٶزەكتەندٸرۋدٸ باستادى. كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردى ساتىپ الۋ جوباسى بويىنشا جوبا جٷرٸپ جاتىر. ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸنە شيكٸزات جەتكٸزۋ تەتٸكتەرٸ ەزٸرلەنۋدە. وتاندىق ٶنەركەسٸپ سەكتورى ٷشٸن جاڭا زاڭنامالىق بازا دايىندالۋدا. اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبانى ەزٸرلەۋ باستالدى.
– قازٸر بٸزدٸڭ ٶتكەننەن ساباق الاتىن, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ بٷگٸنگٸ جاعدايىن جەنە بولاشاعىن دەلمە-دەل انىقتايتىن, ٶز ەلەۋەتٸمٸزدٸ دۇرىس باعالايتىن مٷمكٸندٸگٸمٸز بار. الدىمەن پەرمەندٸ شارالار مەن قولداۋ ينستيتۋتتارىن ايقىنداپ, دۇرىس رەتتەۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. سودان كەيٸن عانا قاپىسىز جەنە باسىمدىقتاردى جىل سايىن ٶزگەرتپەي باتىل العا جىلجۋعا بولادى. اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ بويىنشا باعدارلامالىق قۇجاتتىڭ ەزٸرلەنۋٸن تٸكەلەي قاداعالاپ وتىراتىن بولامىن. بۇل رەتتە شەنەۋنٸكتەردٸڭ دە, كەسٸپكەرلەردٸڭ دە, ساراپشىلاردىڭ دا پٸكٸرٸن تىڭدايمىن. ٶيتكەنٸ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەلەۋەتٸن كٶتەرەتٸن كەز جەتتٸ. ولاي بولماعان جاعدايدا بٸزدٸڭ ەكونوميكامىز ٷشٸن ٶكٸنٸشكە ۇرىندىراتىن تەرٸس سالدار ورىن الۋى مٷمكٸن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وتاندىق كومپانييالاردى بەلسەندٸ تٷردە سىرتقى نارىقتارعا شىعۋعا شاقىردى. ٷكٸمەتكە ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن بٸرلەسٸپ ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸ بار سالالار مەن كەسٸپورىنداردى انىقتاۋ تاپسىرىلعان. مۇنداي جوبالارعا قارجىلاندىرۋ جەڭٸلدٸگٸ, ەكسپورتتىق قولداۋ تەتٸكتەرٸ, زاتتاي گرانت بەرۋ سەكٸلدٸ كەشەندٸ قولداۋ شارالارى كٶرسەتٸلەدٸ. قازاقستان كەلەر جىلى شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ كٶلەمٸن 29 ميلليارد دوللارعا دەيٸن ارتتىرۋدى كٶزدەپ وتىر.
پرەزيدەنت بايانداماسىندا ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىن تسيفرلاندىرۋ قارقىنىن ساقتاۋعا بايلانىستى دا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸندٸ.
– جاقىن ارادا جەرگە قول جەتكٸزۋ سەكٸلدٸ كەسٸپكەرلەر ٷشٸن تاعى دا بٸر ماڭىزدى مەسەلە شەشٸلۋٸ كەرەك. مەنٸڭ تاپسىرمام بويىنشا ٷكٸمەت جەر قاتىناستارىن تسيفرلاندىرۋ جەنە وتاندىق بيزنەستٸڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالماعان جەر رەسۋرستارىنا قول جەتكٸزۋٸن جەڭٸلدەتۋ جٶنٸندە زاڭ جوباسىن دايىندادى. سونداي-اق زاڭدا جەر قاتىناستارى مەن سەۋلەت سالاسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ەلەكتروندى تٷردە كٶرسەتۋ, جەر ۋچاسكەلەرٸن بەرۋ مەرزٸمٸن 1 جىلدان 20 كٷنگە دەيٸن قىسقارتۋ, مەملەكەتتٸك اكتٸنٸ, جەرگە ورنالاستىرۋ جوباسىن الىپ تاستاۋ جەنە باسقا دا بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەلەر قاراستىرىلعان. ٷكٸمەت جىل سوڭىنا دەيٸن اتالعان زاڭ جوباسىن پارلامەنتكە بەرۋٸ قاجەت, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وتاندىق كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ جەنە قورعاۋ ەل دامۋى ٷشٸن ماڭىزدى مٸندەت ەكەنٸن ايتتى. سونىمەن قاتار بۇل پرەزيدەنتتٸڭ سايلاۋالدى ۋەدەلەرٸ مەن باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ. سوندىقتان ول ۇلتتىق بيزنەستٸ دامىتۋعا ەرقاشان باسا نازار اۋدارادى.
– ٷكٸمەت پەن باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندار بيزنەستٸ قولداۋعا بايلانىستى مٸندەتتەردٸڭ تيٸسٸنشە ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتەتٸن بولادى. الايدا بيزنەس سەكتور دا جاڭا تالاپتارعا تەز بەيٸمدەلۋٸ كەرەك. كەسٸپكەرلەر ٶز بيزنەسٸن جاڭعىرتۋعا نازار اۋدارۋعا تيٸس. بۇل, ەڭ الدىمەن, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولۋ, ەرقاشان جاڭا باستامالار مەن جاڭا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا ۇمتىلۋ دەگەن سٶز. سونىمەن بٸرگە بٸز تابىستى ەدٸل بٶلۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن دا ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. كەسٸپكەرلەرگە جۇمىس ورىندارىن اشىپ, تابىسىن ۇلعايتۋى قاجەت. ەڭ الدىمەن, بۇل مەملەكەتتەن قارجىلاي كٶمەك الاتىن كەسٸپورىنداردىڭ مٸندەتٸ, – دەدٸ پرەزيدەنت.
سٶزٸنٸڭ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋ ارقىلى عانا ەل ەكونوميكاسىن قالپىنا كەلتٸرٸپ, دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيٸنە شىعا الاتىنىمىزدى اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنت «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى الداعى ۋاقىتتا دا بٷكٸل قازاقستاندىق بيزنەس-قوعامداستىقتىڭ مٷددەلەرٸن بٸلدٸرەتٸن بەدەلدٸ قۇرىلىم بولىپ قالا بەرەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
