فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
بٷگٸن مەجٸلٸستە 2024 جىلدىڭ قورىتىندى جالپى وتىرىسى ٶتتٸ, -دەپ حابارلايدى ult.kz.
مەجٸلٸس تٶراعاسى ەرلان قوشانوۆ 2024 جىل ەلٸمٸز ٷشٸن ٶزگەرٸسكە تولى, مازمۇندى كەزەڭگە اينالدى دەدٸ:
"حالىقارالىق جەنە جالپىۇلتتىق سيپاتتاعى كٶپتەگەن ماڭىزدى ساياسي وقيعالار بولدى. بٸز ەلەمدٸك ديالوگتىڭ گەوساياسي ورتالىعىنا اينالىپ, ٶزٸمٸزدٸ جاھاندىق ساياسي پروتسەستەردٸڭ ماڭىزدى قاتىسۋشىسى رەتٸندە كٶرسەتە الدىق. ەلٸمٸز بٸرنەشە بەدەلدٸ حالىقارالىق ۇيىمعا لايىقتى دەڭگەيدە تٶراعالىق ەتتٸ. نەتيجەسٸندە حالىقارالىق ساراپشىلار قازاقستانعا «ٶڭٸردە ادالدىقپەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزۋشٸ» دەگەن باعا بەردٸ. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ رەسمي ٸسساپارلارى دا ٷلكەن رٶل اتقارعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. مۇنداي ٸس-شارالار مەن ٸسساپارلار ەل مٷددەسٸنە قىزمەت ەتٸپ, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ دامۋىنا, حالقىمىزدىڭ ەل-اۋقاتى ارتۋىنا زور سەپتٸگٸن تيگٸزەرٸ انىق.
وسى جىلى ەلدٸڭ ساياسي جٷيەسٸنٸڭ جالپى سيپاتىن ٶزگەرتۋ جالعاسىن تاپتى. پرەزيدەنتتٸڭ «بارلىق ماڭىزدى ساياسي شەشٸمدەر تەك حالىقپەن بٸرلەسٸپ قابىلدانادى» دەگەن ۇستانىمى تاعى بٸر مەرتە ٸس جٷزٸنە استى. مۇنى جاڭا ساياسي مەدەنيەت قالىپتاستىرۋ جولىندا جاسالعان ەلەۋلٸ قادام دەر ەدٸم. وسىلايشا, بيىل ٶتكەن رەفەرەندۋم نەتيجەسٸ مەن ەلدٸڭ ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸگٸ جولىنداعى حالىقتىڭ تاريحي شەشٸمٸ – ۇلتىمىزدىڭ ۇيىسۋى مەن قوعام بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ جارقىن ٷلگٸسٸ بولدى.
بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن العاش رەت مەسليحاتتاردىڭ رەسپۋبليكالىق فورۋمى ٶتتٸ. جيىن ماڭىزدى مەملەكەتتٸك شەشٸمدەر قابىلداۋعا بٷكٸل قازاقستان قوعامىن جۇمىلدىرۋدىڭ تاعى بٸر تيٸمدٸ تەتٸگٸنە اينالدى. اۋقىمدى ٸس-شارا ساياسي پارتييالاردان, بٸر مانداتتى وكرۋگتەردەن سايلانعان مەسليحات دەپۋتاتتارىن, سونداي-اق ٷكٸمەت مٷشەلەرٸن العاش رەت بٸر الاڭدا توعىستىردى. ونى ورتالىقتان ٶڭٸرلەرگە دەيٸنگٸ بيلٸكتٸڭ بارلىق تارماعى اراسىنداعى جالپىحالىقتىق ديالوگتىڭ جاڭا فورماتى دەپ اتاۋعا بولادى.
وسى جىلعى تاعى بٸر ەلەۋلٸ مەدەني وقيعا – V دٷنيەجٷزٸلٸك كٶشپەندٸلەر ويىنىنىڭ ٶتۋٸ. قازاقستان تٶل مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸ مەن بٸرەگەيلٸگٸن كٷللٸ ەلەمگە پاش ەتتٸ. بۇل ماڭىزدى ٸس-شارا ۇلى دالا ٶركەنيەتٸنٸڭ مۇراگەرلەرٸ – باۋىرلاس, تامىرلاس حالىقتار اراسىنداعى مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستى تەرەڭدەتە تٷستٸ.
2024 جىل پارلامەنت مەجٸلٸسٸ ٷشٸن دە نەتيجەلٸ بولدى. جىل باسىنان بەرٸ بٸز مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋلارىندا, سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا, ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرٸلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ٷشٸن بٸرقاتار ماڭىزدى زاڭ قابىلدادىق.
ەلەۋمەتتٸك ەدٸلدٸك ورناتۋعا باعىتتالعان كونستيتۋتسييالىق نورمالار بيىل تولىق ٸسكە اسىرىلا باستادى. قابىلداعان زاڭداردىڭ نەتيجەسٸن قازٸردٸڭ ٶزٸندە كٶرٸپ وتىرمىز. «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جوباسى مەن قولدى بولعان كاپيتالدى قايتارۋ تۋرالى زاڭ – وسىعان ايقىن دەلەل. جىل باسىنان بەرٸ بالالاردىڭ جيناقتاۋشى شوتتارىنا العاشقى كٸرٸس تٷسٸپ, زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەرگە ەلدە ەلەۋمەتتٸك نىساندار سالىنا باستادى.
سونىمەن قاتار, پرەزيدەنتتٸڭ «كەلەشەك» بٸرىڭعاي ەرٸكتٸ جيناقتاۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋ تۋرالى باستاماسى دا – ازاماتتارىمىز ٷشٸن ٷلكەن كٶمەك. ول جيناقتار «ۇلتتىق قور – بالالارعا» جوباسى اياسىنداعى قاراجاتپەن بٸرگە ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساپالى بٸلٸم الۋىنا جول اشادى. سونداي-اق جاستاردىڭ شەتەلدە بٸلٸم الۋىنا قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتەتٸن نورمالار بەكٸتٸلدٸ.
ەندٸ حالىقارالىق وليمپيادالار مەن عىلىمي كونكۋرستاردىڭ جەڭٸمپازدارى «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وقۋعا مٷمكٸندٸك الادى. وسى شارانىڭ بارلىعى ەل جاستارى ٷشٸن ەلەۋلٸ قولداۋ بولماق.
بٸز قوعامنىڭ دەرتٸنە اينالعان تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن بٸرقاتار زاڭ قابىلدادىق. بٷگٸنگٸ تاڭدا ويىن بيزنەسٸ تۋرالى زاڭنىڭ, سول سيياقتى ۆەيپكە تىيىم سالۋ تۋرالى نورمانىڭ ٸسكە اسىرىلۋىنا كۋە بولىپ جاتىرمىز.
بٸز ەسٸرتكٸگە قاتىستى قىلمىستار ٷشٸن جازالاۋدىڭ سارالانعان تەسٸلٸ جٶنٸندەگٸ پرەزيدەنتتٸڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە ورىندادىق. زاڭ ارقىلى بٸز ەسٸرتكٸ ٶندٸرۋ مەن تاراتۋ اراسىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ ارا-جٸگٸن اجىراتتىق. سونىمەن قاتار, ەسٸرتكٸ ٶندٸرۋدٸ ەڭ اۋىر قىلمىستارعا تەڭەستٸرٸپ, ول ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ مەيلٸنشە كٷشەيتتٸك.
وسىلايشا, ەسٸرتكٸ تۇتىنۋ سيياقتى بەلەڭ العان دەرتكە دەپۋتاتتار تاراپىنان تاعى بٸر توسقاۋىل قويىلدى.
حالىقارالىق قوعامداستىق وتباسىنداعى جەنە تۇرمىستاعى زورلىق-زومبىلىق تۋرالى زاڭعا جوعارى باعا بەردٸ. بۇل زاڭدى بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى «گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ جولىندا جاسالعان قادام» دەپ اتاپ, استاناعا العىسىن بٸلدٸردٸ.
كرەديت بەرۋدەگٸ قاۋٸپ-قاتەردٸ بارىنشا ازايتۋ تۋرالى زاڭدى بٶلەك اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. ول قوعامدا بەلەڭ العان شامادان تىس نەسيە الۋدى ازايتۋعا زور سەپتٸگٸن تيگٸزبەك. قازٸردٸڭ ٶزٸندە ساراپشىلار قازاقستاندا پروبلەمالىق كرەديتتەر بٸرشاما ازايعانىن ايتۋدا. بۇل – مەجٸلٸستەگٸ بارلىق فراكتسييا مەن بٸر مانداتتى وكرۋگتەن سايلانعان دەپۋتاتتاردىڭ ورتاق ەڭبەگٸنٸڭ ارقاسى.
سەسسييا بارىسىندا جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ زاڭنامالىق نەگٸزٸن قالاۋ جۇمىسىن جالعاستىردىق.
جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸن قابىلدادىق. سول ارقىلى بيۋدجەت قاراجاتىنا دەگەن كٶزقاراستى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتٸپ جاتىرمىز.
بيۋدجەت زاڭناماسىنىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتى – قاراجاتتى ۇتىمدى, ٷنەمدٸ يگەرۋ جەنە ناقتى قاجەتتٸلٸككە باعىتتاۋ.
دەپۋتاتتاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا مەملەكەتتتٸك سەكتور قاراجاتى ەندٸ تولىعىمەن پارلامەنت باقىلاۋىندا بولادى.
كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ تازا كٸرٸس سوماسىنىڭ كەمٸندە 70 پايىزى بيۋدجەتكە ديۆيدەند تٶلەۋگە باعىتتالادى.
«سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىنا تيەسٸلٸ كومپانييالار ديۆيدەندٸنٸڭ كەمٸندە 50 پايىزى بيۋدجەتكە تٷسەدٸ.
سونىمەن بٸرگە, بيۋدجەت كودەكسٸ ارقىلى بٸز ايماقتارعا كٶبٸرەك دەربەستٸك بەرٸپ وتىرمىز. بٸرقاتار تٷسٸمدەردٸ رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيگە بەرۋ جٶنٸندەگٸ شارالار دا كٶزدەلگەن. سونداي-اق, اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن كەڭەيتۋ ٷشٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستەن الىناتىن كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعى مەن جەكە تابىس سالىعى وبلىستىق دەڭگەيدەن اۋداندىق دەڭگەيگە بەرٸلەدٸ. مۇنىڭ بەرٸ كەلەشەكتە جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە رەسۋرستاردى تيٸمدٸ يگەرۋگە ىقپال ەتەدٸ.
بٸز جاڭا عانا تاعى بٸر ماڭىزدى زاڭ قابىلدادىق. ول تٷركٸستاننىڭ ەرەكشە مەرتەبەسٸن بەكٸتۋگە ارنالعان. مەملەكەت باسشىسى قالاعا زاڭ جٷزٸندە ەرەكشە مەرتەبە بەرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەنٸن بٸلەسٸزدەر. تٷركٸستاننىڭ ەل تاريحىندا عانا ەمەس, بٷكٸل تٷركٸ ەلەمٸندەگٸ ورنى ايرىقشا. وسى زاڭدى قابىلداۋ ارقىلى ٶڭٸردٸڭ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋداعى دەربەستٸگٸن ارتتىرامىز. مۇنداي مەرتەبە جەرگٸلٸكتٸ پروبلەمالاردى اناعۇرلىم تيٸمدٸ شەشۋگە, ينۆەستيتسييا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ جەنە ٶڭٸر ەكونوميكاسىنىڭ ودان ەرٸ دامۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, وسىنىڭ بەرٸ ەلٸمٸزدٸڭ مەدەني مۇراسىن ساقتاۋ مەن ۇلتتىق بٸرەگەيلٸگٸن نىعايتۋدا ماڭىزدى رٶل اتقارادى.
ەرٸپتەستەر, وسى سەسسييا باستالعالى پالاتانىڭ قاراۋىندا 106 زاڭ جوباسى بولدى. ونىڭ ٸشٸندە, 37 زاڭدى قابىلدادىق. 19-ىنا پرەزيدەنت قول قويدى. جالپى العاندا, دەپۋتاتتار تاراپىنان بيىل ەلەۋلٸ جۇمىس اتقارىلدى. كەلەر جىلى دا وسى قارقىندى ساقتاۋىمىز قاجەت. ەڭ باستىسى, حالقىمىزدىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ جەنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋى ەردايىم باستى نازاردا بولۋعا تيٸس. جۋىردا بٸز ٶڭٸرلەرگە ٸسساپارعا شىعامىز.
باستى ماقسات – جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردەگٸ سايلاۋشىلارعا قابىلدانعان زاڭداردىڭ مەن-ماڭىزىن, ٸستەلٸپ جاتقان جۇمىستاردىڭ جاي-جاپسارىن جەتكٸزۋ. سونىمەن بٸرگە, ولاردىڭ ٶڭٸرلەردە قالاي جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنا كٶز جەتكٸزٸپ قايتۋىمىز كەرەك. الىس اۋىلدارعا, ەڭبەك ۇجىمدارىنا بارىپ, ەلدٸ تولعاندىرىپ جٷرگەن پروبلەمالاردى بٸلٸپ, ەدەتتەگٸدەي ولاردى ٷكٸمەت نازارىنا جەتكٸزۋگە تيٸسپٸز.
قۇرمەتتٸ دەپۋتاتتار!
بارشاڭىزعا اتقارعان بەلسەندٸ دە جەمٸستٸ جۇمىستارىڭىز ٷشٸن زور العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن. كەلە جاتقان جاڭا جىل مەرەكەسٸ قۇتتى بولسىن! 2025 جىلى دا تۇراقتىلىق پەن تاتۋلىعىمىز باياندى بولىپ, ەلٸمٸز ٶركەندەي بەرسٸن. ەر شاڭىراققا شاتتىق, ەر وتباسىعا باق-بەرەكە تٸلەيمٸن!", -دەدٸ ەرلان قوشانوۆ مەجٸلٸس وتىرىسىندا.
