20 سەۋٸردە مەسكەۋ قالاسىندا رەسەي عىلىم اكادەميياسىنىڭ شىعىستانۋ ينستيتۋتىندا «قازاقستان جەنە رەسەي: ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك پەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ 30 جىلى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي – پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
كونفەرەنتسييانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قازاقستان ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى (قسزي) جەنە رەسەي عىلىم كادەميياسىنىڭ شىعىستانۋ ينستيتۋتى (رعا شي) ۇيىمداستىردى. ٸس-شارا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسيياسىنداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن ٶتتٸ.
حالىقارالىق كونفەرەنتسييا جۇمىسىنا قازاقستاندىق جەنە رەسەيلٸك تاريحشى-عالىمدار, ساياساتتانۋشىلار, حالىقارالىق قاتىناستار ماماندارى, قازاقستان مەن رەسەي پارلامەنتتەرٸنٸڭ دەپۋتاتتارى قاتىستى. عىلىمي فورۋم جۇمىسىنا ونلاين فورماتتا قوسىلعان رعا شي, ە.پريماكوۆ اتىنداعى رعا ەەحقي, قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قسزي, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازييا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ مەن م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ قازاقستاندىق فيليالىنىڭ عالىمدارى مەن ساراپشىلارى قاتىستى.
2021 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىق مەرەيتويى اتاپ ٶتٸلەدٸ, بۇل قورىتىندىلار شىعارۋ مەن ٶتكەن جولدى ۇعىنۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭٸ بولىپ وتىر. جاڭا زامان تاريحى قازاقستان-رەسەي ىنتىماقتاستىعىنىڭ قارىشتى دامۋى مەن جوعارى نەتيجەلٸلٸگٸ ٶزارا قۇرمەت, تەڭ قۇقىلىق جەنە ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلگەنٸن كٶرسەتتٸ. بۇل ەكٸ ەلدٸڭ كٶشباسشىلارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ بٸرٸنشٸ پرەزيدەنتتەرٸ ن.ە.نازارباەۆ پەن ب.ن.ەلتسين, سونداي-اق قازاقستان پرەزيدەنتٸ ق.ك.توقاەۆ پەن رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆ.ۆ.پۋتيننٸڭ, مەملەكەتتٸك جەنە قوعام قايراتكەرلەرٸنٸڭ, سونداي-اق عىلىمي-ساراپشىلىق قوعامداستىقتىڭ زور ەڭبەگٸ.
ٶز سٶزدەرٸندە ەكٸ ەلدٸڭ ديپلوماتتارى مەن پارلامەنتارييلەرٸ, كونفەرەنتسييانى ۇيىمداستىرۋشى ينستيتۋتتاردىڭ باسشىلارى كونفەرەنتسييانىڭ جوعارى مەرتەبەسٸن جەنە وندا تالقىلاناتىن تاقىرىپتاردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. ولار عىلىمي ديالوگتى جانداندىرۋدىڭ جەنە قازاقستان مەن رەسەي عالىمدارىنىڭ تاريحي رەتروسپەكتيۆاسى, سونداي-اق دامۋدىڭ جاڭا تەۋەلسٸز كەزەڭٸندەگٸ ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى, ۇلتتىق ەگەمەندٸكتٸ, اۋماقتىق تۇتاستىقتى جەنە كسرو ىدىراعاننان كەيٸن بەلگٸلەنگەن شەكارالاردىڭ مىزعىماستىعىن قۇرمەتتەۋگە نەگٸزدەلگەن ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك پەن تاتۋ كٶرشٸلٸك قاتىناستاردى ٷدەمەلٸ نىعايتۋ ٷشٸن بەرٸك نەگٸز بولعان مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋ ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە نازار اۋداردى.
قازاقستاننىڭ رەسەيدەگٸ ەلشٸسٸ ە.ب. كٶشەرباەۆ ٶزٸنٸڭ العى سٶزٸندە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى ن.ە. نازارباەۆ پەن قازاقستان پرەزيدەنتٸ ق.ك.توقاەۆ ەكٸ ەل قارىم-قاتىناستارى ماڭىزدى سيپاتقا يە ەكەنٸن بٸرنەشە رەت اتاپ ٶتكەنٸن ايتتى. ٶز كەزەگٸندە, رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ ا.ن. بوروداۆكين ٶزٸنٸڭ قۇتتىقتاۋ سٶزٸندە رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆ.ۆ.پۋتين قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ تابىستى دامۋىنا باسا نازار اۋداراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
ٶز كەزەگٸندە قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ حاتشىسى م.ت. ەرمان قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ ساياسي ديالوگىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتٸ ونىڭ پارلامەنتارالىق ٶلشەمٸ بولىپ سانالاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدٸڭ زاڭ شىعارۋشى بيلٸك ورگاندارىنىڭ وڭ ٶزارا ٸس-قيمىلى جٷيەلٸ نەگٸزدە جٷزەگە اسىرىلادى, كونسترۋكتيۆتٸلٸگٸمەن ەرەكشەلەنەدٸ جەنە قارقىندى سيپاتقا يە. بٸزدٸڭ بايلانىستارىمىز ەكٸجاقتى فورماتتان ەلدەقايدا اسىپ تٷسەدٸ, ەكٸ مەملەكەت زاڭ شىعارۋشىلارىنىڭ تمد پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى, ۇقشۇ پا, پارلامەنتارالىق وداق, ەۋرازييا ەلدەرٸ پارلامەنتتەرٸ سپيكەرلەرٸنٸڭ كەڭەسٸ, ەقىۇ پا سيياقتى بەدەلدٸ حالىقارالىق ينستيتۋتتار قۇرىلىمدارىنداعى كوممۋنيكاتسييالاردىڭ مازمۇندى تاريحى بار», - دەدٸ م. ەرمان.
رەسەي فەدەراتسيياسى مەملەكەتتٸك دۋماسىنىڭ تمد ٸستەرٸ جٶنٸندەگٸ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ۆ.پ.ۆودولاتسكيي ٶز سٶزٸندە ەكٸ ەل پرەزيدەنتتەرٸ قول قويعان كەلٸسٸمدەر مەملەكەتتٸك دۋمادا دا, مەجٸلٸستە دە باسىم تەرتٸپپەن راتيفيكاتسييالانىپ جاتقانىن ايتتى.
«پالاتالار سپيكەرلەرٸنٸڭ ٶزارا ساپارلارى, ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ پالاتاارالىق پارلامەنتتٸك كوميسسييانىڭ وتىرىستارى, بەيٸندٸ كوميتەتتەردٸڭ بٸرلەسكەن ٸس-شارالارى, رەسەي مەن قازاقستانداعى سايلاۋدى بايقاۋ جٶنٸندەگٸ ميسسييالاردىڭ قىزمەتٸنە قاتىسۋ تۇراقتى نەگٸزدە جٷرگٸزٸلەدٸ», - دەدٸ ول.
بۇدان بٶلەك, رعا شىعىستانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, رعا كوررەسپوندەنت-مٷشەسٸ ا.ك.اليكبەروۆ ٶتكەن 30 جىل ٸشٸندە قازاقستان دا, رەسەي دە ەگەمەن مەملەكەتتەردٸڭ, تەۋەلسٸز, حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ تولىققاندى سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ قالىپتاسۋ جولىنان ٶتكەنٸن جەتكٸزدٸ.
«وسى كەزەڭ ٸشٸندە بٸزدٸڭ الدىمىزدا گەوساياسي, ەكونوميكالىق, ەلەۋمەتتٸك سيپاتتاعى سىن-قاتەرلەر بٸرنەشە رەت تۇردى. بٸراق بٸزدٸڭ ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸگٸمٸزدٸڭ مىزعىماستىعىنا جەنە كٶپجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ٶزارا تيٸمدٸلٸگٸنە كٷمەندانۋعا ەشقاشان سەبەپ بولعان ەمەس. بۇل ەكٸ ەلدەگٸ عىلىمي, ساراپتامالىق قاۋىمداستىقتىڭ بٸزدٸڭ تاتۋ كٶرشٸلٸگٸمٸزدٸ نىعايتۋعا جەنە ەرتٷرلٸ سيپاتتاعى ٶزارا ٸس-قيمىلدى تەرەڭدەتۋگە باعىتتالعان دۇرىس شەشٸمدەر قابىلداۋىنا ىقپال ەتكەن ەڭبەگٸ», - دەدٸ ا. اليكبەروۆ.
قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قسزي ديرەكتورى, قر ۇعا اكادەميگٸ ز.ك.شاۋكەنوۆا تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ ٶمٸر سٷرگەن بارلىق جىلدارىندا ونىڭ رەسەيمەن قارىم-قاتىناسى ەكٸ تاراپتىڭ دا تۇراقتىلىعىمەن جەنە ىنتىماقتاستىققا دايىن بولۋىمەن سيپاتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«ەكٸ ەل اراسىندا ىنتىماقتاستىقتىڭ بەرٸك قۇقىقتىق, ەكونوميكالىق, ساياسي جەنە مەدەني نەگٸزدەرٸ بار. شىن مەنٸندە, قازاقستاننىڭ رەسەيگە قاتىستى سىرتقى ساياساتى رەسەي فەدەراتسيياسى قازاقستان ٷشٸن ٶزارا ەرەكەتتەسۋدٸڭ بارلىق سالالارىندا ەڭ ماڭىزدى سەرٸكتەس بولىپ سانالاتىندىعىنا نەگٸزدەلدٸ», - دەدٸ ول.
حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا جۇمىسى ەكٸ سەسسييا اياسىندا ٶتتٸ.
