فوتو:inbusiness.kz
ەلەمدە جىل سايىن 1,2 ملن. ادام, ال قازاقستاندا 3000 ادام جول اپاتىنان كٶز جۇمادى ەكەن. دەسە دە ەلٸمٸزدە كٶلٸك باسقارۋدا جاۋاپكەرشٸلٸگٸن سەزٸنبەيتٸندەر دە جەتكٸلٸكتٸ كٶرٸنەدٸ.
«ٸشٸمدٸككە سىلقيىپ الىپ, ادام قاعىپ جازىم ەتتٸ» دەگەن سىڭايلى جاڭالىقتار قازٸرگٸ كەزدە تاڭسىق ەمەس بولىپ بارادى. مىسالى جاقىندا عانا الماتى وبلىستىق پوليتسييا دەپارتامەنتٸنٸڭ باستىعى باۋىرجان ەلەنوۆ سونداي اۋىر جاڭالىقتىڭ بٸرٸن حابارلادى. ونىڭ ايتۋىنشا مەديتسينالىق ساراپتاما ورتا دەرەجەدە ماس بولعان دەپ تانىلعان ادام كٶلٸگٸمەن ەكٸ كٸسٸنٸ قاعىپ كەتٸپ, ٶلٸم قۇشتىرعان.
“12 مامىرعا قاراعان تٷنٸ بايسەركە اۋىلىن پاترۋلدەۋ كەزٸندە «بٷركٸت-35» ەكيپاج قىزمەتكەرلەرٸ زيل-131 اۆتوكٶلٸگٸنٸڭ جٷرگٸزۋشٸسٸ ماس حەلدە بولۋى مٷمكٸن دەپ كٷدٸكتەنەدٸ. جٷرگٸزۋشٸ پاترۋلدٸك پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ «توقتا» دەگەن تالابىن ەلەمەي, كەرٸسٸنشە قاشىپ قۇتىلۋعا تىرىسقان. سالدارىنان جٷك كٶلٸگٸن باسقارعان 49 جاستاعى ەر ادام اۆتوبۋس ايالداماسىن جىلدامدىقپەن كەلٸپ سوققان. ايالدامادا تۇرعان ەكٸ ادام وقيعا ورنىندا كٶز جۇمدى, تاعى ٷشەۋٸ تٷرلٸ جاراقاتپەن اۋداندىق اۋرۋحاناعا جاتقىزىلدى”, -دەيدٸ دەپارتامەنت باستىعى.
2,4 مىڭ ادام ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزٸپ, ۇستالعان
Ranking.kz سايتىنىڭ جازۋىنشا جىل باسىنان بەرٸ ەلٸمٸزدە 2,4 مىڭ ادام ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزٸپ, ۇستالعان ەكەن. بۇل ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4,1% - عا ارتىق. سالىستىرساق, 2023 جىلدىڭ قاڭتار مەن سەۋٸر ايلارى ارالىعىندا, 2,3 مىڭ ادام دەل وسىنداي قىلمىس جاساعان, بۇل 11,9% - عا از. 2,4 مىڭ ادامنىڭ 162-ٸ قىلمىستىق اعاتتىق جاساعان, ال 2,2 مىڭ ادام قىلمىس جاساعان. ونىڭ ٸشٸندە 846 ادام اۋىرلىعى ورتاشا قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساسا, 756 ادام اۋىر, 479 ادام اۋىرلىعى تٶمەن جەنە 154 ادام اسا اۋىر قىلمىس جاساعان.
الكوگولدٸ ٸشٸمدٸك ٸشٸپ الىپ, قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىققا بارعانداردىڭ ەڭ كٶبٸ استانادا (220 ادام) ەكەن. سوسىن شىعىس قازاقستان (217 ادام), قوستاناي (201 ادام), اقمولا (161 ادام) جەنە سولتٷستٸك قازاقستان (158 ادام) وبلىسى بەستٸكتە تۇر. ەڭ تٶمەنگٸ كٶرسەتكٸش شىمكەنت (37 ادام), ۇلىتاۋ (46 ادام) جەنە تٷركٸستان (67 ادام) وبلىستارىندا تٸركەلٸپتٸ.
ماساڭ كٷيدە كٶلٸك جٷرگٸزگەندەرگە جازا قانداي?
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قر زاڭدارىنا سەيكەس ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزگەندەر تٷرمەگە توعىتىلۋى مٷمكٸن. كٶلٸكتٸ ماس كٷيٸندە باسقارۋ نەمەسە كٶلٸك تٸزگٸنٸن ماس ادامعا بەرۋ 15 تەۋلٸككە قاماۋعا الۋ جەنە 7 جىلعا جٷرگٸزۋشٸ قۇقىعىنان ايىرۋ جازاسىن كەسۋ قاراستىرىلعان. ال ول بٸر جىل ٸشٸندە ەكٸ رەت قايتالانسا, 20 تەۋلٸككە قاماۋ جەنە 8 جىلعا جٷرگٸزۋشٸ قۇقىعىنان ايىرۋى مٷمكٸن.
جەبٸرلەنۋشٸنٸڭ دەنساۋلىعىنا زييان كەلتٸرۋگە ەكەپ سوققان, قىلمىستىق جازالاناتىن ٸس-ەرەكەت بەلگٸلەرٸ جوق نەمەسە كٶلٸك قۇرالدارىنا, جٷكتەرگە, جول جەنە ٶزگە دە قۇرىلىستارعا نە ٶزگە دە مٷلٸككە زاقىم كەلتٸرۋگە ەكەپ سوققان دەل وسىنداي ٸس-ەرەكەتتەردە 20 تەۋلٸككە قاماۋعا الۋ جەنە 7 جىلعا جٷرگٸزۋشٸ قۇقىعىنان ايىرۋ كٶزدەلگەن. ەگەر ول بٸر جىل ٸشٸندە ەكٸ رەت قايتالانسا 25 تەۋلٸككە قاماۋعا الۋ جەنە 9 جىلعا جٷرگٸزۋشٸ قۇقىعىنان ايىرادى. ال ەگەر جوعارىدا اتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتاردى كٶلٸك قۇرالدارىن باسقارۋعا قۇقىعى جوق ادام جاساعان بولسا, 20 تەۋلٸككە قاماۋ جازاسى قاراستىرىلعان. اتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتاردى ەكٸمشٸلٸك قاماۋعا الۋ قولدانىلمايتىن ادامدار جاساعان جاعدايدا (جٷكتٸ ەيەلدەر, زەينەتكەرلەر جەنە ت. ب.) 200 اەك (2024 جىلعا 690 000 تنگ) ايىپپۇل تاعايىندالادى.
"دەپۋتاتتارعا جازانى جەڭٸلدەتۋ تۋرالى حاتتار كٶپ كەلەدٸ"
ەستە بولسا سەۋٸردە مەجٸلٸس دەپۋتاتى نيكولاي ارسيۋتين ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزگەنٸ ٷشٸن تاعايىندالاتىن ەكٸمشٸلٸك جازانى جەڭٸلدەتۋ مەسەلەسٸن كٶتەرگەن بولاتىن. ول دەپۋتاتتارعا وسى مەسەلە بويىنشا كٶپ حاتتار كەلٸپ تٷسەتٸنٸن ايتىپ:
"بٸزگە جٷگٸنگەن ازاماتتار 7 جىلدىق كەزەڭ ٶتە ۇزاق مەرزٸم ەكەنٸن ايتادى. كٶپتەگەن وتباسىلاردا بٸرنەشە نەسيە بار جەنە نەگٸزگٸ تابىس كٶزٸ اۆتوموبيل بولدى. بۇل ازاماتتار ٸس-ەرەكەت جاساعان كەزدە العاش رەت ەكٸمشٸلٸك قاماۋعا الۋ مەن ٸرٸ ايىپپۇل سالۋدى, ال قايتالاپ جاساعان جاعدايدا عانا اۆتوكٶلٸكتٸ باسقارۋ قۇقىعىنان ايىرۋدى ۇسىنادى", - دەدٸ مەجٸلٸسمەن.
100-گە جۋىق ادام قازا تابادى
الايدا ٸشكٸ ٸستەر ۆيتسە-مينيسترٸ يگور لەپەحا جازانى جەڭٸلدەتۋگە قارسى بولدى. ول جىل سايىن ماس كٷيٸندە كٶلٸك جٷرگٸزگەن جٷرگٸزۋشٸلەردٸڭ كەسٸرٸنەن شامامەن 500-گە جۋىق جول اپاتى تٸركەلەتٸنٸن, مۇنداي اپات سالدارىنان 100-گە جۋىق ادام قازا تاۋىپ, 600-دەي ادام جاراقات الاتىتىن ايتتى.
يگور لەپەحانىڭ سٶزٸنشە 2018-2023 جىلدار ارالىعىندا كٶلٸك تٸزگٸنٸنە ماس كٷيٸندە وتىرعان 148 مىڭ جاعدايى تٸركەلگەن جەنە ٶتكەن جىلى 22 مىڭ ادام جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸنەن ايىرىلعان.
