مارات توقاشباەۆ. قازاقستان - مونوۇلتتى مەملەكەت!

مارات توقاشباەۆ. قازاقستان - مونوۇلتتى مەملەكەت!

بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قازاقستان «كٶپ ۇلتتى مەملەكەت» دەگەن تٸركەس جيٸ ايتىلادى. ٸس جٷزٸندە قازاقستان كٶپۇلتتى ەمەس. قازاقستاندا قازاق ۇلتىنان باسقا ۇلت تۇرمايدى. قازاقستاندى قازاق حالقىمەن بٸرگە باسقا ۇلتتاردىڭ تاعدىر تاۋقىمەتٸمەن ەلٸمٸزگە كەلٸپ قالعان دياسپورالارى مەكەندەيدٸ. «130 ۇلتتىڭ ٶكٸلٸ تۇرادى» دەگەنٸمٸزبەن اقيقاتىندا قازاقستاندا سانى جٷز مىڭنان اساتىن توعىز ۇلت دياسپوراسى (ورىس, ٶزبەك, ۋكراين, ۇيعىر, تاتار, نەمٸس, تٷرٸك, كورەي, ەزٸربايجان) عانا بار. ەلٸمٸزدەگٸ ەكٸ چۋكچا, بٸر شور, ٷش توفالارى, تٶرت ۆەپس, جەتٸ بۋريات, ون قالماق تاعى باسقالاردى كەڭەستٸك پسيحولوگييامەن ەرقايسىسىن جەكە-جەكە ۇلتقا ەسەپتەۋدٸڭ نە كەرەگٸ بار? ولار دا ٶز ەتنوستارىنىڭ جاي ٶكٸلدەرٸ عانا.

2016 جىلعى 1-مامىرداعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا ەلٸمٸزدە 17 753 200 ادام بار ەكەن. حالقىنىڭ سانى جاعىنان ەلەمدە 63 ورىندا. ەلٸمٸزدەگٸ مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت – قازاقتار 67 پايىز بولسا, قالعاندارى: ورىستار 3,5 ملن (20%), ۋكرايندار 290 مىڭ (1,64%), ٶزبەكتەر 550 مىڭ (3,11%), ۇيعىرلار 256 مىڭ (1,45%), تاتارلار 202 مىڭ (1,15%), نەمٸستەر 181 مىڭ (1%). سوندىقتان قازاقستانداعى قازاقتاردان باسقانى ۇلت دەپ اتاۋدىڭ عىلىمي نەگٸزٸ جوق. ٶيتكەنٸ ۇلت بولۋ ٷشٸن سول ايماقتا سول ۇلتتىڭ ٶز جەرٸ, ٶز شەكاراسى بولۋ كەرەك. ال بٸز تٸپتٸ سانى بٸر پايىزعا دا جەتپەيتٸن دياسپورا ٶكٸلدەرٸن ۇلت دەپ اتاۋعا قۇشتارلانامىز. بۇل جالپاق شەشەيلٸك ساياساتتان تۋىنداعان ۋاقىتشا قۇبىلىس دەپ ويلايمىن.

دٷنيە جٷزٸندە جەرگٸلٸكتٸ ۇلت بارشا حالقىنىڭ 2/3 بٶلٸگٸنەن اسسا ول مونوۇلتتى مەملەكەت دەپ سانالاتىن حالىقارالىق پراكتيكا قالىپتاسقان. وسى تۇرعىدان العاندا قازاقستان (قازاقتار - 67%) قازٸر مونوۇلتتى مەملەكەت!

قازاق حالقىنىڭ قالماق-جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى شايقاستارىنا, ٷش عاسىر بويى پاتشالىق رەسەيگە قارسى 400-دەن استام ۇلت-ازاتتىق كٶتەرٸلٸستەرٸنە قازاقتان باسقا ەشكٸم قاتىسقان جوق. سوندىقتان ٶز ەلٸندە, ٶز جەرٸندە, ٶز تٸلٸمەن ٶز مەملەكەتتٸلٸگٸن قۇرۋعا جەنە نىعايتۋعا قازاق حالقىنىڭ جاراتۋشى بەرگەن قانۇني جەنە مورالدىق قۇقىعى بار.

قازاقستان قازاقتاردىڭ مەملەكەتٸ ەكەندٸگٸن, ورىستاردىڭ ينتەللەكتۋالدىق كەلەشەگٸ تەك رەسەيمەن بايلانىستى ەكەندٸگٸن ەلٸمٸزدەگٸ ورىس دياسپوراسى دا تٷسٸنە باستادى. سوندىقتان ولاردىڭ بالالارى نەگٸزٸنەن رەسەيدٸڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا وقيدى, بٸتٸرگەن سوڭ سول جاقتا قالىپ جاتىر.

قازاقستانداعى 25 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار مەن جاستاردىڭ جالپى سانىندا قازاقتار قازٸر 85 پايىزعا جەتتٸ. ەندٸ قۇداي قالاسا, تاياۋ جىلداردا ەلٸمٸزدەگٸ قازاقتار 80 پايىزعا جەتەدٸ. بۇل قازاقتاردىڭ قازاقستاندا تۇراتىن تٷرلٸ ۇلت ٶكٸلدەرٸنٸڭ ازاماتتىق قۇقىقتارىنا قامقورلىق جاساي وتىرىپ, ٶزٸنٸڭ مونوۇلتتىق مەملەكەتٸن قالىپتاستىرۋعا تولىق مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەگەن سٶز!

مارات توقاشباەۆتىڭ جازباسىنان