ەلەم تاريحىندا مانياكتار جاساعان قىلمىس ٷشٸن جازىقسىز ادامدار سوتتالىپ, كەيبٸرٸ ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلدٸ. كراۆچەنكو, كيشكو, ەۆانس, سلەيتەر جەنە دجوردج ستيني ٸستەرٸ نەگە سوت جٷيەسٸنٸڭ ەڭ اۋىر قاتەلٸگٸ سانالادى?
ادام ٶلتٸرگەن قىلمىسكەردٸ تابۋ – مەملەكەتتٸڭ مٸندەتٸ. بٸراق كەيدە قوعامنىڭ اشۋى, تەرگەۋدٸڭ اسىعىستىعى جەنە «ٸستٸ تەز جابۋ» نيەتٸ شىن قىلمىسكەردٸ ەمەس, ەڭ ەلسٸز, ەڭ ىڭعايلى كٷدٸكتٸنٸ تابۋعا ەكەلەدٸ. مۇنداي كەزدە سوت زالى ەدٸلەت ورداسىنا ەمەس, ادام تاعدىرىن قيراتاتىن مەحانيزمگە اينالادى.
ەلەمدٸك قىلمىس تاريحىندا مانياكتار مەن سەرييالىق كٸسٸ ٶلتٸرۋشٸلەر جاساعان قىلمىس ٷشٸن باسقا ادامدار سوتتالعان جاعدايلار از ەمەس. ولاردىڭ كەيبٸرٸ جىلدار بويى تٷرمەدە وتىردى, كەيبٸرٸ كەيٸن اقتالدى, ال ەندٸ بٸرٸ ەدٸلەتتٸڭ كەلگەنٸن كٶرمەي, ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلدٸ. بۇل ٸستەر بٸر عانا سۇراقتى قايتا-قايتا الدىمىزعا قويادى: ەگەر تەرگەۋ قاتەلەسسە, ال ٷكٸم قايتىمسىز بولسا, مەملەكەتتٸڭ كەشٸرٸمٸ ادام ٶمٸرٸن قايتارا الا ما?
الەكساندر كراۆچەنكو ٸسٸ: چيكاتيلو كٶلەڭكەسٸندە قالعان ٶلٸم جازاسى
1978 جىلى روستوۆ وبلىسىنىڭ شاحتى قالاسىندا توعىز جاسار لەنا زاكوتنوۆا مەكتەپتەن كەيٸن ٷيٸنە ورالمادى. ەكٸ كٷننەن سوڭ ونىڭ دەنەسٸ تابىلدى. بالا زورلانعان, پىشاقتالعان جەنە تۇنشىقتىرىلعان ەدٸ. تەرگەۋ بٸردەن قوعامدى دٷر سٸلكٸندٸرگەن قىلمىسكەردٸ ٸزدەۋگە كٸرٸستٸ.
كۋەگەرلەردٸڭ بٸرٸ قىزدى اۆتوبۋستا كٶرگەنٸن, كەيٸن ونىڭ جاسى ٷلكەن ەر اداممەن بٸرگە كەتكەنٸن ايتتى. سيپاتتاما بويىنشا كٷدٸك جەرگٸلٸكتٸ مۇعالٸم اندرەي چيكاتيلوعا تٷستٸ. ونىڭ دەل سول ماڭدا شاعىن ٷيٸ بولعان. كەيٸن بەلگٸلٸ بولعانداي, دەل وسى چيكاتيلو كسرو تاريحىنداعى ەڭ اتىشۋلى سەرييالىق كٸسٸ ٶلتٸرۋشٸلەردٸڭ بٸرٸنە اينالدى.
الايدا تەرگەۋ باسقا باعىتقا بۇرىلدى. سول ماڭدا الەكساندر كراۆچەنكو دەگەن ازامات تۇرعان. ول بۇعان دەيٸن كەمەلەت جاسىنا تولماي تۇرىپ, كٸشكەنتاي قىزدى زورلاپ ٶلتٸرگەنٸ ٷشٸن سوتتالعان ەدٸ. بۇرىنعى قىلمىسى ونى تەرگەۋشٸلەر ٷشٸن «ىڭعايلى كٷدٸكتٸگە» اينالدىردى.
كراۆچەنكونىڭ اليبيٸ بولعان. ەيەلٸ مەن تانىستارى ونىڭ قىلمىس جاسالعان ۋاقىتتا ٷيدە بولعانىن ايتقان. بٸراق كەيٸن بۇل كۋەگەرلەرگە قىسىم كٶرسەتٸلدٸ. ەيەلٸ جٷكتٸ ەدٸ, ونى ۇرلىققا قاتىسى بار دەپ قورقىتتى. وتباسىنىڭ تانىسى دا قىسىمنان كەيٸن بۇرىنعى سٶزٸنەن باس تارتتى.
تەرگەۋ كراۆچەنكونىڭ مويىنداۋىن باستى دەلەلگە اينالدىردى. بٸراق سوتتا ول كٸنەسٸن مويىنداۋدان باس تارتىپ, تەرگەۋ يزولياتورىندا قىسىم كٶرگەنٸن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كامەراعا ارنايى ادام وتىرعىزىلىپ, كٸنەنٸ مويىنداۋعا مەجبٷرلەگەن.
العاشقىدا جوعارعى سوت دەلەل جەتكٸلٸكسٸز دەپ ٸستٸ قايتا قاراۋعا جٸبەردٸ. بٸراق كەيٸن لەنا زاكوتنوۆانىڭ تۋىستارىنىڭ شاعىمدارى مەن قوعامدىق قىسىم اياسىندا كراۆچەنكو قايتادان ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلدٸ. 1982 جىلى ٷكٸم ورىندالدى.
ارادا جىلدار ٶتكەندە چيكاتيلو ۇستالىپ, تەرگەۋ بارىسىندا 1978 جىلى شاحتىدا قىز بالانى ٶلتٸرگەنٸن ايتىپ بەردٸ. ول قىزدى ٷيٸنە الداپ كٸرگٸزگەنٸن, كەيٸن ٶلتٸرگەنٸن مويىندادى. بٸراق مەسەلە مۇنىمەن دە بٸتپەدٸ. كەيٸن بيولوگييالىق ماتەريالدار كراۆچەنكوعا دا, چيكاتيلوعا دا تولىق سەيكەس كەلمەيتٸنٸ ايتىلدى. سوندىقتان لەنا زاكوتنوۆا ٸسٸ رەسمي تٷردە تولىق اشىلماعان كٷيٸندە قالدى.
كراۆچەنكو كەيٸن پوسمەرتتٸ تٷردە اقتالدى. بٸراق بۇل اقتاۋ ونىڭ ٶمٸرٸن قايتارعان جوق. بۇل ٸس كەڭەستٸك سوت-تەرگەۋ جٷيەسٸندەگٸ ەڭ اۋىر مورالدىق داقتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالدى.
ستەفان كيشكو: 17 جىل تٷرمە, كەش كەلگەن اقيقات
1975 جىلى شوتلاندييادا 11 جاسار لەسلي مولسيت جوعالىپ كەتتٸ. ٷش كٷننەن كەيٸن ونىڭ دەنەسٸ جول ماڭىنان تابىلدى. قىز پىشاقتالعان, كيٸمٸنەن بيولوگييالىق ٸزدەر انىقتالعان.
پوليتسييادا ناقتى كٷدٸكتٸ بولماعان. كەيٸن ٷش وقۋشى قىز ستەفان كيشكو ەسٸمدٸ جٸگٸتتٸ كٷدٸكتٸ رەتٸندە اتادى. ولار ونى ٶزدەرٸن اڭدىدى, ەدەپسٸز ەرەكەت كٶرسەتتٸ دەپ ايىپتادى. كيشكو تۇيىق, ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان ەلسٸز ادام بولعان. ونى ۇستاعاننان كەيٸن پوليتسييا ادۆوكاتسىز تەرگەپ, «مويىنداساڭ, ٷيگە قايتاسىڭ» دەپ سەندٸرگەن.
ستەفان اڭعالدىقپەن قىلمىستى مويىندادى. بٸراق سوتتا كٸنەسٸز ەكەنٸن ايتتى. قورعاۋ تاراپىنىڭ ستراتەگيياسى دا كٷمەندٸ بولدى: ادۆوكاتتار ونىڭ مٸنەز-قۇلقىن دەرٸگەر جازىپ بەرگەن تەستوستەرونمەن بايلانىستىرماق بولدى. بۇل ايىپتالۋشىنىڭ ٶزٸنٸڭ كٸنەسٸزدٸك پوزيتسيياسىنا قايشى كەلدٸ.
كيشكو ٶمٸر بويىنا تٷرمەگە كەسٸلدٸ. تٷرمەدە ول بٸرنەشە رەت شابۋىلعا ۇشىرادى, پسيحيكالىق جاعدايى ناشارلادى. ونىڭ اناسى جىلدار بويى ەدٸلدٸك ٸزدەدٸ. اقىرى 1991 جىلى ٸس قايتا قارالا باستادى.
سول كەزدە بٸرنەشە ماڭىزدى فاكت اشىلدى. بٸرٸنشٸدەن, قىلمىس جاسالعان كٷنٸ ستەفان ەكەسٸنٸڭ قابٸرٸن رەتتەپ جٷرگەن. ەكٸنشٸدەن, قىزدىڭ كيٸمٸنەن تابىلعان بيولوگييالىق ماتەريال ستەفانعا تيەسٸلٸ بولا المايتىن, سەبەبٸ ول بەدەۋ بولعان. ٷشٸنشٸدەن, ونى ايىپتاعان وقۋشى قىزداردىڭ سٶزدەرٸ جالعان بولىپ شىقتى.
1992 جىلى ستەفان كيشكو 17 جىلدان كەيٸن بوستاندىققا شىقتى. بٸراق ول ۇزاق ٶمٸر سٷرمەدٸ. 1993 جىلى ينفاركتەن قايتىس بولدى. شىنايى قىلمىسكەر رونالد كاستري تەك 2000-جىلدارى دنق ارقىلى انىقتالىپ, ٶمٸر بويىنا سوتتالدى.
كيشكو ٸسٸ – كەش كەلگەن ەدٸلەتتٸڭ دە كەيدە ادامدى قۇتقارا المايتىنىن كٶرسەتەتٸن اۋىر مىسال.
تيموتي ەۆانس: سەرييالىق ٶلتٸرۋشٸنٸڭ ورنىنا دارعا اسىلعان ادام
1949 جىلى لوندوندا تيموتي ەۆانس پوليتسيياعا بارىپ, ەيەلٸنٸڭ ٶلٸمٸ تۋرالى تٷسٸنٸكسٸز مەلٸمدەمە جاسادى. الدىمەن ول ەيەلٸ بەريلدٸڭ زاڭسىز تٷسٸك جاساتۋ كەزٸندە قايتىس بولعانىن ايتتى. كەيٸن پوليتسييا ونىڭ ەيەلٸ مەن بٸر جاسار قىزىنىڭ دەنەسٸن تاپتى. ەكەۋٸ دە تۇنشىقتىرىلعان ەدٸ.
ۇزاق تەرگەۋدەن كەيٸن ەۆانس «مويىنداۋ» جاسادى. بٸراق ونىڭ ساۋاتى تٶمەن بولعان, جازۋ-وقۋ داعدىسى ناشار ەدٸ. سوندىقتان حاتتامالاردى پوليتسييا جازىپ, ول قول قويعان. سوتتا ەۆانس مويىنداۋدى قىسىممەن بەرگەنٸن ايتتى.
ٸستەگٸ ەڭ ماڭىزدى تۇلعا – دجون كريستي ەدٸ. ول ەۆانستىڭ كٶرشٸسٸ ەرٸ ٷي يەسٸ بولعان. ەۆانس ەيەلٸنٸڭ ٶلٸمٸنە دەل وسى كريستيدٸڭ قاتىسى بار ەكەنٸن ايتقان. بٸراق سوت كريستيگە سەندٸ, ال ەۆانستى كٸنەلٸ دەپ تاپتى. 1950 جىلى تيموتي ەۆانس دارعا اسىلدى.
ٷش جىلدان كەيٸن دجون كريستيدٸڭ ٷيٸنەن بٸرنەشە ەيەلدٸڭ دەنەسٸ تابىلدى. كريستي سەرييالىق ٶلتٸرۋشٸ بولىپ شىقتى. ول ەيەلدەردٸ گازبەن ۋلاندىرىپ, كەيٸن زورلاپ, تۇنشىقتىرعان. تەرگەۋ بارىسىندا ول ەۆانستىڭ ەيەلٸ مەن بالاسىن دا ٶلتٸرگەنٸن مويىندادى.
تيموتي ەۆانس كەيٸن پوسمەرتتٸ تٷردە اقتالدى. بۇل ٸس ۇلىبريتانييادا ٶلٸم جازاسىنا قارسى قوعامدىق پٸكٸردٸڭ كٷشەيۋٸنە ەسەر ەتكەن تاريحي وقيعالاردىڭ بٸرٸ بولدى. سەبەبٸ مەملەكەت بٸر ادامدى جازىقسىز ٶلتٸرگەنٸن رەسمي تٷردە مويىنداۋعا مەجبٷر بولدى.
وسكار سلەيتەر: كسەنوفوبييا, ەلسٸز دەلەل جەنە كونان دويل ارالاسقان ٸس
1908 جىلى گلازگودا 82 جاستاعى ماريون گيلكريست ٶز ٷيٸندە ٶلتٸرٸلدٸ. ول اۋقاتتى ەيەل ەدٸ, ٷيٸندە باعالى ەشەكەيلەر مەن اقشا ساقتاعان. بٸراق قىلمىسكەر ونىڭ بايلىعىن تٷگەل الىپ كەتپەگەن. تەك بٸر بروش جوعالعان.
كٶپ ۇزاماي پوليتسييا وسكار سلەيتەر دەگەن ازاماتقا كٷدٸك كەلتٸردٸ. ول گەرمانييادا تۋعان ەۆرەي ەميگرانتى بولاتىن. پوليتسييا ونى بۇرىننان «كٷدٸكتٸ تيپ» رەتٸندە بٸلەتٸن. سلەيتەر قىلمىس بولعاننان كەيٸن سٷيٸكتٸسٸمەن نيۋ-يورككە كەتكەن ەدٸ. بۇل پوليتسييا ٷشٸن «قاشىپ بارا جاتقان قىلمىسكەر» دەگەن دايىن نۇسقاعا اينالدى.
الايدا ٸس ماتەريالدارىندا ٷلكەن قايشىلىقتار بولدى. سلەيتەردە اليبي بولعان. ونىڭ لومباردقا ٶتكٸزگەن بروشى ٶلتٸرٸلگەن ەيەلدٸكٸنە ۇقساماعان. ونىڭ ٷستٸنە ول بروش قىلمىسقا دەيٸن ٷش اپتا بۇرىن ٶتكٸزٸلگەن. ال پوليتسييا تاپقان بالعادا قان ٸزٸ بولماعان ەرٸ ول كٸسٸ ٶلتٸرۋ قۇرالىنا سەيكەس كەلمەگەن.
بٸراق سول كەزەڭدەگٸ باسپاسٶز ەميگرانتتارعا قارسى كٶڭٸل كٷيدٸ كٷشەيتٸپ, سلەيتەردٸ قوعامدىق پٸكٸر الدىندا الدىن الا ايىپتى ەتٸپ كٶرسەتتٸ. نەتيجەسٸندە ول ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلدٸ. كەيٸن قوعامدىق پەتيتسييادان سوڭ ٷكٸم ٶمٸر بويعى كاتورگاعا اۋىستىرىلدى.
سلەيتەر ٸسٸنە جازۋشى ارتۋر كونان دويل ارالاستى. ول پوليتسييا ماتەريالدارىن, كۋەگەر سٶزدەرٸن, سوت حاتتامالارىن زەرتتەپ, ايىپتاۋدىڭ ەلسٸزدٸگٸن دەلەلدەدٸ. كونان دويل بۇل ٸستٸ قوعام الدىنا شىعاردى. ۇزاق كٷرەستەن كەيٸن, 1928 جىلى وسكار سلەيتەر اقتالدى. ول تٷرمەدە 18,5 جىل وتىرعان ەدٸ.
ناعىز قىلمىسكەر رەسمي تٷردە انىقتالعان جوق. بٸراق بۇل ٸس سوت جٷيەسٸندە ەتنيكالىق ستەرەوتيپ, قوعامدىق قىسىم جەنە پوليتسييانىڭ قاتە نۇسقانى قورعاپ قالۋ ەرەكەتٸ قانداي قاۋٸپتٸ ەكەنٸن كٶرسەتتٸ.
دجوردج ستيني: 14 جاستاعى بالانى ەلەكتر ورىندىعىندا ٶلتٸرگەن جٷيە
1944 جىلى اقش-تىڭ وڭتٷستٸك كارولينا شتاتىندا ەكٸ قىز بالا – 11 جاستاعى بەتتي مەن 7 جاستاعى مەري جوعالىپ كەتتٸ. كەلەسٸ كٷنٸ ولاردىڭ دەنەسٸ افروامەريكالىقتار تۇراتىن اۋدان ماڭىنان تابىلدى.
سوڭعى رەت قىزداردى 14 جاستاعى قارا نەسٸلدٸ دجوردج ستيني كٶرگەنٸ ايتىلدى. ول قىزدار ودان گٷل ٶسەتٸن جەردٸ سۇراعانىن, بٸراق بٸلمەگەن سوڭ كەتٸپ قالعانىن ايتتى. كٶپ ۇزاماي پوليتسييا ونى ۇستادى. ادۆوكاتسىز, اتا-اناسىنسىز تەرگەلگەن جاسٶسپٸرٸم كەلەسٸ كٷنٸ قىلمىستى مويىندادى دەپ جارييالاندى.
ستينيدٸڭ وتباسىنا قىسىم جاسالدى. ەكەسٸ جۇمىسىنان ايىرىلدى, وتباسى جۇمىس بەرۋشٸ بەرگەن ٷيدەن كٶشۋگە مەجبٷر بولدى. تەرگەۋ ونىڭ ەپكەسٸنٸڭ «قىلمىس كەزٸندە دجوردج مەنٸمەن بٸرگە بولدى» دەگەن سٶزٸن ەلەمەدٸ. سونداي-اق بالانىڭ دەنە بٸتٸمٸ ەكٸ قىزدىڭ دەنەسٸن كٶتەرٸپ اپارۋعا سەيكەس كەلە مە دەگەن سۇراق تا نازاردان تىس قالدى.
سوت پروتسەسٸ بٸر ايدان كەيٸن ٶتتٸ. قارا نەسٸلدٸ ادامدار سوت زالىنا كٸرگٸزٸلمەدٸ, ال القابيلەردٸڭ بارلىعى اق نەسٸلدٸ بولدى. قورعاۋشى بٸردە-بٸر كۋەگەر شاقىرمادى. ٸس ەكٸ ساعاتتا قارالىپ, القابيلەر ون مينۋتقا جەتپەي ٷكٸم شىعاردى.
دجوردج ستيني ٶلٸم جازاسىنا كەسٸلدٸ. 1944 جىلعى 16 ماۋسىمدا 14 جاستاعى بالا ەلەكتر ورىندىعىندا ٶلتٸرٸلدٸ. بويى الاسا بولعاندىقتان, باسىن بەكٸتۋ ٷشٸن استىنا ٸنجٸل قويىلعانى ايتىلادى. بۇل دەتال اقش سوت تاريحىنداعى ەڭ اۋىر سيمۆولداردىڭ بٸرٸنە اينالدى.
2014 جىلى دجوردج ستينيدٸڭ ٷكٸمٸ جويىلدى. سۋديا بۇل ٸستٸ «ٸرگەلٸ ەدٸلەتسٸزدٸك» دەپ اتادى. بٸراق ناعىز قىلمىسكەردٸڭ كٸم ەكەنٸ سول كٷيٸ انىقتالمادى.
بۇل ٸستەردٸڭ ورتاق بەلگٸسٸ قانداي?
بٸر قاراعاندا بۇل وقيعالار ەر ەلدە, ەر دەۋٸردە بولعان. بٸراق ولاردىڭ لوگيكاسى ۇقساس.
بٸرٸنشٸدەن, تەرگەۋ كٶبٸنە «ەڭ ىڭعايلى كٷدٸكتٸنٸ» تاڭداعان. بۇرىن سوتتالعان ادام, ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان ەلسٸز ازامات, ەميگرانت, قارا نەسٸلدٸ جاسٶسپٸرٸم نەمەسە پسيحولوگييالىق قورعانىسى تٶمەن ادام – وسىلاردىڭ بەرٸ جٷيە ٷشٸن وڭاي نىساناعا اينالعان.
ەكٸنشٸدەن, مويىنداۋ نەگٸزگٸ دەلەل رەتٸندە قولدانىلعان. بٸراق بۇل مويىنداۋلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ قىسىممەن, الداۋمەن, قورقىتۋ ارقىلى نەمەسە ادۆوكاتسىز الىنعان.
ٷشٸنشٸدەن, اليبي مەن قارسى دەلەلدەر ەلەنبەگەن. كراۆچەنكونىڭ اليبيٸ ٶزگەرتٸلگەن, كيشكونىڭ بەدەۋلٸگٸ ەسكەرٸلمەگەن, سلەيتەردٸڭ بروشى باسقا بولعان, ستينيدٸڭ قورعاۋ كۋەگەرلەرٸ تىڭدالماعان.
تٶرتٸنشٸدەن, قوعامدىق قىسىم سوت پەن تەرگەۋگە ەسەر ەتكەن. بالالار ٶلتٸرٸلگەن قىلمىستاردا قوعام تەز ارادا كٸنەلٸ تابۋدى تالاپ ەتەدٸ. مۇنداي كەزدە تەرگەۋ ساپاسى ەمەس, نەتيجەنٸ تەز كٶرسەتۋ بٸرٸنشٸ ورىنعا شىعىپ كەتەدٸ.
بەسٸنشٸدەن, ٶلٸم جازاسى سوت قاتەسٸن قايتىمسىز ەتەدٸ. تٷرمەدەگٸ ادامدى اقتاۋعا بولادى. بٸراق اتىلعان, دارعا اسىلعان نەمەسە ەلەكتر ورىندىعىندا ٶلتٸرٸلگەن ادامعا اقتاۋ قاعازى عانا قالادى.
نەگە بۇل وقيعالار بٷگٸن دە ماڭىزدى?
بۇل ٸستەر تەك ٶتكەننٸڭ قاتەلٸگٸ ەمەس. ولار كەز كەلگەن قۇقىقتىق جٷيەگە ەسكەرتۋ. تەرگەۋ اشىق بولماسا, ادۆوكاتقا قولجەتٸمدٸلٸك قورعالماسا, سوت تەۋەلسٸز بولماسا, ال قوعام ەموتسييامەن ٷكٸم سۇراسا – جازىقسىز ادام قىلمىسكەردٸڭ ورنىنا جازالانۋى مٷمكٸن.
دنق ساراپتاماسى, بەينەباقىلاۋ, تسيفرلىق دەلەلدەر دامىعان قازٸرگٸ زاماندا دا سوت قاتەلٸگٸ تولىق جويىلدى دەۋگە بولمايدى. سەبەبٸ تەحنولوگييا دەلەل بەرەدٸ, بٸراق ونى باعالايتىن – ادام. ال ادام اسىعادى, قاتەلەسەدٸ, كەيدە مانساپ ٷشٸن شىندىقتى بۇرمالايدى.
مانياكتىڭ قىلمىسى بٸر ادامنىڭ ٶمٸرٸن قييادى. ال سول قىلمىس ٷشٸن جازىقسىز ادام جازالانسا, بۇل ەكٸنشٸ قىلمىسقا اينالادى. ايىرماسى – ونى قىلمىسكەر ەمەس, جٷيەنٸڭ ٶزٸ جاسايدى.
الەكساندر كراۆچەنكو, ستەفان كيشكو, تيموتي ەۆانس, وسكار سلەيتەر جەنە دجوردج ستينيدٸڭ وقيعالارى – سوت جٷيەسٸندەگٸ قاتەلٸكتٸڭ جاي عانا ستاتيستيكا ەمەس, ناقتى ادامنىڭ تاعدىرى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. بٸرٸ اناسىمەن قوشتاسا المادى. بٸرٸ اقتالعاننان كەيٸن كٶپ ۇزاماي قايتىس بولدى. بٸرٸ 14 جاسىندا ەلەكتر ورىندىعىنا وتىرعىزىلدى. بٸرٸ ونداعان جىل بويى تٷرمەدە وتىردى.
بۇل وقيعالاردىڭ ەڭ اۋىر تۇسى – شىن قىلمىسكەرلەردٸڭ بٸرازى جىلدار بويى بوستاندىقتا جٷرگەن. دەمەك, جازىقسىز ادامدى سوتتاۋ تەك بٸر ادامنىڭ قۇقىعىن تاپتاۋ ەمەس. بۇل قوعامدى دا قورعانسىز قالدىرۋ.
ەدٸلەت دەگەنٸمٸز – كٸنەلٸنٸ جازالاۋ عانا ەمەس. ەدٸلەت دەگەنٸمٸز – كٸنەسٸزدٸ قورعاۋ. ال سوت جٷيەسٸ وسى ەكٸنشٸ مٸندەتٸن ۇمىتقان كٷنٸ, ەڭ قاۋٸپتٸ قىلمىسكەردەن دە قورقىنىشتى كٷشكە اينالۋى مٷمكٸن.
