كەسٸپورىنداردا ەڭبەك داۋىنىڭ پايدا بولۋىنا بەس فاكتور سەبەپ بولا الادى. بۇل تۋرالى وبلىس ەكٸمٸ ەرلان قوشانوۆ قر ۆيتسە-پرەمەرٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن سەمينار-جينالىستا اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى ٶڭٸر باسشىسىنىڭ رەسمي سايتى.
سەمينار-جينالىستىڭ تاقىرىبى «كومپانييانىڭ ەلەۋمەتتٸك ساياساتى: تەجٸريبە جەنە دامۋ ەلەۋەتٸ» بولدى. وتىرىس بارىسىندا جالاقىنى كٶتەرۋ, جۇمىس ورىندارىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ەڭبەك زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن ورىنداۋ تۋرالى ەڭگٸمە قوزعالدى.
- ەلباسى جولداۋىندا ەڭبەكاقىنى بٸر جارىم ەسە ۇلعايتۋ بويىنشا شارالار قولدانۋعا تاپسىرمالار بەرٸلدٸ. بۇل ەڭ تٶمەنگٸ ەڭبەكاقى كٶلەمٸنە جەنە تٶمەن جالاقى الاتىن جۇمىسكەرلەردٸڭ ايلىق اقىسىن كٶتەرۋگە قاتىستى ايتىلعان سٶزدەر. ERG, KAZMinerals جەنە ArcelorMittal Temirtau سەكٸلدٸ كومپانييالارى 2019 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قىزمەتكەرلەردٸڭ ەڭبەكاقىسى كٶتەرٸلەتٸنٸ تۋرالى مەلٸمدەگەن. ول تابىسى 25 اەك تٶمەن ەكٸ ميلليوننان استام جۇمىسكەرلەرگە قاتىستى جٷزەگە اسىرىلادى, - دەدٸ ٶز سٶزٸندە اسقار مامين.
ول سونىمەن قاتار ەڭبەك داۋى پايدا بولۋىنىڭ الدىن الۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ. بۇل ماقساتتا ٷكٸمەتتە ارنايى كارتا قۇرىلعان. وعان وسىنداي شيەلەنٸس ورىن الۋ قاۋپٸ اناعۇرلىم جوعارى بٸرنەشە ايماقتار ەنگٸزٸلگەن. اتالمىش تٸزٸمدە قاراعاندى وبلىسى دا بار. ايماقتا ەڭبەك داۋىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن قانداي شارالار قولدانىلىپ جاتقانى تۋرالى ۆيتسە-پرەمەرگە قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەرلان قوشانوۆ باياندادى.
- بٸز ەلەۋمەتتٸك ساۋالناما ٶتكٸزدٸك, جەنە دە ەڭبەك داۋىنىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتەتٸن بەس فاكتوردى انىقتادىق. ول - ناقتى ەڭبەك شارتىنا جەنە جۇمىس كٶلەمٸنە ساي كەلمەيتٸن نەمەسە تٶمەن جالاقى كٶلەمٸ; جۇمىس بەرۋشٸ مەن جۇمىسكەر اراسىندا قۇرىلىمدىق ديالوگتىڭ جوقتىعى; سەيكەس كەلمەيتٸن جاعداي, ەڭبەك قورعاۋى جەنە قاۋٸپسٸزدٸگٸنٸڭ تٶمەن دەڭگەيٸ; تيٸمدٸ ەمەس كادرلىق ساياسات; كەسٸپورىنداردىڭ ەلسٸز ەلەۋمەتتٸك باعىتتارى - تٶمەن تۇرمىستىق جاعداي جەنە بوس ۋاقىتتىڭ ۇيىمداستىرىلماعاندىعى, - دەپ تٸزٸپ شىقتى ەرلان قوشانوۆ. «قازٸر وسى پۋنكتتەردٸڭ ەرقايسىسى بويىنشا جۇمىستار جاسالىپ جاتىر. وبلىستىڭ كٶپتەگەن كومپانييالارىمەن مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان, وسى كەلٸسٸمدەرگە ساي 2019 جىلى ولاردىڭ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ ەڭبەكاقىسى كٶتەرٸلەتٸن بولادى».
ال جۇمىس بەرۋشٸلەر مەن جۇمىسكەرلەر ٷشٸن ديالوگتىق الاڭ قۇرۋعا كەلەر بولساق, بۇل رەتتە ەر كەسٸپورىن ٶز تەسٸلدەرٸن ٸزدەستٸرۋدە.
- مىسالى, «قازاقمىس» رۋدنيكتەرٸندە ٶز-ٶزٸنە قىزمەت كٶرسەتۋ ينتەراكتيۆتٸ بەكەتتەرٸ ەنگٸزٸلدٸ, ولار ۇجىمداعى جايدى قاداعالاۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸن ەدٸس رەتٸندە قاراستىرىلادى. ەر قىزمەتكەر ەلەكتروندىق تەرمينال كٶمەگٸمەن جاسىرىن نەمەسە اشىق تٷردە پروبلەمالارى تۋرالى ايتىپ, ۇسىنىستارىن بٸلدٸرە الادى. ول ٶز كەزەگٸندە باسشىلىققا ناقتى جاعدايدى كٶرٸپ, شۇعىل تٷردە وعان ەرەكەت جاساۋعا كٶمەگٸن تيگٸزەدٸ. كەيبٸر جايتتاردا بٸز ديالوگ قۇرۋدىڭ باسقا تەسٸلدەرٸن قولدانامىز. وسىلايشا, «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» كٶمٸر دەپارتامەنتٸندە ٷنەمٸ قىزمەت ەتەتٸن جۇمىس توبى قۇرىلعان. ونىڭ قۇرامىنا كٶمٸر دەپارتامەنتٸ شاحتالارىنىڭ بارلىق باسشىلارى, كەسٸپوداق جەتەكشٸلەرٸ جەنە ەڭ باستىسى - ەر ەڭبەك ۇجىمى اتىنان جٸبەرٸلگەن كەنشٸلەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ ەنگٸزٸلگەن, - دەپ اتاپ ٶتتٸ ەرلان قوشانوۆ. بۇعان قوسا, جۇمىس بەرۋشٸلەر مەن جۇمىسكەرلەر اراسىندا داۋلى جايتتاردى شەشۋ ٷشٸن وبلىستا تاتۋلاستىرۋ ورتالىعى قۇرىلعان, وعان داۋلاسۋشى جاقتار كٶمەككە جٷگٸنۋ ٷشٸن كەلە الادى. ەكٸ ايدا وندا 71 ٶتٸنٸش تٸركەلگەن.
ايماق باسشىسى ٶز بايانداماسىندا سونىمەن قاتار ٸرٸ كومپانييالاردىڭ كادرلىق ساياساتىنا قاتىستى مەسەلە قوزعادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالمىش كەسٸپورىنداردا نەگٸزگٸ لاۋازىمدارعا شەتەلدٸك ازاماتتار تاعايىندالادى.
- اۋتستاففينگ جٷيەسٸ, بٸزدٸڭ پٸكٸرٸمٸزشە, زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. سونداي-اق نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەتٸن تاعى بٸر مەسەلە - دەڭگەيٸ ساي كەلەتٸن جەرگٸلٸكتٸ ماماندار بولا تۇرا, شەتەلدٸك قىزمەتكەرلەردٸڭ تارتىلۋى. تۇراقتىلىقتى ساقتاپ قالۋ ٷشٸن جەنە تيٸمدٸ باسقارۋ ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ كادرلىق ەلەۋەتتٸ قولدانعان, ٶز ماماندارىمىزدى دايارلاۋ, جەرگٸلٸكتٸ تەجٸريبەلٸ قىزمەتكەرلەردەن باسشىلاردى دايىنداۋدىڭ ماڭىزى زور. وسى ماقساتتا بٷگٸننەن باستاپ-اق وبلىسىمىزدىڭ جوو مەن كوللەدجدەرٸ ٸرٸ كومپانييالاردىڭ تاپسىرىسى بويىنشا مامانداردى دايارلاپ جاتىر. ول تٷلەكتەردٸڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا كەپٸلدٸك بەرەدٸ, - دەدٸ ول.
اسقار مامين ٶز كەزەگٸندە اۋقىمدى تسيفرلاندىرۋدىڭ ارقاسىندا 2030 جىلعا قاراي كەسٸپورىنداردا ادامدار اتقارىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ 45% اۆتوماتتاندىرىلاتىن اتاپ ايتتى. وسىلايشا, 2025 جىلى الدىن الا ەسەپتەۋلەر بويىنشا 5 مىڭعا جۋىق جۇمىسكەرلەرگە سۇرانىس جوعالادى.
بۇل پروبلەمانى شەشۋ ماقساتىندا قاراعاندى وبلىسىندا قازٸردەن باستاپ شارالار قولدانىلىپ جاتىر.
- بٷگٸنگٸ تاڭدا 86 ٸرٸ كەسٸپورىندار جۇمىس رەسۋرستارىنىڭ باسقا سالاعا باعىتتالۋى بويىنشا جول كارتاسىن قۇردى. ول ٷشٸن بٸز «اتامەكەن» ايماقتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن بٸرلەسٸپ, كادرلىق سۇرانىستى باقىلاۋ جەنە بولجاۋ ورتالىعىن قۇرىپ جاتىرمىز. سونداي-اق الداعى ٷش جىلدا 27 جاڭا ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە قوسۋدىڭ ارقاسىندا 9000 جۇمىس ورىندارى قۇرىلادى, - دەدٸ ەرلان قوشانوۆ.
