قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ماماندارى بالانى مىعىم جەتٸلدٸرۋ بويىنشا اتا-انالارعا بٸرشاما ماڭىزدى كەڭەس بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
«بٸرٸنشٸدەن, بالالاردىڭ مەكتەپتەگٸ العاشقى كٷندەرٸ ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدٸ. بٸرٸنشٸ سىنىپقا كەلگەن بٷگٸنگٸ بالالاردىڭ ەرەكشەلٸگٸ – تەز شارشاۋدا. بالاعا قالاي كٶمەكتەسە الامىز? بٸرٸنشٸدەن, كٷن تەرتٸبٸن ساقتاۋ: كٷنٸنە كەم دەگەندە 10 ساعات ۇيىقتاۋ, دۇرىس تاماقتانۋ, جاتتىعۋ جاساۋ», - دەپ حابارلايدى ورتالىقتان.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, وقۋشىلار ۇزاق مەرزٸمدٸ جازعى دەمالىستان كەيٸن رەجيمدٸ, ەسٸرەسە ۇيقىنى قالپىنا كەلتٸرۋٸ قاجەت: بالانىڭ جاتار ۋاقىتىن, ۇيقىسىنىڭ قانۋىن, قوزعالىسسىز كٷيدە نەشە ساعات بولاتىنىن, وتىرىپ ٶتكٸزگەن ۋاقىتىن فيزيكالىق جٷكتەمەمەن قالاي الماستىراتىنىن قاداعالاعان ابزال. دەمالىستان كەيٸن بۇل رەجيمدٸ بٸر سەتتە اۋىستىرۋ مورالدٸك تۇرعىدان دا, فيزيكالىق تۇرعىدان دا قيىنعا سوعادى. بالاڭىزعا ٶزٸڭٸز ٷلگٸ كٶرسەتە وتىرىپ كٶمەكتەسكەن جٶن. بالا ۇيىقتار الدىندا 4 ساعات بۇرىن شۋلى ويىندار ويناۋدان, تەلەديدار مەن كومپيۋتەردەن, اۋىر اس ٸشٸپ, شۋلى مۋزىكا تىڭداۋدان شەتتەتۋ كەرەك.
«ەكٸنشٸدەن, سٸز تۇراتىن ايماقتىڭ كليماتتىق ەرەكشەلٸگٸن ەسكەرٸپ, بالاڭىزعا كيەتٸن كيٸمٸن دۇرىس تاڭداۋعا كٶمەكتەسٸڭٸز. كٷزدە اۋا رايى الدامشى ەرٸ قۇبىلمالى: ٷي-جايلاردا جىلى, ال دالادا اۋا-رايى جەلدٸ بولۋى مٷمكٸن. سوندىقتان كٶپقاباتتى كيٸمگە بەيٸمدەلگەن جٶن - بالا ٶزٸن جايلى سەزٸنۋٸ ٷشٸن جەڭٸل كيٸنگەنٸ ابزال جەنە دالادا توڭىپ قالماس ٷشٸن قالىڭ كٷرتەشەسٸن كيٸپ الۋى كەرەك. وسى مەسەلەنٸ سىنىپ جەتەكشٸسٸمەن تالقىلاۋدى ۇمىتپاڭىز: سىنىپ كٷن تٷسەتٸن جاقتا ورنالاسسا سىنىپتاعى تەمپەراتۋرا دا جوعارى بولادى. قاتتى ىستىق باس اۋرۋىنا ەكەلٸپ, اعزاداعى تەرمورەگۋلياتسييا بۇزىلىسىنىڭ سەبەبٸنە اينالۋى مٷمكٸن. ەگەر بالا توڭىپ قالسا, ونىڭ يممۋنيتەتٸ دە ەلسٸرەيدٸ, ونىڭ نەتيجەسٸندە بالاعا سۋىق تيٸپ, سىرقاتتانۋى مٷمكٸن», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
ٷشٸنشٸدەن, بالا وقۋشى بولعان سەتتەن باستاپ, ارتىق جٷكتەمەدەن ونىڭ كٶرۋ قابٸلەتٸ ناشارلاي باستايدى. وعان قوسا, مۋلتفيلمدەر مەن كومپيۋتەر ويىندارىنان دا قوسىمشا ناشارلاي بەرەدٸ. تولىعىمەن قالىپتاسپاعان كٶرۋ ورگاندارىنىڭ دامۋىن اسىرا سالىنعان جٷكتەمەدەن جەنە ەڭبەك پەن دەمالىس رەجٸمٸنٸڭ بولماۋىنان تەز قۇرتىپ الۋعا بولادى. ددۇ ستاتيستيكاسى بويىنشا, مەكتەپ جاسىنداعى ەربٸر تٶرتٸنشٸ بالا كٶز اۋرۋىنان زارداپ شەگەدٸ. سولاردىڭ اراسىندا الىستان ناشار كٶرۋ كەڭ تارالعان.
«بالانى ٶز دەنساۋلىعىنا مۇقييات قاراۋعا ٷيرەتٸڭٸز – ولارعا قاعيدالاردى ايتىپ, سولاردى ساقتاۋعا كٶمەكتەسٸڭٸز. بالالار جارىق جەردە وقىپ, جازۋى, كومپيۋتەر مەن تەلەديدار الدىندا كٶپ وتىرماۋى, كٶزٸن تٷرلٸ سوققىلاردان, شانشۋلاردان جەنە جاراقاتتاردان ساقتاۋى, كٶزگە كٷش سالاتىن تاپسىرمالاردى ورىنداعان كەزدە كٶزگە ارنالعان جاتتىعۋلاردى جاساۋى كەرەك. سونداي-اق, قاجەت بولعان جاعدايدا كٶزٸلدٸرٸك كييۋدەن ۇيالماۋى قاجەت», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
تٶرتٸنشٸدەن, وقۋشىلارعا قانداي اۋىرلىقتى كٶتەرٸپ جٷرۋ كەرەكتٸگٸن باقىلاڭىز. بارلىق كٸتاپتاردى, قالامساۋىتتى, دەپتەرلەردٸ, اۋىستىراتىن اياق-كيٸمدٸ ٶلشەگەن كەزدە سالماعى 3-5 كەلٸنٸ قۇرايدى. مۇنداي اۋىرلىق بالاعا زييان كەلتٸرمەۋ ٷشٸن يىقباۋى كەڭٸرەك جەنە قاتتى ورتوپەدييالىق ارقاشاسى بار ىڭعايلى سٶمكەنٸ تاڭداعان جٶن. وقۋشىنىڭ دۇرىس دەنە مٷسٸنٸ – تەك سۇلۋلىعى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار دۇرىس دەنساۋلىعىن كٶرسەتەدٸ.
«بالا كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنٸڭ ايتارلىقتاي كٶپ بٶلٸگٸن مەكتەپ پارتاسىندا ٶتكٸزەدٸ. سوندىقتان وقۋ ورنىنىڭ دۇرىس جاراقتانۋى ٶتە ماڭىزدى. وتىرعان بالانىڭ قولى, اياقتارى جەنە ارقاسى سٷيەنٸپ وتىرۋى تيٸس. ورىندىقتىڭ اياقتارى بالانىڭ جٸلٸنشەگٸنەن ۇزىن بولماۋى تيٸس. اياقتارى ەدەنگە تييۋٸ قاجەت. ورىندىقتىڭ ارقالىعىندا بەلٸ بٷگٸلەتٸندەي تٸرەگٸ بولۋى كەرەك. يممۋنيتەتتٸ نىعايتۋ ٷشٸن بالاعا كٷن سايىن تازا اۋادا قوزعالمالى ويىندار ويناپ, سپورتپەن اينالىسۋ قاجەت. مىقتى جەنە تٶزٸمدٸ اعزا اۋرۋلارعا تٶتەپ بەرە الادى. مەكتەپ وقۋشىلارىنا سالىناتىن ينتەللەكتۋالدى جٷكتەمە دە ٷلكەن. بالانىڭ دۇرىس تاماقتانۋىنا, جاسىنا ساي دەرۋمەندەر مەن ميكروەلەمەنتتەرگە باي ازىق-تٷلٸك جەۋٸنە ايرىقشا كٶڭٸل اۋدارۋ قاجەت. بالانىڭ اس ٷلەسٸنەن گازدالعان, قۇرامىندا قانتى بار تەتتٸ سۋسىنداردى جەنە مايلى تاماقتار مەن فاست-فۋدتى الىپ تاستاعان دۇرىس», - دەپ كەڭەس بەرەدٸ ماماندار.
