فوتو: Ult.kz
15 جەلتوقساندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشٸلٸگٸندە «جاستاردى تانۋ, جاستاردى تٷسٸنۋ: قىتاي مەن قازاقستاننىڭ Z بۋىنى جاستارى اراسىنداعى ديالوگ» اتتى تاقىرىپتىق سەمينار ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
شارادا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ حان چۋنلين سٶز سٶيلەپ, وندا ەلشٸ قىتاي مەن قازاقستان — تاۋلار مەن ٶزەندەر ارقىلى تىعىز بايلانىسقان تاتۋ كٶرشٸ مەملەكەتتەر عانا ەمەس, سونداي-اق ٶز ارماندارىن جٷزەگە اسىرۋ جولىندا يىق تٸرەستٸرە العا باسىپ كەلە جاتقان سەرٸكتەستەر ەكەنٸن ايتتى.
«ديپلوماتييالىق قاتىناستار ورناعانىنا وتىز جىلدان استام ۋاقىت ٸشٸندە ەكٸ ەل باسشىلارىنىڭ ستراتەگييالىق باسشىلىعى مەن جەكە قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستار تاريحي سەرپٸلٸس جاسادى: تاتۋ كٶرشٸلٸككە نەگٸزدەلگەن دوستىق بايلانىستاردان جان-جاقتى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸككە دەيٸن, ورتاق مٷددەلەر قاۋىمداستىعىن قالىپتاستىرۋدان ورتاق تاعدىر قاۋىمداستىعىن قۇرۋعا دەيٸن جەتٸپ, مەملەكەتارالىق قاتىناستاردىڭ ٷلگٸسٸنە اينالدى.
بٸز بٸرلەسٸپ تالقىلاۋ, بٸرلەسٸپ قۇرۋ جەنە بٸرلەسٸپ پايدالانۋ قاعيداتتارىن ۇستانا وتىرىپ, «بٸر بەلدەۋ, بٸر جول» باستاماسىن جوعارى ساپادا ٸسكە اسىرىپ كەلەمٸز, وسىلايشا «جٸبەك جولىنىڭ» تاريحي داڭقىن ورتاق دامۋدىڭ ناقتى قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالدىرىپ وتىرمىز», - دەدٸ حان چۋنلين ٶز سٶزٸندە.
سونىمەن قاتار ەلشٸ ەلدٸڭ بولاشاعىن تٷسٸنۋ كٶپ جاعدايدا ونىڭ جاستارىنا قالاي قارايتىنىمىزعا بايلانىستى دەپ ەسەپتەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
«قىتايدا جاستاردىڭ دامۋى ۇلتتىق دامۋدىڭ باسىم كٷن تەرتٸبٸنە ناقتى ەنگٸزٸلگەن. بۇل — ابستراكتٸلٸ ۇران ەمەس, ساياسات قالىپتاستىرۋ مەن رەسۋرستاردى بٶلۋ ٷدەرٸستەرٸنٸڭ بارلىعىندا كٶرٸنٸس تاباتىن ناقتى ٸس-قيمىل. قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسى مەن قىتاي ٷكٸمەتٸ ەردايىم جاستارعا ايرىقشا مەن بەرٸپ, ولارعا قامقورلىق جاساپ, سەنٸم ارتىپ كەلەدٸ, جاس ۇرپاققا زور ٷمٸت جٷكتەيدٸ. قحر تٶراعاسى سي تسزينپين تەرەڭ مەندٸ پٸكٸرٸندە: «ەگەر جاس ۇرپاقتىڭ اسقاق مۇراتى بولىپ, جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶز موينىنا السا, ەلدٸڭ بولاشاعى بار, ۇلتتىڭ ٷمٸتٸ بار», — دەپ اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق ول: «جاستاردىڭ تٸلەگٸنە قۇلاق اسىپ, ولاردىڭ دامۋىنا جەردەمدەسۋ, جاستار كەسٸپكەرلٸگٸن قولداۋ, جاستار ٷشٸن سەنٸمدٸ دوس, جاستارمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ شىنايى جاناشىرى جەنە جاس كٶپشٸلٸككە باعىت-باعدار بەرۋشٸ بولۋ قاجەت», — دەپ باسا ايتتى. بۇل تەرەڭ تاعىلىمدى ٶسيەتتەر جاڭا دەۋٸردەگٸ جاستارمەن جۇمىس ٸستەۋدٸڭ باعىتىن ايقىنداپ, ونىڭ نەگٸزگٸ باعدارشامىنا اينالدى. وسىعان بايلانىستى بٸز جاستاردىڭ دامۋىن جان-جاقتى قولدايتىن تۇتاس ەكوجٷيە قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلامىز», - دەدٸ ول.
حان چۋنليننٸڭ سٶزٸنشە قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸ الداعى ۋاقىتتا دا ەكٸ ەل جاستارى اراسىنداعى الماسۋلار مەن ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندٸ تٷردە قولداپ, ٶزارا تانىسۋعا, تٷسٸنٸستٸكتٸ نىعايتۋعا جەنە بٸرلەسكەن كٷش-جٸگەردٸ ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتٸن بولادى.
«جەر ەلشٸلەرٸ» جاستار قوزعالىسىنىڭ كٶشباسشىسى, استانا حالىقارالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ستۋدەنتٸ تەمٸرلان ماقۇلباەۆ قىتاي ەلشٸلٸگٸ ۇيىمداستىرىپ وتىرعان سەميناردىڭ ماڭىزىنا توقتالا كەلە, وسىنداي شارالار جيٸ ۇيىمداستىرىلۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيتٸنٸن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە سەميناردا ماڭىزدى سۇراقتار كٶتەرٸلٸپ, جاستار مەن ٷلكەن بۋىن ٶكٸلدەرٸ اراسىندا بايلانىس ورنايدى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭدارىنا سەيكەس ەلدە جاستار بولىپ 14 پەن 35 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار جاتادى. بۇل قازاقستان حالقىنىڭ 30 پايىزىن قۇرايدى. بۇل ەلدەگٸ ەربٸر ٷشٸنشٸ ازامات جاس بۋىن ٶكٸلٸ دەگەن سٶز. ال جاھاندىق تۇرعىدا قاراستىراتىن بولساق, «جاس ۇلت ۇيىمىنىڭ» دەرەكتەرٸ بويىنشا ەلەمدە 1,8 ملرد. جاس ازامات بار ەكەن جەنە ادامزات تاريحىنداعى جاستار ەڭ كٶپ كەزەڭ. سوندىقتان بۇل جاستار بولاشاق تۇراقتى دامۋ, جاسىل دامۋ, ەلەۋمەتتٸك يننوۆاتسييا بويىنشا نەگٸزگٸ شەشٸمدەردٸ قابىلدايتىنىن كٶرسەتەدٸ دەگەن سٶز», - دەيدٸ تەمٸرلان ماقۇلباەۆ.
«جەر ەلشٸلەرٸ» جاستار قوزعالىسى مەكتەپتەر اۋلاسىنا اعاش وتىرعىزۋ سيياقتى تٷرلٸ شارالار ٶتكٸزٸپ, ەكولوگييالىق باستامالار كٶتەرەدٸ ەكەن. جاستاردى قولداپ وتىرعان ٸرٸ ۇيىمدار مەن مەكەمەلەردٸڭ ارقاسىندا كٶپتەگەن جوبالار ٸسكە اسىپ جاتقان كٶرٸنەدٸ.
«قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ ارقاسىنگدا بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىندا شوس حالىقارالىق سيمۋلياتسيياسىن ۇيىمداستىردىق. بۇل بٸز ٷشٸن تاماشا تەجٸريبە بولدى. سەبەبٸ بٸز جاس قاتىسۋشىلارىمىزعا ٶزدەرٸن ديپلومات, دەلەگات, تٷرلٸ ەل ٶكٸلدەرٸ رەتٸندە كٶرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇل تەك ديپلوماتييا عانا ەمەس, بۇل بٸلٸم, كەسٸپتٸك باعدار جەنە جاستار ٶزدەرٸنە نە ۇنايدى, نە ۇنامايتىنىن تٷسٸنەدٸ. بٸزدٸڭ شارادان كەيٸن جاستار ديپلومات بولۋ تۋرالدى ويلانىپ قايتتى دەپ ويلايمىن», - دەدٸ جاس بەلسەندٸ.
سونداي-اق تەمٸرلان ماقۇلباەۆتىڭ ايتۋىنشا ٶتكەن اپتادا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن جاستار ۇيىمى «كەرەمەت شىڭجاڭ» دەگەن فوتوكٶرمە ٶتكٸزگەن. بۇل جاستاردىڭ مەدەني بايلانىسىنىڭ دامۋىنا زور ىقپال ەتكەن.
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشٸلٸگٸندە «جاستاردى تانۋ, جاستاردى تٷسٸنۋ: قىتاي مەن قازاقستاننىڭ Z بۋىنى جاستارى اراسىنداعى ديالوگ» اتتى تاقىرىپتىق سەمينارىنا • «Amanat» پارتيياسى جانىنداعى «جاستار رۋحى» جاستار قاناتىنىڭ ٶكٸلٸ, «اسسامبلەيا جاستارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ ٶكٸلٸ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جانىنداعى جاستار اسسامبلەياسىنىڭ تٶراعاسى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ ستۋدەنتتەر وداعىنىڭ ٶكٸلٸ, BAQ اقپارات اگەنتتٸگٸنٸڭ جۋرناليسٸ سٶز سٶيلەپ, جاستاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردٸ.
