قۇشاعى قاتتى حالىقتىڭ ۇلى

ٶتكەندە ينتەرنەت فورۋمنان بٸر جٸگٸتتٸڭ جازباسىن وقىدىم. «بەكزات قايتىس بولعاندا جىلادىڭ با?», – دەگەن تٷركٸستاندىق قىزدىڭ سۇراعىنا: «جوق» دەدٸم. سول كەزدە ول: «تاس جٷرەك ەكەنسٸڭ!» دەگەن. بەكزات ساتتارحانوۆ تۋرالى ەستٸسەم, وسى ەسٸمە تٷسەدٸ», – دەيدٸ عالامتوردىڭ ارعى بەتٸندە وتىرعان بەيتانىس ادام.

ول قىزدىڭ ورنىندا بولسام  مەن دە, سولاي ايتقان بولار ەدٸم. ەلٸ ەسٸمدە, سيدنەي وليمپياداسى. «تٷركٸستاننان بٸر بالا وليمپياداعا قاتىسادى ەكەن» دەگەن سٶزدٸ ەستٸگەنٸمٸز بولماسا, بەكزاتتىڭ اتى-جٶنٸن دۇرىس بٸلمەيمٸز. ەيتەۋٸر سول بالا شىعىپ قالار دەپ تەلەديدارعا تەلمٸرەتٸنبٸز. ۇمىتپاسام, وليمپيادانىڭ جيىرما ٷشٸنشٸ كٷنٸندە بولۋ كەرەك, جٸگەرٸمٸز ەبدەن قۇم بولىپ, «قازاقستاننىڭ قورجىنىنا بٸردە-بٸر مەدال تٷسپەدٸ» دەپ جٷرگەنٸمٸزدە, جەلاياق قىز ولگا شيشيگينا التىن ەپەرٸپ, بٸر سەرپٸلتتٸ. سوسىن تٷركٸستاندىق بالا قازاقتىڭ تٶبەسٸن كٶككە جەتكٸزدٸ! تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ سپورت تاريحىندا تۇڭعىش التىن العان قازاق – بەكزات ساتتارحانوۆ بولدى! سٶيتٸپ بەيتانىس بالانىڭ ەسٸمٸ – «وليمپيادا چەمپيونى بەكزات ساتتارحانوۆ!» دەپ جاتتالىپ قالدى.

بٸزدٸڭ اۋىلدا بۇل ەسٸم بٸردەمدە اڭىزعا اينالىپ كەتتٸ. ٷلكەندەر جاعى «نە ەلٸنٸڭ بالاسى ەكەن?» دەيدٸ. بٸرٸ: «تٷركٸستاندا «جولدىڭ استىندا» تۇرادى ەكەن» دەسە, بٸرٸ: «كەدٸمگٸ بٸز سيياقتى بٸردە بار, بٸردە جوق بولىپ وتىراتىن وتباسىنان شىققان ەكەن» دەسەدٸ. ەندٸ بٸرٸ: «جولدىڭ استىنىڭ بالالارى بۇزىق بولادى عوي. كٸشكەنتايىنان بالالارمەن الىسىپ جٷرٸپ, كٷشتٸ تٶبەلەسەتٸن بولعاسىن چەمپيون بولىپ كەتٸپتٸ», «جوق, ولاي ەمەس. سەرٸك قوناقباەۆ وليمپيادا چەمپيونى بولعاندا, جانكٷيەر بولعان اناسى بەكزاتتى بەسٸكتە ەمٸزٸپ وتىرىپ, جىلاپتى. سول كەزدە «مەنٸڭ دە بالام وليمپيادا چەمپيونى بولادى» دەگەن ەكەن. انانىڭ سول تٸلەگٸ جيىرما جىلدان سوڭ ورىندالعان عوي» دەگەن ەڭگٸمەلەردٸ ٷلكەننٸڭ دە, كٸشٸنٸڭ اۋزىنان ەستيتٸن بولدىق.

بٸراق اڭىزداي بولعان ەدەمٸ ەڭگٸمەلەر ۇزاققا سوزىلعان جوق… 2000 جىلدىڭ 31-جەلتوقسانىندا «بەكزات تەمٸرلاننىڭ تاس جولىندا اپاتقا ۇشارادى» دەگەن ەڭگٸمە تٶبەمٸزدەن جاي تٷسٸرگەندەي بولدى. جاسٶسپٸرٸم كەزٸمٸز عوي. قىزداردىڭ جٷرەگٸندە ەندٸ عانا العاشقى سەزٸم قىلاۋ بەرە باستاعان. بەرٸمٸز دە سوندا بەكزات جايىندا قييالمەن ارمان قۇرايتىنبىز. «ەل ماقتاعان جٸگٸتتٸ قىز جاقتاعان» دەگەن سٶز بەكەر ايتىلماسا كەرەك. ونىڭ قازاسى جاس جٷرەكتەردٸ قاتتى جارالادى. ەر باسىلىمعا شىققان قازانامانى, ونىڭ فوتولارىن سىنىبىمىز تٷگەل وقىپ, كٶز-جاسقا ەرٸك بەرەتٸنبٸز. سوندا ايتىسكەر ەسەلحان قالىبەكوۆا اپامىز «قۇشاعى قاتتى حالىقپىز» دەپ بٷكٸل ٶكٸنٸشٸمٸزدٸ بٸر اۋىز سٶزگە سىيدىرىپ ەدٸ.

الايدا, «بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ جۇمباق ٶلٸمٸ» دەگەن سٶزدٸ جۋرناليستەردٸڭ جازعاندارىنان جيٸ كٶز شالىپ قالادى. قاراپايىم حالىق تا «قاساقانا قولدان ۇيىمداستىرىلعان اۆارييا ەكەن عوي» دەيدٸ سوسىن. اق-قاراسىن بٸز دە ٸزدەستٸرٸپ كٶرٸپ ەدٸك.

وقىرماندارىمىزدى بەكزاتتىڭ تال بەسٸگٸنەن, جەر بەسٸگٸنە دەيٸنگٸ عۇمىرىمەن تانىستىرۋدى جٶن سانادىق. ەۋەلٸ سٶز باسىندا ايتقان «جولدىڭ استىنىڭ بالالارى بۇزىق بولادى عوي. كٸشكەنتايىنان بالالارمەن الىسىپ جٷرٸپ, كٷشتٸ تٶبەلەسەتٸن بولعاسىن چەمپيون بولىپ كەتٸپتٸ» دەگەن بەكزات جايىنداعى كٸشٸگٸرٸم اڭىزىمىزعا كەلەيٸكشٸ. بەكزات تٷركٸستانداعى تەمٸر جولدىڭ بويىنداعى جالپى جۇرت «جولدىڭ استى» اتاپ كەتكەن ىقشام اۋداندا تۋىپ-ٶسكەن. شىنى كەرەك, بۇل ايماقتىڭ قىزدارىنا باسقا جاقتىڭ جٸگٸتتەرٸ ىسقىرىپ كەلمەيتٸن, ەلٸ دە سولاي-اۋ شاماسى. سۇلۋلارىن قىزعىشتاي قورىپ, ٶزدەرٸنٸڭ قالاي تٶبەلەسكٸش اتانىپ كەتكەنٸن بٸلمەي قالادى بەكزاتتىڭ كٶشەلەستەرٸ. بۇل دا جٶن. سەبەبٸ, قارىنداستىڭ ارىن قورۋ – جٸگٸتتٸڭ ەڭ ٷلكەن نامىسى عوي, بٸلە بٸلسەك. قازٸر قالانىڭ بۇل اۋدانى «بەكزات ساتتارحانوۆ اۋىلى» دەپ اتالادى. ەكٸ مەكتەبٸ بار. ەكەۋٸندە دە بەكزات وقىعان. 1986-1996 جىلدار ارالىعىندا اباي اتىنداعى مەكتەپ-ينتەرناتتا, كەيٸن جۇمابەك ەدٸلباەۆ اتىنداعى №18 ورتا مەكتەپتە بٸلٸم الادى. العاشقى ۇستازى ەسييا جٷسٸپوۆا: «كٸشكەنتاي عانا سارى بالا قالپى ەلٸ كٶز الدىمدا. 6 جاسىندا قابىلداپ الدىم. بٸرٸنشٸ قاتاردىڭ ٷشٸنشٸ پارتاسىنا وتىرعىزدىم. ٶتە ەلگەزەك بولاتىن. دەنە شىنىقتىرۋ ساباعى مەن ماتەماتيكانى قىزىعىپ وقيتىن. جىلدام, قيمىلى كٶپ, بٸر ورىندا تاعات تاۋىپ وتىرمايتىن. سۇراق قوياتىن, ۇيالۋ دەگەندٸ بٸلمەيتٸن. بۇزىقتىق جاساعانىندا رەنجٸسەڭ, «اپاي» دەپ قۇشاقتاپ الاتىن, بٸراق «كەشٸرٸڭٸز» دەگەن سٶزدٸ ايتپايتىن», – دەيدٸ. بەكزات جوعارى سىنىپقا بارعاندا, گەوگرافييا پەنٸنە كٶبٸرەك زەيٸن قويىپتى. وسى پەننەن ساباق بەرگەن سىزدىقوۆا توقسۇلۋ اپايى: «بەكزات تاڭەرتەڭ 5-6-دا تۇرىپ, 2 ساعاتتاي جٷگٸرٸپ, 8.30-داعى ساباققا ٷلگەرٸپ كەلەتٸن. بٸراق تٷستەن كەيٸن قوسىمشا ساباقتاردان, سەنبٸلٸكتەردەن «جاتتىعۋىم بار ەدٸ» دەپ سۇراتاناتىن. «اپاي, مەن قۇداي قالاسا, شەتەلدەرگە جيٸ شىعاتىن اتاقتى سپورتشى بولام. دٷنيەجٷزٸنٸڭ بارلىق ەلٸ تۋرالى جاقسى بٸلۋٸم كەرەك» دەپ, ٶزٸن قىزىقتىرعان ساۋالداردى قارشا بوراتاتىن. جارىستارعا ەر قالاعا شىعادى عوي. سوندا بٸزگە ەستەلٸككە تٷرلٸ سۋۆينيرلەر ەكەلەتٸن. ساباق بەرمەي كەتسەك تە, بٸزدٸ ۇمىتپاي جٷرەتٸنٸنە ريزا بولاتىنمىن», – دەپ ەسكە الادى.

بەكزات 10-سىنىپتان باستاپ شىمكەنتتەگٸ وليمپياداشىلاردى دايارلاۋ مەكتەبٸنە اۋىسادى. جوعارى سىنىپتاردا جەتەكشٸلٸك ەتكەن قاسىموۆا قارلىعاش اپايى ونىڭ باسقا قالاعا اۋىسسا دا, مەكتەپتٸڭ قوعامدىق جۇمىستارىنا بەلسەنە ارالاسقانىن ايتادى. تٸپتٸ, 11-سىنىپتا مەكتەپٸشٸلٸك كٷزگٸ بالدا «جٸگٸتتٸڭ سۇلتانى» اتانادى. «شىمكەنتتە م.ەۋەزوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جٷرگەندە, مەنٸڭ ٷلكەن ۇلىممەن بٸر بٶلمەدە تۇردى. بٸردە ۇلىم: «ماما, بەكزات وليمپياداعا باراتىن بولدى. اق جول تٸلەپ, قوناققا شاقىرىپ جٸبەرەيٸك», – دەدٸ. سول كەزدە ٷيگە قوناققا كەلگەندە, كٸشٸ ۇلىم بەكزاتقا: «چەمپيون بولىپ جاتساڭ, قول جەتپەي قالار. قولتاڭبا قالدىرشى», – دەگەن. سوندا قويىندەپتەرگە «بەكزات ساتتارحانوۆ. وليمپيادا چەمپيونى» دەپ قول قويىپ بەردٸ. ول ٶزٸنە سونداي سەنٸمدٸ, ماكسيماليست كٶزقاراستاعى بالا بولدى. الدىنا ماقسات قويعان ادام بەرٸنە جەتەدٸ. ەيتپەسە, بٸز دە بالالارىمىزدى بەكزاتتاي بول دەپ سپورتقا باۋلىدىق. بٸراق ونداي بولمادى. ونىڭ ٷستٸنە, بەكزاتتىڭ وتباسىلىق جاعدايى اسا مەز بولمادى. وندا «وتباسىن بارلىق قيىندىقتان سۋىرىپ الىپ شىقسام» دەگەن ەرەكشە قۇلشىنىس بولعان سيياقتى», – دەيدٸ بٸزبەن وي بٶلٸسكەن قارلىعاش اپاي.

بەكزاتتىڭ ٶمٸردەگٸ ەڭ جاقىن دوسى قاراسباەۆ ارمان بىلاي دەيدٸ: «بەكزاتپەن العاش رينگتە تانىستىم. ماقسات دەگەن اعاسى ونى جاتتىعۋ زالىنا ەرتٸپ كەلدٸ. ول كەزدە 8-سىنىپتا وقيتىنبىز. جاسٶسپٸرٸم كەزدە جٸگٸتتەردٸڭ دوستىعى «جابايى تٶبەلەستەردە» انىقتالادى. وسىنداي سەتتەردە ٶزگەلەر قاشىپ كەتكەندە, بەكزات قانا جانىمنان تابىلاتىن. العاشقى ماحاببات سەزٸمٸن دە باسىمىزدان بٸرگە كەشٸرگەنبٸز. بٸزدٸڭ بەكزات بارلىق جاعىنان بيٸك بولاتىن. وليمپيادا چەمپيونى بولماي تۇرىپ-اق, وعان عاشىق قىزدار كٶپ بولدى. ٶيتكەنٸ, ول كەرەمەت ەنشٸ ەدٸ. داۋىسى قازٸرگٸ «جۇلدىزداردىڭ» كٶبٸسٸنەن ارتىق دەسەم قاتەلەسپەيمٸن. گيتارامەن ٶزٸنٸڭ اعالارى باعدات پەن بولاتتىڭ شىعارعان ەندەرٸن ورىنداعاندا, قىزدار ماڭايىن ٷيٸرسەكتەپ الاتىن. بٸراق بەكزات بٸر عانا قىزعا عاشىق بولدى, قالعاندارىنا قارىنداس دەپ قارايتىن. دومبىرانى دا تەپ-تەۋٸر شەرتەتٸن. شىنىن ايتسام, يدەال جٸگٸت بار بولاتىن بولسا, ول – بەكزات شىعار. سپورتشىلار ەدەتتە بٸلٸمگە كٶڭٸل بٶلمەيدٸ. ول: «بٸلٸمٸڭ تاياز بولسا, سپورتتا دا سونداي تايازدىق كٶرسەتەسٸڭ. رينگتە ەربٸر ۇرعانىڭنان نەتيجە شىعارماساڭ, قارا كٷش دالاعا كەتەدٸ. بوستان بوس قول سەرمەپ بوكسشى بولمايسىڭ» دەيتٸن. جيىرما جاستا بولسا دا, تىم ەرەسەك كٶرٸنەتٸن, ەرەسەك ويلايتىن».

بۇدان 2 جىل بۇرىن اناسى سىرلىكٷل شويبەكوۆامەن ٷيٸندە جٷزدەسٸپ, ارنايى سۇحبات العانىم بار. باتىر جٸگٸتتٸ ساعىنعاندا, ەلٸگە دەيٸن حابارلاسىپ تۇرامىن. سىرلىكٷل اپاي «بالام مەنٸڭ ٶمٸردە قىزعا عاشىق بولىپ تا ٷلگەرمەدٸ-اۋ… ول ەل الدىنداعى مٸندەتٸن اتقارىپ كەتتٸ» دەۋشٸ ەدٸ كٶز جاسىنا ەرٸك بەرٸپ. كەيدە «جٸگٸتتٸك دەۋرەننٸڭ قىزىعىنا تٷسٸپ, سەرٸلٸك جاساماپ پا ەكەن?» دەگەن وي دا كەلەدٸ باسىمىزعا. الايدا, بەكزات جوعارىدا دوسى ايتقانداي, قىزدارعا ەرەكشە ٸلتيپاتپەن, «قارىنداس» دەگەن ۇعىممەن قاراعان. تٸپتٸ, ارتىق ساۋىق قۇرۋعا ۋاقىتى بولماعان. ٶمٸردە جەتٸستٸككە جەتۋگە اسىققان. گٷلدٸ جاقسى كٶرگەن. كٸشكەنتاي كەزٸندە بٸرەۋدٸڭ اۋلاسىندا ٶسٸپ تۇرعان گٷلدٸ كٶرسە, ونى جۇلماي, ايالاي يٸسكەيدٸ ەكەن. سپورتشىعا سالماقتى قالىپتا ۇستاپ تۇرۋ وڭاي ەمەس. گەموگلابين كٶتەرۋ ٷشٸن اناسىنىڭ مەيٸز, كەپتٸرٸلگەن ٶرٸك پەن جاڭعاقتى ەتتارتقىشتان ٶتكٸزٸپ, بال ارالاستىرعان قويمالجىڭىن تاڭەرتەڭ, تٷستە, كەشكە اس قاسىقپەن اساپ تۇرعان.

«بەكزاتپەن وليمپيادانىڭ باستالۋىنا بٸر كٷن قالعاننان باستاپ, چەمپيون بولعانعا دەيٸن بٸرگە جٷردٸك. بەكزات بوكسشى رەتٸندە تۋما تالانت بولاتىن. قازاقستاننىڭ چەمپيونى بولماي تۇرىپ, وليمپيادا چەمپيونى اتاندى! جاس, اتاعى جوق سپورتشىلاردى تٶرەشٸلەر كٶبٸنە توبىقتان قاعىپ جٸبەرەدٸ. ال بٸزدٸڭ بەكزات تٶرەشٸلەردٸڭ قييانات جاساۋىنا مٷمكٸنشٸلٸك بەرمەدٸ. ونىڭ تالانتىنا ەشكٸم تۇساۋ سالا المادى. بەكزاتتى رينگتە كٶرگەندە, بەرٸنٸڭ اۋزى اشىلىپ قالدى. بەكزاتتىڭ ەڭ كەرەمەت قاسيەتٸ – ول ۇلتجاندى, نامىسقوي بولاتىن. وليمپيادا چەمپيونى بولىپ رينگتەن تٷسە سالا سۋ ٸشتٸ. اۋزى تومپايىپ, كٶزٸ جىپىلىقتاپ: «مەن بۇل جەڭٸسٸمدٸ تٷركٸستاننىڭ 1500 جىلدىعىنا, ەگەمەن قازاستاننىڭ باقىتىنا, اتا-اناما ارنايمىن!» دەگەن سٶزدٸ كٸشكەنتاي بالا جٷرەگٸمەن ايتا الدى. وليمپياداداعى بٸرٸنشٸ كەزدەسۋٸنەن سوڭ سەرٸك تٶكەەۆ ەكەۋمٸز بەكزاتتى قۇتتىقتاپ بٶلمەسٸنە كٸرگەن بولاتىنبىز. بەتٸنەن سٷيٸپ جاتساق: «اعالار, مەن بۇل جولى ٶزٸمدٸ دۇرىس كٶرسەتە المادىم. الداعى جەكپە-جەكتەردە وت بولىپ, لاۋلاپ جانام» دەدٸ», – دەپ ەسكە الادى بەلگٸلٸ سپورت جۋرناليسٸ نەسٸپ جٷنٸسباي.

بەكزاتتىڭ سيدنەيدەگٸ ەرلٸگٸن ەسكە تٷسٸرٸپ كٶرەيٸكشٸ. ول العاشقى جەكپە-جەگٸن رۋمىن بوكسشىسى بوبيرانت وۆيديۋ-تيبەريۋعا قارسى ٶتكٸزدٸ ەمەس پە? بٸرٸنشٸ راۋندتا بەكزات ٶزٸنە بٸر جۇدىرىق دارىتپاي, 4-0 ەسەبٸمەن الدا تۇردى. ەكٸنشٸ راۋندتا تابلو 8-2 ەسەبٸن كٶرسەتتٸ. ال ەڭ سوڭىندا تٶرەشٸلەر 14-5 ەسەبٸمەن بۇل كەزدەسۋدٸڭ سٶزسٸز جەڭٸمپازى دەپ بەكزاتتى تانىدى. وليمپيادانىڭ سەگٸزٸنشٸ كٷنٸندە بەكزات افريكالىق ماتەبۋللامەن قولعاپ تٷيٸستٸرٸپ, 16-5 ەسەبٸمەن قارسىلاسىن تٸزە بٷكتٸردٸ. ال ٷشٸنشٸ كەزدەسۋ ٶتە تارتىستى بولدى. كەزٸندە گرۋزييادا جاتتىعىپ, كەيٸن تٷركييانىڭ نامىسىن قورعاعان رامازان پاليانيدٸ 12-11 ەسەبٸمەن جەڭدٸ. ماروككالىق تاحار تامسامانيمەن بەكزات جارتىلاي فينالدا جولىقتى. قارسىلاسىن 22-10 ەسەبٸمەن قاپىدا قالدىردى. بەكزاتتىڭ فينالداعى قارسىلاسى ەلەم چەمپيونى, امەريكالىق ەيگٸلٸ ريكاردۋ حۋارەس ەدٸ. ول سيدنەي فينالىنا جەتۋ جولىندا اتلانتا وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى تايلاندتىق سوملۋك كامسينگتٸ تٸزەرلەتكەن مىقتى بوكسشى بولاتىن. اتاعى الىسقا كەتكەن قارسىلاسىن بەكزات ساتتارحانوۆ 22-14 ەسەبٸمەن جەڭٸپ, سيدنەي وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى اتاندى! مٸنە, جيىرما جاسار جٸگٸت قارسىلاستارىن وسىلاي ايقىن ەسەپتەرمەن جەڭٸپ, قازاقتىڭ اتىن ەلەمگە پاش ەتتٸ!

سيدنەيگە بوكستان قازاقستان قۇراماسىن باستاپ بارعان باس باپكەر تۇرسىنعالي ەدٸلوۆ: «ول كەرەمەت ادامگەرشٸلٸگٸ, اقىلى بار بالا ەدٸ. ەر سوققىسىن «دالاعا» جٸبەرمەي, ەسەپپەن ۇراتىن. اياق-قولى ٶتە جىلدام بولاتىن. رينگتە سونداي سۇلۋ, سٷيكٸمدٸ جٷرەتٸن. نامىسىن ايتسايشى, ەشكٸمگە ەسە جٸبەرمەيتٸن. ايتپاقشى, بٸردە ۋكراينالىق بٸر بوكسشىدان جەڭٸلٸپ قالعان بولاتىن. كەيٸن ونىمەن مەسكەۋدە جولىقتى. ول كەزدە بەكزاتتىڭ قولى اۋىرىپ جٷر ەكەن, ونى بٸزگە ايتپاپتى. ەلگٸ ۋكراينالىق بوكسشىمەن كەزدەسۋ بولدى. ونى جەڭۋ, جەڭبەۋ ماڭىزدى ەمەس, بەكزات وليمپياداعا جولداما الىپ قويعان. نە كەرەك, بەكزات وعان ويسىراتا سوققى بەرٸپ, جەڭدٸ. قولعابىن شەشٸپ العاندا, قولى ٸسٸپ, قاناپ كەتٸپتٸ. نامىستىلىعى عوي, قولى قاناعانشا جۇدىرىقتاسقان», – دەيدٸ بەكزات جايىندا.

بەكزات جٷگٸرٸپ, جاتتىعىپ بولعان سوڭ دەرٸگەرلەر ونىڭ قان قىسىمىن ٶلشەپ تاڭقالادى ەكەن. سەبەبٸ, ونىڭ قان قىسىمى 3-4 مينۋتتا-اق قالىپتى قالپىنا تٷسەدٸ ەكەن. بەكزاتتىڭ بۇل ەرەكشە قاسيەتٸن باپكەرلەرٸ تۇرسىنعالي ەدٸلوۆ, الەكساندر اپاچينسكيي, اناتوليي ۆيزيرياكين مەن قۇرامانىڭ دەرٸگەرٸ يۋسۋپ شامۋزوۆ قانا بٸلگەن. سونداي-اق, بەكزات كٷندەلٸكتٸ جاتتىعۋ كەزٸندە اياق-قولىنا ىلعي اۋىر زات بايلاپ الىپ جٷگٸرٸپتٸ. جالپى سپورتتاعى 6 جىلدىق عۇمىرىندا 143 جەكپە-جەك ٶتكٸزٸپ, ونىڭ 132-سٸندە جەڭٸسكە جەتكەن.

بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ قازاسى تۋرالى قاۋەسەت كٶپ. بۇل جٶنٸندە نەسٸپ جٷنٸسبايدان سىر سۋىرتپاقتاپ كٶرگەن ەدٸك. «وليمپيادا جٷلدەگەرلەرٸ قازاقستاننىڭ بارلىق قالالارىندا حالىقپەن كەزدەستٸ. 16-جەلتوقساندا سوڭعى ايالداما – استاناعا كەلدٸ. سول كەزدە بەكزاتتى دا سوڭعى رەت كٶردٸم. وليمپيادا جٷلدەگەرلەرٸ بٸزبەن قۇشاقتاسىپ سەلەمدەستٸ. بەكزات قانا جانىمنان جاي ٶتە بەردٸ. شىداماي كەتٸپ, بٸلەگٸنەن شاپ بەردٸم. «بەكزات, اعاڭدى تانىماي قالدىڭ با?» دەدٸم. سوسىن ماعان جالت قارادى دا: «جوق, اعا, سٸزدٸ تانماعاندا…» دەدٸ دە ارى قاراي ٶتە بەردٸ. سول كەزدٸڭ ٶزٸندە-اق, بەكزات ساناسىمەن ارعى دٷنيەگە ٶتٸپ كەتكەن ەكەن عوي. قاساقانا قايعىلى جاعدايعا ۇشىرادى دەگەنگە سەنبەيمٸن. ەل بەكزاتتى قيماعاننان «سۋىققولدىلاردىڭ ٸسٸ مە» دەپ قارپىپ قالار قارماۋ ٸزدەيدٸ. قازاق «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا, اجالدى ٶلەدٸ» دەيدٸ. بٸر ماشينادا 4-5 ادام كەلە جاتسا دا, ماڭدايىنا اجالدىڭ وعى تيگەن عانا كەتەدٸ. مەنٸڭ زەرتتەۋٸمشە, بەكزاتتىڭ ٶلٸمٸن ەشكٸم ۇيىمداستىرعان جوق. ۇيىمداستىرسا, تاعدىرى عانا ۇيىمداستىردى. «ساقتانساڭ, ساقتايمىن» دەيدٸ عوي, ەڭ ٷلكەن ٶكٸنٸش – بٸز باتىرىمىزدى ساقتاي المادىق», – دەيدٸ نەسٸپ اعا. ال انا جٷرەگٸ: «قايعىلى جاعداي بولاتىن كٷنٸ بەكزات شىمكەنتكە كەتەر كەزٸندە: «ماما, تٸلەك ايتىڭىزشى» دەدٸ. سوندا ايتقان تٸلەگٸمە ەلٸ ٶكٸنەم. «ساعان قازٸر ٷيلەن دەپ ايتا المايمىن. ٶيتكەنٸ, سەن حالىقتىڭ الدىندا ۋەدە بەرٸپ, قىرۋار ماقسات قويدىڭ الدىڭا. ماقساتىڭا جەت, جولىڭ اشىق بولسىن. ەلدٸڭ ازاماتى بولىپ جٷرە بەر!» دەگەن ەدٸم. كەيدە اناسى بولىپ «بالام, ٷيلەن» دەپ نەگە ايتپادىم ەكەن دەيمٸن», – دەپ ٶكٸنٸش بٸلدٸرەدٸ.

بەكزات 31-جەلتوقسان كٷنٸ ساعات 22.00 شاماسىندا تٷركٸستاننىڭ ورتالىق الاڭىندا «جىل ادامى» دەگەن قۇرمەتپەن ماراپاتتالادى. سودان ٷيٸنە بارىپ, اناسىنىڭ جوعارىدا ايتقان تٸلەگٸن تىڭداپ, شىمكەنتكە قاراي دوستارىنا اسىعادى. جانىندا دانابەك, ٷسەن دەگەن ەكٸ جٸگٸت بولعان. تٷنگٸ ساعات 23.40 شاماسىندا بەكزات وتىرعان كٶلٸك اپاتقا ۇشىرايدى. سىرلىكٷل اپاي: «شىنىن ايتايىن, قىزىم, تٸپتٸ سول بالامنىڭ قاسىندا بولعان بەلەلەردٸڭ اتىن دا ۇمىتىپ قالىپپىن. بەكزاتتان ايرىلعاندا بٸرەۋٸ ٷيگە كەلٸپتٸ. مەن ول كەزدە «بٸرەۋدٸڭ قارشاداي بالالارىنىڭ امان قالعانىنا شٷكٸر» دەپ وتىرعام. الايدا كەيٸن جۋرناليستەر گازەت-جۋرنالدارعا نەبٸر تٷرلٸ ەڭگٸمەلەر جازعاسىن, ولاردان بٸرتٷرلٸ ٸش جيىپ قالدىم. سودان بەرٸ مٷلدە حابارسىزبىز. بەكزاتتىڭ قازاسى تۋرالى شىندىق اشىلماق تٷگٸلٸ, بىلتىر تونالعان بەيٸتٸنٸڭ ۇرىلارى ۇستالماي وتىرعاندا, نە دەيسٸڭ?», – دەيدٸ. بەلكٸم, نەسٸپ اعانىڭ دا بايلامى دۇرىس شىعار. تىلسىمعا تولى تەمٸرلاننىڭ تاس جولىندا تالاي قىرشىن تاعدىر قيىلدى, قيىلىپ جاتىر… باتىر ۇلدىڭ ەكەسٸ سەيٸلحان اعا بٸردە: «بەكزات حح عاسىردا دٷنيەگە كەلدٸ, جيىرما جاسىندا وليمپيادا چەمپيونى اتاندى. جيىرما جىل عۇمىر كەشتٸ, جاڭا عاسىرعا جيىرما مينۋت قالعاندا باقيلىق بولدى», – دەپ تولعانىپ ەدٸ.

افينى وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى باحتييار ارتاەۆ تا جاسىنداي جارقىلدادى. «كەلەسٸ وليمپيادا دا تاعى التىن الام» دەدٸ. بٸراق بابى كەلٸسكەنمەن, باعى جانبادى. سوندا قايتتٸك? باحتيياردى جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ «ۇرىستىق». الدىندا جاساعان ەرلٸگٸن بٸر سەتتە-اق تارس ەستەن شىعاردىق. بەكزات شىققان تۇعىرىنان تٷسپەي, ابىرويىمەن كەتۋٸمەن دە بٸز ٷشٸن ھەم قىمبات, ھەم جۇمباق كٶرٸنەتٸن شىعار… قازاق سپورتىنا ٶستٸپ ايتىپ جٷرەتٸن دە اڭىز كەرەك بولدى, بەلكٸم…

جادىرا نارماحانوۆا

"اق جەلكەن" جۋرنالى