قازاقستان مەن اقش اراسىندا ەشقانداي تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸك جوق. ونىڭ ٷستٸنە اقش - قازاقستانعا ينۆەستيتسييا سالعان ٸرٸ مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ. بۇل تۋرالى وتاندىق باق ٶكٸلدەرٸنە بەرگەن سۇحباتىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپپەن كەزدەسۋٸ تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرگەن قازاقستان پرەزيدەنتٸ اقش پەن قازاقستان اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ارى قاراي دامي بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«سٸزدٸڭ اقش پرەزيدەنتٸمەن كەزدەسۋٸڭٸزگە تاريحي ساپار دەگەن باعا بەرٸلگەن بولاتىن. كٶپتەگەن ادامدار سول كەزدە سٸز بەن اقش پرەزيدەنتٸ اراسىندا پايدا بولعان «حيمييا» تۋرالى جارىسا جازعان ەدٸ. ەيەل مەن ەركەك اراسىنداعى «حيمييا» تٷسٸنٸكتٸ-اۋ, الايدا پرەزيدەنتتەر اراسىنداعى «حيمييا» دەگەن نە? وسى تۋرالى ايتىپ بەرە الاسىز با? سول كەزدەسۋدٸڭ تاريحي ماڭىزىنا قالاي باعا بەرەر ەدٸڭٸز?», - دەگەن سۇراق قويىلدى.
بۇل سۇراققا جاۋابىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ دونالد ترامپپەن وسى جولعى كەزدەسۋٸ - اقش-قا 11-شٸ ساپارى بولعانىن ەسكە الدى.
«ول - مەنٸڭ التىنشى رەسمي ساپارىم. اقش-تىڭ سان جاعىنان بەسٸنشٸ پرەزيدەنتٸمەن كەزدەسۋگە باردىم. قانشالىقتى ەجەلگٸ ەكەنٸمدٸ بٸلە بەرٸڭٸز (كٷلدٸ). تاريحي ماڭىزى جاعىنان العاندا اقش-تىڭ جاڭا پرەزيدەنتٸمەن كەزدەسۋگە بارعان كەزٸمدٸ ايتار ەدٸم. ونىڭ باق-قا دەگەن قارىم-قاتىناسى ەرەكشە ەكەن. ونىڭ امال-ەدٸسٸ تولىعىمەن بيزنەسمەننٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنە ساي كەلەدٸ. سوندىقتان ونىمەن كەزدەسۋ ماعان پايدا ەكەلۋٸ كەرەك دەپ ويلادىم», - دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە امەريكا قازٸرگٸ تاڭدا ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ دەرجاۆا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ەلباسى امەريكانى دەرجاۆا رەتٸندە مويىنداۋ قاجەتتٸگٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«الايدا تەكەتٸرەستٸڭ سالدارىنان سول باياعى ەۋروپانىڭ, رەسەيدٸڭ, قىتايدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ ەلسٸرەۋٸ بۋمەرانگ بولىپ ورالىپ, امەريكانىڭ دا ەكونوميكاسىنا سوققى بولىپ تيەرٸ انىق. ەگەر سەنٸڭ ەكونوميكاڭنىڭ ٶسٸمٸ جوعارى بولسا, ٶز تاۋارىڭدى مٸندەتتٸ تٷردە بٸرەۋگە ساتىپ, ارى قاراي دامۋدىڭ جولىن ٸزدەۋ كەرەك. ەگەر بۇل تەكەتٸرەس بٷكٸل ەلەمدٸك ەكونوميكاعا كەرٸ ەسەرٸن تيگٸزەر بولسا, سەنٸڭ ەلٸڭە دە وڭاي بولمايدى. سول ٷشٸن بٸز ٶتە سەتتٸ كەلٸسسٶزدەردٸ جٷرگٸزدٸك. كەزدەسۋ ٶتە جايلى بولدى. العاشقى مينۋتتاردان باستاپ ول بٸزدٸ جاقسى قارسى الدى. وعان دەيٸن ەكٸ مەرتە تەلەفون ارقىلى سٶيلەسكەنبٸز. ەر-ريادتا بٸر مەرتە كەزدەسكەن ەدٸك. «حيمييا» دەگەن سٶز - ەكٸ ساياساتكەردٸڭ بٸرٸن-بٸرٸ تٷسٸنۋٸ دەر ەدٸم. كەيدە پرەزيدەنتتەر بٸر-بٸرٸمەن تٸل قاتىسىپ تۇرسا دا, ٸشكٸ اشۋدان بٸر-بٸرٸنە بٸردەڭە ايتقىسى كەلٸپ تۇراتىنى بار. ال بٸزدە ونداي ەشتەڭە جوق», - دەدٸ پرەزيدەنت.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان مەن اقش اراسىندا ەشقانداي تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸك جوق ەكەنٸن العا تارتتى.
«امەريكا - قازاقستاننىڭ ٸرٸ ينۆەستورى. وسىعان دەيٸن 40 ملرد اقش دوللارىن سالدى. ورتاق ينۆەستيتسييا 300 ملرد دەسەك, بەلكٸم وسى جىلى اقش ينۆەستيتسييانىڭ مٶلشەرٸ 50 ملرد دوللارعا تاقاپ قالۋى كەرەك. اقش پرەزيدەنتٸ دە مۇنىڭ بەرٸن جاقسى بٸلٸپ وتىر. بٸزدە ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىق بار. ەكسترەميزمگە قارسى كٷرەستە دە بٸز ەردايىم تٸل تابىسىپ كەلەمٸز», - دەدٸ ول.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ اقش پەن رەسەي اراسىنداعى سانكتسييالىق داۋ قازاقستانعا جايسىز تيەتٸنٸن ايتتى.
«ەلبەتتە, بۇل بٸزدٸ دە ٸرەپ ٶتەدٸ. سوندىقتان, ەڭگٸمە سوڭىندا مەن وعان «بۇل بٸزدٸ ٸرەپ ٶتپەسٸن, بٸزدٸڭ قاتىسىمىز جوق» دەگەن ەدٸم. بٸراق, بۇل مەسەلە بٸزگە دە بەرٸبٸر تيەدٸ. بٸراق, بٸز ستراتەگييالىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا كەلٸستٸك. بٸز تٸكەلەي تەلەفون بايلانىسىن ورناتۋعا كەلٸستٸك. قازٸر ول جۇمىس جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. ول وسى ايماقتىڭ مەسەلەلەرٸ بويىنشا مەنٸمەن اقىلداسۋدى جٶن كٶرٸپ وتىر. بٸز رەسەي مەن ۋكراينا, سولتٷستٸك كورەيا مەن قىتاي, سيرييا - بارلىق مەسەلە بويىنشا سٶيلەستٸك. ول مەنٸڭ ويىمدى بٸلگٸسٸ كەلدٸ. مەن بولسام تٸكەلەي نە ويلايتىنىمدى ايتتىم. ول مەنٸڭ سٶزٸمدٸ تىڭداپ, ٶز تاراپىنا «كٶردٸڭدەر مە, قازاقستانعا ماڭايىنداعىلاردىڭ بەرٸ دوس. ال بٸزدە شە?» دەپ سۇراپ جاتتى. مەن بولسام «ەندٸ بۇعان كٸم كٸنەلٸ?» دەگٸم كەلدٸ», - دەيدٸ ەلباسى.
پرەزيدەنت سونىمەن بٸرگە سول كەزدەسۋ بارىسىندا قۇنى 7 ملرد تەڭگەنٸڭ 20 قۇجاتىنا قول قويىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«سودان كەيٸن قازاقستانعا اقش-تىڭ ساۋدا مينيسترٸ كەلٸپ, ٶزٸمەن بٸرگە بيزنەسمەندەردٸ الىپ كەتتٸ. بايلانىس جالعاسۋدا. بٸزدٸڭ مينيسترلەر دە ول جاققا باردى. كٶپتەگەن سۇراقتار بويىنشا قارىم-قاتىناسىمىزدى جالعاستىرىپ كەلەمٸز. بٸز قازاقستان ٷشٸن اقش قاراي ون جىلدىق ۆيزا تۋرالى كەلٸسٸپ الدىق. مەنٸڭ ويىمشا, بەرٸن دۇرىس جاساعان سەكٸلدٸمٸز. سوندىقتان, ٶزدەرٸڭٸز كٶرٸپ وتىرعانداي, بۇل ساپار ەكٸ ەل ٷشٸن ٶتە پايدالى بولدى. سوندىقتان, اراداعى «حيمييا» ەلٸ جۇمىس ٸستەپ تۇر», - دەدٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
