بٷگٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى مارات شورانوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن 400-دەن استام ٷەۇ ٶكٸلدەرٸنٸڭ, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ, قوعام قايراتكەرلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن رەفورمالاۋ بويىنشا قوعامدىق تىڭداۋ ٶتتٸ.
قاتىسۋشىلار مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كٶمەكتٸڭ پروگرەسسيۆتٸ مودەلٸن ەنگٸزۋ, كورپوراتيۆتٸك باسقارۋ تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ جەنە قر دسم-نٸڭ ٶڭٸرلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىمەن سينەرگيياسىن تالقىلادى. «اۋىلدىڭ ساۋلىعى - ەل بايلىعى!» ۇلتتىق جوباسىن ەزٸرلەپ, ٸسكە اسىرۋ جەنە سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەتتٸ كٷشەيتۋ مەسەلەسٸ تٶڭٸرەگٸندە پٸكٸر الماستى.
21 قازاندا رەفورمالار بويىنشا جوعارى كەڭەس وتىرىسىندا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ رەفورمالاردىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى بويىنشا التى جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىندى. جەكە توپ ەلەۋمەتتٸك سالامەن اينالىسادى.
تاپسىرمانى ورىنداۋ اياسىندا, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ قولدانىستاعى باعدارلامالىق قۇجاتتاردى ەسكەرە وتىرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن رەفورمالاۋ بويىنشا 4 باعىت ەزٸرلەدٸ.
«ايماقتاردا مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸن تيٸمدٸ ۇيىمداستىرۋ ٷشٸن بارلىق ۇسىنىستى ەسكەرە وتىرىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ ٶڭٸرلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارىمەن بٸرلەسە وتىرىپ كورپوراتيۆتٸك باسقارۋ جەنە سينەرگييا تەتٸگٸن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنامىز», - دەدٸ م. شورانوۆ.
قازٸر وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى جٷيەسٸندە حالىققا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ساپاسىنا ەسەر ەتەتٸن بٸرقاتار پروبلەما بار.
مەسەلەن, مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ كٶلەمٸن, مەديتسينا ماماندارىن, دەرٸ-دەرمەك قۇرالدارىن, مەديتسينالىق جابدىقتاردى, ينفراقۇرىلىمدى تيٸمسٸز جوسپارلاۋ, سالدارىنان ەكٸمدٸكتەر مەديتسينالىق ۇيىمداردى باقىلاۋدا ۇستاي المايدى.
سونىمەن قاتار, 2019 جىلى ٶڭٸرلەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سەكتورى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ستراتەگييالىق جوسپارىنىڭ بٸرقاتار تالابى ورىندالمادى – انا مەن بالا ٶلٸمٸن تٶمەندەتۋ بويىنشا كٶرسەتكٸشتەر.
«وسىعان بايلانىستى ٶڭٸرلەردٸڭ مەديتسينالىق ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتٸن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ٶڭٸرلٸك باسقارۋشى حولدينگٸنە بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى شوعىرلاندىرۋ ۇسىنىلادى. نەتيجەسٸندە دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدٸ جوسپارلاۋ مەن مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ كٶلەمٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ, سونداي-اق ماتەريالدىق جەنە ادامي رەسۋرستى جۇمىلدىرۋ, مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ بٸرىڭعاي ستاندارتتارى ارتادى», - دەدٸ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيستر.
نەتيجەسٸندە ەكٸمشٸلٸك شىعىنداردى قىسقارتۋ, زەرتحانالىق قىزمەت پەن سەرۆيستٸك قىزمەتتەردە ينسورسينگ تەتٸكتەرٸن بەلسەندٸ قولدانۋ, مەديتسينالىق جابدىقتارعا تەحنيكالىق قىزمەت كٶرسەتۋدٸ ورتالىقتاندىرۋ ارقىلى ٷنەمدەۋ جوسپارلانعان.
مەديتسينالىق ۇيىمداردى شوعىرلاندىرۋ شەڭبەرٸندە مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كٶمەك پەن ستاتسيونارلىق قىزمەتتٸ بٸرٸكتٸرەتٸن ٸشٸنارا قور بولادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتٸك ساياسات پەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى بيۋدجەتتٸك باعدارلامالاردى جٷزەگە اسىرادى جەنە ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ سالاارالىق قىزمەتتٸ ٷيلەستٸرەدٸ.
ٶڭٸرلٸك مەديتسينالىق ۇيىمداردى كورپوراتيۆتٸك باسقارۋ تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ ولاردىڭ وپەراتسييالىق قىزمەتٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا, حالىققا مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن جاقسارتۋعا, اكتيۆتەر مەن ادامي رەسۋرستاردى باسقارۋدى ٷيلەستٸرۋگە, سونداي-اق نىسانالى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«حولدينگ كەسٸبي مەديتسينالىق مەنەدجەرلەردٸ قىزىقتىراتىن جۇمىس ورنى بولادى, ٶيتكەنٸ مەملەكەتتٸك قىزمەتتٸڭ جالاقىسى تٶمەن جەنە جٷكتەمەسٸ اۋىر بولعاندىقتان بٸلٸكتٸ كادرلار تۇراقتاماۋدا», - دەدٸ ە. شورانوۆ.
ەكٸنشٸدەن, مەملەكەت باسشىسى مەديتسينالىق-سانيتارلىق العاشقى كٶمەكتٸ (مساك) ۇيىمداستىرۋ تەسٸلدەرٸن تٷبەگەيلٸ قايتا قاراۋدى تاپسىردى. بۇل باعىتتا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ امبۋلاتورييالىق-ەمحانالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن جاقسارتۋ بويىنشا 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان شارالار كەشەنٸنٸڭ جوباسىن جاسادى.
قۇجاتتا بٷكٸل حالىقتى پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋمەن قامتۋ, «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» ارنايى جوباسىن اياسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ٶڭٸرلٸك پەرسپەكتيۆالىق جوسپارلارىنا سەيكەس كەمٸندە 300 جاڭا مساك نىسانىن اشۋ; مساك جۇمىسىن حالىقتىڭ قاجەتٸنە باعىتتاۋ قاراستىرىلعان.
«اتالعان شارالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن مساك-تى قارجىلاندىرۋدى 60% دەيٸن ارتتىرۋ كٶزدەلگەن», - دەدٸ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيستر.
باستاپقى بۋىن ۇيىمدارىن ٷيلەستٸرۋ جەنە كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا, ٶڭٸرلٸك فيليالدارىمەن ٷزدٸك ەمحانالار بازاسىندا مساك ورتالىعىن قۇرۋ ۇسىنىلادى.
سونىمەن قاتار, اۋىل تۇرعىندارىن مەديتسينالىق كٶمەكپەن تولىق قامتۋ ٷشٸن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىنا سەيكەس «اۋىلدىڭ ساۋلىعى – ەل بايلىعى!» ۇلتتىق جوباسى دايىندالادى.
ول ٷشٸن ارنايى دياگنوستيكا مەن ەمدەۋ ەدٸستەرٸن پايدالانا وتىرىپ, اۋداندىق اۋرۋحانالاردا مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كٶمەكتٸ دامىتۋ جەنە نىعايتۋ; اۋدانارالىق مامانداندىرىلعان بٶلٸمشەلەردٸ اشۋ جوسپارلانۋدا. سونىمەن قاتار, بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, اۋىلدا مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەردٸ ساتىپ الۋ جالعاسادى, جىلجىمالى دەرٸحانا پۋنكتتەرٸنٸڭ جۇمىسى ۇيىمداستىرىلادى. بۇدان باسقا, اۋىلدا كادرلىق ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ ماقساتىندا جالپى پراكتيكا دەرٸگەرٸ ينستيتۋتى ودان ەرٸ قولداۋ تابادى, بەيٸندٸ ماماندىقتار بويىنشا قامتاماسىز ەتۋ كەڭەيتٸلەدٸ.
«مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردٸڭ جالاقىسىن كٶتەرٸپ قانا قويماي, قوسىمشا ەلەۋمەتتٸك قولداۋ كٶرسەتەمٸز. نەتيجەسٸندە اۋىلداردا اۋرۋ مەن ٶلٸم-جٸتٸم دەڭگەيٸ تٶمەندەيدٸ, مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ ارتادى», - دەدٸ م. شورانوۆ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ نازارىنداعى كەلەسٸ باعىت – مەديتسينالىق جوو-دا بەيٸندٸ مامان دايارلاۋدى, قازٸرگٸ زامانعى اقپاراتتىق ينفراقۇرىلىم قۇرۋ, ەلدٸڭ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸن جٷيەلٸ شەشۋ, سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەتتٸ كٷشەيتۋ. ەلٸمٸزدٸ, تٸپتٸ بٷكٸل ەلەمدٸ ەبٸگەرگە سالعان كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىنا بايلانىستى ەپيدەميولوگييالىق جاعداي بٸرقاتار ٶزەكتٸ پروبلەمانىڭ بەتٸن اشتى.
سوندىقتان سەس قىزمەتٸن كٷشەيتۋ ماقساتىندا الماتى قالاسىندا جۇقپالى اۋرۋلار مەن ەپيدەميولوگييانىڭ ۇلتتىق ورتالىعىن قۇرۋ, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جەنە كادرلىق ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا.
«ورتالىق ەپيدەميولوگييالىق بولجاۋ جەنە ەرەكەت ەتۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋعا جەتەكشٸلٸك ەتەدٸ. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قاداعالاۋ مەن باقىلاۋدى دامىتۋ جوسپارى ەزٸرلەنەدٸ», - دەپ ناقتىلادى م. شورانوۆ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ سەس-تٸ زاماناۋي اقپاراتتىق جٷيەمەن قامتاماسىز ەتۋ, ەپيدەميولوگييا جەنە گيگيەنا بويىنشا «قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ» باكالاۆرياتىنىڭ ٷشٸنشٸ كۋرس ستۋدەنتتەرٸن بەيٸمدەۋ جەنە ەلٸمٸزدەگٸ مەديتسينالىق جوو-دا قىسقا مەرزٸمدٸ جەنە ورتا مەرزٸمدٸ نەگٸزدە ەپيدقىزمەت كادرلارىن دايارلاۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزۋدٸ ۇسىنادى.
«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى يۋلييا ياكۋپباەۆا سالانى ينۆەستيتسييالاۋعا جاقسى جاعداي جاساۋ ٷشٸن مەديتسينالىق بيزنەستٸ دامىتۋ جولىنداعى كەدەرگٸلەردٸ جويۋ, مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن ۇزاق مەرزٸمدٸ كەلٸسٸمشارتتارعا كٶشۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
پروفيلاكتيكالىق مەديتسينا اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ الماز شارمان, ٶز كەزەگٸندە, سەس قىزمەتٸن نىعايتۋ جٶنٸندەگٸ باستامانى قولداپ, ۇلت دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن قازٸرگٸ جەنە جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە تەك وسىلاي جاۋاپ بەرە الاتىنىمىزدى اتاپ ٶتتٸ.
ول سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق قىزمەتتٸڭ كادرلىق ەلەۋەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن تەك كافەدرالاردى عانا ەمەس, جالپى سانيتارلىق-گيگيەنالىق فاكۋلتەتتەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋدٸ ۇسىندى.
ا.شارماننىڭ پٸكٸرٸنشە, مساك-تى دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋ - بۇل دەر كەزٸندە قابىلدانعان ماڭىزدى شەشٸم, بٸراق ونىڭ ايتۋىنشا, مساك ٷشٸن بٸرٸنشٸ كەزەكتە كادر جەتكٸلٸكتٸ بولۋى تيٸس – بٸلٸكتٸ ەكونوميس, دەرٸگەر, باسقارۋشى جەنە باسقا دا ماماندار.
قازاقستان رەپرودۋكتيۆتٸ مەديتسينا قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ, اكۋشەر-گينەكولوگ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قر ۇعا اكادەميگٸ ۆياچەسلاۆ لوكشين ٶز كەزەگٸندە, دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى قازٸرگٸ كەزەڭدە شىنىمەن دە ورنىن جوعالتىپ جاتقانىن جەنە بۇل مەسەلەدە كورپوراتيۆتٸك باسقارۋ كٶمەككە كەلە الاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. الايدا, بۇل مەحانيزمدٸ بٸر ٶڭٸردە پيلوتتىق رەجيمدە ەنگٸزۋ قاجەت, دەپ ەسەپتەيدٸ بەلگٸلٸ رەپرودۋكتولوگ.
«بٷگٸندە ەمحانا مەن اۋرۋحانا اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىل ٶتە كٷردەلٸ, كەيدە پاتسيەنتتٸ اۋرۋحاناعا اۋىستىرۋدىڭ ٶزٸ پروبلەما بولادى, مۇندا ناقتى ٷيلەستٸرۋ قاجەت. مساك-تى دامىتۋ ٸسٸنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جەكە سەكتوردى تارتۋ, مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساپاسىنا لايىقتى ساراپتاما جٷرگٸزۋ, فاپ-تاردى قالپىنا كەلتٸرۋ قاجەت, ٶيتكەنٸ فەلدشەر مەن اكۋشەر - بۇل اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ نەگٸزٸ», - دەدٸ ۆ.لوكشين.
قوعامدىق تىڭداۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار ۇسىنىس, تٸلەكتەرٸن ورتاعا سالدى. جالپى, قاتىسۋشىلار م. شورانوۆ ايتقان دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸندەگٸ رەفورمالاردى قولدادى.
