زەرتەۋشٸلەر جانكەنت قالاشىعىنىڭ ٸشٸندەگٸ ٷيدٸڭ بٸرٸن ەجەلگٸ قالپىنا كەلتٸرٸپ, قايتا جانداندىردى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قىزىلوردا وبلىسى مەدەنيەت, ارحيۆتەر جەنە قۇجاتتاما باسقارماسىنا سٸلتەمە جاساپ.
جانكەنت قالاشىعى – قازاقستاننىڭ ورتاعاسىرلىق تاريحىن, سونىڭ ٸشٸندە تٷركٸ-وعىز تايپالارىنىڭ تاريحىن زەتتەۋدە تٸرەك ەسكەرتكٸش بولىپ تابىلادى. بۇل ەسكەرتكٸشتٸ 2005 جىلدان بەرٸ «حالىقارالىق جانكەنت ارحەولوگييالىق ەكسپەديتسيياسى» زەرتتەپ كەلەدٸ. ارحەولوگ, تاريحشى, وستەولوگ, توپىراقتانۋشى, ارحيتەكتور, گەوفيزيك, ت.ب. عالىمداردان قۇرالعان ەكسپەديتسييا كەشەندٸ ارحەولوگييالىق جەنە پەنارالىق زەرتتەۋ ەدٸسٸن پايدالانىپ كەلەدٸ.
ايتا كەتەتٸن جايت, وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن جانكەنت قالاشىعىنداعى قازبا جۇمىستارى 2014 جىلدان باستاپ قىزىلوردا وبلىسىنىڭ مەدەنيەت, ارحيۆتەر جەنە قۇجاتتاما باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ «ارحەولوگييا جەنە ەتنوگرافييا» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى تاراپىنان جٷرگٸزٸلۋدە.
«جانكەنت قالاشىعىنداعى 2016-2020 جىلدارى بٸرلەسٸپ جٷرگٸزٸلگەن عىلىمي-زەرتتەۋدٸڭ نەتيجەلەرٸ, قالاشىق اۋماعىندا اسپان استى مۋزەيٸن ۇيىمداستىرۋ, ەسكەرتكٸشتٸ ساقتاپ قالۋ جەنە قايتا-قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى تانىستىرىلىپ, الداعى ۋاقىتتا وبلىس اۋماعىنداعى ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەردٸ قالا تيپتەس ەسكەرتكٸشتەردە قازبا جەنە بارلاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ, مونيتورينگ, ساراپتاما جاساۋ, ٶڭٸردٸڭ ٸشكٸ تۋريزمٸن دامىتۋ جەنە تۋريزم كارتاسىنا ەسكەرتكٸشتەردٸ قوسۋ, ارحەولوگييالىق پارك قالىپتاستىرۋ تۋرالى ٶزەكتٸ مەسەلەلەر باعامدالدى.
بيىلعى قازبا ماۋسىمىندا ارحەولوگييالىق زەرتتەۋلەرمەن قاتار, ارحيتەكتۋرالىق قۇرىلىستاردى تۇمشالاۋ, قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى دا قولعا الىنعان. مىسالى, ەسكەرتكٸش تسيتادەلٸنٸڭ سولتٷستٸك قورعان قابىرعاسىندا 5 مۇناراسى ارشىلىپ, جاۋىن-شاشىننان قورعاۋ ماقساتىندا سىرتى سابان جابىندىمەن جابىلدى», دەلٸنگەن حابارلامادا.
№1 قازبادا ورنالاسقان ٷيدٸڭ ورنى قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ. جالپى بۇل قازبانىڭ اۋماعى كٶلەمٸ 400 شارشى مەترگە جۋىق بولاتىن تەمٸر جابىندىمەن جابىلعان. ٷيدٸڭ ٷش تۇرعىن بٶلمەسٸنٸڭ قابىرعالارى جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ قۇرىلىس ەدٸسٸنە اينالعان «كاركاستى» ەدٸسپەن كٶتەرٸلدٸ. بٶلمەلەردٸڭ تٶبەسٸ پاشىنمەن جابىلىپ, بٶلمە ورتاسىنا تەرەزەسٸ ورناتىلدى. بٶلمەلەردٸڭ ٸشٸنە ەر جەنە ەيەل ادامنىڭ, بالانىڭ مٷسٸندەرٸ دايىندالىپ قويىلدى. وسىلايشا, جانكەنتتٸ زەرتەۋشٸلەر قالاشىق ٸشٸندەگٸ تۇرعىن ٷيدٸڭ ەجەلگٸ قالپىن قايتا جانداندىردى.
اتالمىش جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە, ەسكەرتكٸش اۋماعىنداعى ٷي-جايلاردىڭ, بٶلمەلەردٸڭ جاقسى ساقتالعاندىعىن بايقايمىز. جانكەنتتٸ زەرتتەۋشٸ عالىمداردىڭ پٸكٸرٸنشە, كەلەشەكتە وسى باعىتتاعى جۇمىستار جانكەنت قالاشىعىنىڭ اۋماعىندا ارحەولوگييالىق پاركتٸ قالىپتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
