الماتى ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ ٶزەن ارنالارىن, سكۆەرلەر مەن ساياباقتاردى, سونىمەن قاتار, ماڭىزدى سەۋلەت قۇرىلىستارىنىڭ قوعامدىق كەڭٸستٸكتەرٸن ارالادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
باقىتجان ساعىنتاەۆ كٸشٸ الماتى مەن ەسەنتاي ٶزەندەرٸنٸڭ سۋ بٶلۋ گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىسىن ارالادى.
مۇندا باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا سۋ دەڭگەيٸن ٶلشەۋ ٷشٸن اۆتوماتتاندىرىلعان قوندىرعىلار ورناتىلادى. سونىمەن قاتار, تسيفرلاندىرىلعان شارۋاشىلىق جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل سۋ دەڭگەيٸ تۋرالى جەدەل اقپارات الىپ, سەل قاۋپٸ تٶنگەن جاعدايدا شارا قولدانىپ, ٶزەن ارناسىنداعى سۋدى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ودان بٶلەك, تسيفرلاندىرۋ مەلٸمەتتەر بازاسىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, ونىڭ نەگٸزٸندە ٶزەننٸڭ ماۋسىمدىق جاعدايىنا تالداۋ جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى. وسىلايشا, قالا تۇرعىندارىنىڭ سەل قاۋٸپسٸزدٸگٸ قامتاماسىز ەتٸلەدٸ.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا مەگاپوليس ەكٸمٸ ەسەنتاي ٶزەنٸ ارناسىنىڭ جاماقاەۆ كٶشەسٸنەن باستاپ ۇزىندىعى 4,2 شاقىرىم بولاتىن سۋ قورعاۋ جولاعى مەن سۋ بٶلۋگە دەيٸنگٸ ارالىقتى رەكونسترۋكتسييالاۋ جوباسىمەن تانىستى. مۇندا ارنانى كەڭەيتۋ جەنە تەرەڭدەتۋ بويىنشا دايىندىق جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەن.
نٶسەر جاڭبىر سالدارىنان سۋ دەڭگەيٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸنە بايلانىستى كەيبٸر جەرلەردە گابيون قۇرىلىمدارى قۇلاعان. وسىعان وراي باقىتجان ساعىنتاەۆ تٸرەۋ قۇرىلىمدارىن مونتاجداعان ورىنداۋشىلاردى جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋدى تاپسىردى. الماتى ەكٸمٸ ەڭ بەرٸك قۇرىلىس ماتەريالدارىن پايدالانۋدى تاپسىردى.
ودان بٶلەك, باقاتجان ساعىنتاەۆ جاياۋ جٷرگٸنشٸ جولى كونسترۋكتسيياسىن باسپالداقسىز ەتٸپ ٶزگەرتۋ قاجەتتٸگٸنە نازار اۋداردى. وسىلايشا, تٶسەلگەن جولاقتا سەرۋەندەۋ, ەسٸرەسە كولياسكادا بالاسى بار انالار ٷشٸن ىڭعايلى بولماق.
جاياۋ جٷرگٸنشٸ ايماعى بويىنا 350 سىرتقى جارىقتاندىرۋ تٸرەگٸ, كٸشٸ سەۋلەت فورمالارى, قوقىس تٶگەتٸن جەشٸكتەر, بالالار ويىن الاڭدارى مەن ٶتپەلٸ كٶپٸر ورناتىلاتىن بولادى.
مەگاپوليس ەكٸمٸ تەرەڭقۇرداعى جٶندەۋ جۇمىستارىنىڭ ساپاسىمەن تانىستى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى جاياۋ جٷرگٸنشٸ باعىتى سەرۋەندەۋ ايماقتارىن قۇرۋدىڭ ٷلگٸسٸ بولۋ قاجەت.
تەرەڭقۇردى اباتتاندىرۋ كٸشٸ الماتى ٶزەنٸ ارناسى, سۋ بٶلۋدەن باستاپ دوستىق داڭعىلىنان م. ماقاتاەۆ كٶشەسٸندەگٸ گيدروتەحنيكالىق قۇرىلعىلاردى قامتيدى. جەر تەلٸمٸنٸڭ ۇزىندىعى – 8,9 شاقىرىم. ارنانى تازالاۋ مەن بەكٸتۋ بويىنشا نەگٸزگٸ جۇمىستار اتقارىلدى. ەندٸ ٸرگەلەس ايماقتى اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. انىقتالعان كەمشٸلٸكتەردەن كەيٸن مەردٸگەر ٶز ەسەبٸنەن اسفالت تٶسەپ, بورديۋردٸ اۋىستىرادى. ەندٸ 11 بالالار مەن سپورت الاڭدارىن, ورىندىقتار, ۋرنالار, مودۋلدٸ سانيتارلىق قوندىرعىلار, سۋ ٸشۋگە بولاتىن سۋ بۇرقاقتار ورناتۋ قالدى. ودان بٶلەك, ٶزەنگە تەتتٸمبەت كٶشەسٸنەن تەرەڭقۇرعا تٷسەتٸن, بەس جاياۋ جٷرگٸنشٸ كٶپٸرٸ ۇيىمداستىرىلادى.
الماتى ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ جارىقتاندىرۋ مەن كٶشە جيھازىن تاڭداۋدا جايلىلىقتى, پراكتيكالىق, ەستەتيكانى جەنە لاندشافتتىڭ قورشاعان ورتامەن ٷيلەسٸمدٸلٸگٸنە مەن بەرۋدٸ تاپسىردى. دەگەنمەن, ورىندىق مودەلٸن ىڭعايلىلىعىنا قاراي قالا تۇرعىندارىنىڭ ٶزدەرٸ انىقتاعانى ماڭىزدى.
سونىمەن قاتار, باقىتجان ساعىنتاەۆ كٸشٸ الماتى ٶزەنٸنٸڭ دوستىق كٶشەسٸنەن تٶمەن گوگول كٶشەسٸنە دەيٸنگٸ ايماقتى جٶندەۋ جۇمىستارىمەن تانىستى.
مەگاپوليس ەكٸمٸ «درۋجبا» سكۆەرٸن كٶگالداندىرۋ مەن اباتتاندىرۋ, سونداي-اق, تيميريازەۆ كٶشەسٸندەگٸ قۇرىلىسقا نەمقۇرايلى قاراعان مەردٸگەردٸڭ كەسٸرٸنەن پايدالانۋعا بەرٸلۋ مەرزٸمٸ سوزىلىپ كەتكەن «درۋجبا» ساياباعىنىڭ جۇمىسىنىڭ ساپاسىن باعالادى. ەكٸمنٸڭ تاپسىرىسى بويىنشا بارلىق جۇمىستار 15 مامىرعا دەيٸن اياقتالۋى تيٸس. بۇل رەتتە تيٸستٸ ورگاندار مەردٸگەرگە قاتىستى كەلٸسٸمشارت تالاپتارىن بۇزعانى ٷشٸن, ەرٸ ساپاسىز قۇرىلىس ماتەريالدارىن پايدالانىپ, پايدالاۋعا بەرۋ مەرزٸمٸن كەشٸكتٸرگەنٸ ٷشٸن دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تەكسەرٸس جٷرگٸزەتٸن بولادى. ودان بٶلەك, نەمقۇرايلى قاراعان مەردٸگەردٸ قارا تٸزٸمگە ەنگٸزۋ دە قاراستىرىلۋدا.
باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا الماتىنىڭ قالا قۇرىلىسىن باقىلاۋ باسقارماسى قالا كەڭٸستٸكتەرٸن رەتكە كەلتٸرۋ مەرزٸمٸنٸڭ ۇزارىپ, تۇرعىنداردىڭ رەنٸشٸن تۋعىزىپ, جۇمىسىنا نەمقۇرايلى قارايتىن مەردٸگەرلەر تٸزٸمٸن جاسادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تولىق تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلٸپ, بۇزۋشىلاردىڭ ليتسەنزييالارى تارتىپ الىنىپ, ولار تۋرالى بار مەلٸمەت قارا تٸزٸمگە ەنگٸزٸلۋدە.
قالا ەكٸمٸ اتاپ ٶتكەندەي, قالا ٶز مٸندەتٸن ادال, ساپالى, ەرٸ ٶزٸنە جٷكتەلگەن مٸندەتتٸ مەرزٸمٸندە اتقاراتىن مەردٸگەرلەردٸ قولدايدى. ٶيتكەنٸ قالا تۇرعىنداردىڭ جايلىلىعى عانا ەمەس, جالپى قوعامدىق كٶڭٸل-كٷي دە وسىعان بايلانىستى.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا ەكٸم وقۋشىلار سارايى ماڭىنداعى سكۆەردٸ اباتتاندىرۋ جۇمىستارىمەن تانىستى. قالا تۇرعىندارىنىڭ قالاۋى مەن ساراپشىلاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جوباعا تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلگەن بولاتىن. سونىمەن قاتار, باقىتجان ساعىنتاەۆ م. ەۋەزوۆ تەاترى ماڭىنداعى «درۋجبا» سكۆەرٸن, سونىمەن قاتار «درۋجبا» ساياباعىن اباتتاندىرۋ مەن كٶگالداندىرۋ جۇمىستارىمەن, ع. مٷسٸرەپوۆ بۋلۆارىن تٷرلەندٸرۋ مەن ە.قاستەەۆ مۇراجايى ماڭىنداعى سۋ بۇرقاقتى قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جوبالارىمەن تانىستى.
قالا ەكٸمٸ اتالعان وبەكتٸلەر قۇرىلىسىندا پايدالانىلعان گرانيت پليتكالار مەن بورديۋر تاستارىن قايتا قولدانۋدى تاپسىردى, ٶيتكەنٸ ولار بۇزىلماعان قالپى ساقتالىپ, ەلٸ كٶپ جىل قىزمەت ەتەتٸن بولادى.
وقۋشىلار سارايى, م. ەۋەزوۆ تەاترى مەن ە.قاستەەۆ اتىنداعى مۇراجاي ماڭىنداعى ايماقتارعا 10 جىلدان استام جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلمەگەن. كٶپتەگەن ۋچاسكەلەر, م.ەۋەزوۆ تەاترىنىڭ ارتقى جاعىنداعى امفيتەاتر ۋاقىت ٶتە ىدىراپ كەتكەن. جاياۋ جٷرگٸنشٸ جولى, ورىندىقتار جارامسىز قالگە كەلگەن, جارىق جوق جەنە سۋبۇرقاق جۇمىس ٸستەمەيدٸ. مىسالعا, ە.قاستەەۆ مۇراجايى ماڭىنداعى سۋبۇرقاق ٶتكەن عاسىردىڭ 70-شٸ جىلدارى سالىنعان, ودان بەرٸ جٶندەۋدەن ٶتپەگەن.
جوبا اۆتورلارىمەن تالقىلاۋ بارىسىندا قالا ەكٸمٸ وقۋشىلار سارايى, م.ەۋەزوۆ اتىنداعى تەاتر, ە.قاستەەۆ اتىنداعى مۇراجاي سىندى بەلگٸلٸ وبەكتٸلەردە اۆتوردىڭ ارحيتەكتۋرالىق تٷپكٸ ويىن ساقتاپ قالۋ كەرەكتٸگٸنە نازار اۋداردى. نەتيجەسٸندە, سكۆەرلەردٸ اباتتاندىرۋ مەن جاياۋ جٷرگٸنشٸ ايماقتارى جاڭا تىنىس الىپ, قالالىقتاردىڭ تارتىلىس نٷكتەسٸ بولۋى قاجەت. بۇل قالانىڭ مەدەنيەت وبەكتٸلەرٸنە باراتىنداردىڭ سانىن ارتتىرادى.
الماتى ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جوبالاردى تٷزەتۋدە بارلىق قالالىقتار ٷشٸن قوعامدىق كەڭٸستٸكتەردٸڭ ەكولوگييالىعىنا, تارتىمدىلىعىنا جەنە قول جەتٸمدٸلٸگٸنە جەتە مەن بەرٸلەتٸن بولادى.
