مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييالىق قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ قورعالۋىنا, ولاردى قىلمىستىق قۋدالاۋعا نەگٸزسٸز تارتۋدى توقتاتۋعا, سوت ەدٸلدٸگٸنٸڭ ساپاسىنا ەرەكشە مەن بەردٸ.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدەگٸ بٷگٸنگٸ احۋال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ الدىنا ازاماتتاردىڭ سۇرانىستارىنا ىقىلاس تانىتۋعا تيٸس جاڭا تالاپتار قوياتىنىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
وسىعان وراي, پرەزيدەنت قۇقىق قورعاۋ جەنە سوت جٷيەسٸن ودان ەرٸ رەفورمالاۋ بويىنشا تاپسىرمالار بەردٸ. بۇل مەملەكەتتٸلٸگٸمٸزدٸ نىعايتۋداعى ماڭىزدى قادام دەپ سانايمىن, ٶيتكەنٸ كٷش قۇرىلىمدارىنداعى رەفورما قازاقستانداعى بٷكٸل مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸن جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى بٶلشەگٸنٸڭ درايۆەرٸ بولماق.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى زاڭ ٷستەمدٸگٸ ورنىقپاسا جەنە ازاماتتاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كەپٸلدٸك بەرٸلمەسە, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ بٸردە بٸر مٸندەتٸ تابىستى جٷزەگە اسىرىلمايتىنىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
قۇقىق قورعاۋ جٷيەسٸن رەفورمالاۋ «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ەرەجەلەرٸمەن ٷيلەسٸمدٸكتە بولۋعا تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن دە ماڭىزدى. ٶيتكەنٸ «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت», شىن مەنٸسٸندە, «ەدٸلەتتٸ مەملەكەت» قۇرۋ تۇجىرىمداماسى. ازاماتتاردىڭ مەسەلەلەرٸن تىڭداپ, كٶرٸپ قانا قويۋ جەتكٸلٸكسٸز, ەڭ باستىسى – دۇرىس جەنە ەدٸل شەشٸم شىعارۋ قاجەت.
ەلٸمٸزدەگٸ قازٸرگٸ احۋالدى ەسكەرە وتىرىپ, پوليتسييانىڭ ازاماتتارمەن جۇمىس جٷرگٸزۋٸنە جاڭا, وزىق ەدٸستەر ەنگٸزٸلەتٸن بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بٸزگە ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن ۋاقتىلى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتەتٸن جەنە حالىقارالىق جوعارى تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتٸن ٷلگٸ كەرەك.
بٸرٸنشٸدەن, پرەزيدەنت قازاقستاندا ٶكٸلەتتٸكتەردٸڭ اراجٸگٸ ناقتى اجىراتىلعان ٷش بۋىندى مودەل ەندٸرۋدٸ تاپسىردى: پوليتسييا –پروكۋرور - سوت, ول تەجەمەلٸك جەنە تەپە-تەڭدٸك جٷيەسٸن پايدالانا وتىرىپ, بيلٸك تارماقتارىنىڭ ٶزارا ناقتى ٸس-قيمىل جاساۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەكٸنشٸدەن, «جۇرتقا جاقىن پوليتسييا» قاعيداتى بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ پوليتسييا قىزمەتٸ رەفورمالانادى, بۇل جەردە ۋچاسكەلٸك ينسپەكتوردىڭ رٶلٸنە باسا مەن بەرٸلەتٸن بولادى. ولاردىڭ مەرتەبەسٸ زاڭناما ارقىلى ارتتىرىلىپ, ٶنٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋلەرٸ ٷشٸن مول مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ. بۇل جەردەگٸ باستى ماقسات – پوليتسييانىڭ جۇمىسىن سەرۆيستٸك ٷلگٸگە كٶشٸرۋ, ياعني پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاپ, ولاردىڭ الدىندا تانىمال, قولجەتٸمدٸ بولىپ, ادامدارمەن اشىق ەڭگٸمە جٷرگٸزە بٸلۋگە تيٸس.
ٷشٸنشٸدەن, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ جۇمىسى قايتا قارالاتىن بولادى. ونىڭ مەنٸ – جيناقتالعان دەلەلدەرگە تەۋەلسٸز باعا بەرۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنا جول بەرمەۋ, ادال ازاماتتاردىڭ قىلمىستىق پروتسەسكە تارتىلۋىن بولدىرماۋ, سوتتا كٸنەلاۋشى تاراپتى قولداۋ بولىپ تابىلادى.
بۇدان باسقا, 2021 جىلدان باستاپ پروكۋرورعا قىلمىستىق ٸستەر بويىنشا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قاتىسى بار نەگٸزگٸ پروتسەستٸك شەشٸمدەردٸ كەلٸسۋ مٸندەتٸ زاڭناما ارقىلى جٷكتەلمەك.
سونىمەن بٸرگە, پرەزيدەنت سوت جٷيەسٸن نازاردان تىس قالدىرعان جوق, قۇقىقتىق مەملەكەتتٸڭ ماڭىزدى شارتى – تۋرالىقتان تانبايتىن ەدٸل سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ بولۋى ەكەنٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. قوعامنىڭ سوتقا دەگەن سەنٸمٸن كٷشەيتۋ باستى ماقسات بولۋعا تيٸس.
جوعارى سوت كەڭەسٸنە جەنە جوعارعى سوتقا جاڭا كەسٸپقوي كادرلاردى ەدٸل سوت تٶرەلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جارييالاي وتىرىپ تارتۋ جۇمىسىن جانداندىرۋ تاپسىرىلدى.
تۇتاستاي العاندا, جولداۋدا ٷكٸمەتتٸڭ الدىنا بەلگٸلەنگەن مٸندەتتەردٸ شەشۋدەگٸ نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازانى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قابىلدانۋعا تيٸس بٸرقاتار زاڭداردى ەزٸرلەۋ بويىنشا ناقتى مٸندەتتەر قويىلدى. دەپۋتاتتىق كورپۋس ٶز كەزەگٸندە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدان قولداۋدى ساپالى ەرٸ شۇعىل تٷردە قامتاماسىز ەتەتٸن بولادى.
نۇرلان ەبدٸروۆ,
پارلامەنت سەناتى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى
