XYIII عاسىردا رەسەيدٸڭ ومبى قالاسىندا جاساقتالعان پاتشا ەسكەرلەرٸ ەرتٸس ٶزەنٸمەن قازاق جەرٸنە ەنٸپ بەكٸنٸستەر سالعان. سولاردىڭ بٸرٸ پودپولكوۆنيك بۋحگولتس باستاعان ەكسپەديتسييا كەرەكۋ ٶڭٸرٸن جاۋلاپ, رەسەي يمپەريياسىنىڭ "وتارلاۋ ساياساتىن" جٷرگٸزۋگە كٸرٸسكەن.
بٸزدٸڭ جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ٶتكەن 2016 جىلى «پاۆلودار گەوگرافييا ٷيٸ» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ باسشىسى الەكساندر ۆەرۆەكين دەگەننٸڭ ىقپالىنان شىعا الماي, كەرەكۋدە سولار ۇيىمداستىرعان "ەرتٸس كٷنٸ" مەرەكەسٸندە ومبىدا قۇرالعان "بۋحگولتس جولدارىمەن" ەكسپەديتسيياسىنىڭ وبلىسقا كەلۋٸنە جول بەردٸ! سٶيتٸپ, پاتشا ەسكەرلەرٸنٸڭ قازاق جەرٸنە جاساعان باسقىنشىلىق جورىقتارىن ىقتييارلى يا ىقتييارسىز جارييا ناسيحاتتالۋىنا قولداۋ كٶرسەتتٸ! سونىڭ نەتيجەسٸندە, ەلگٸ ەكسپەديتسييانىڭ 5 ياحتاسى مەن جەرگٸلٸكتٸ «ەرماك» تەپلوحودى ٶزەندەگٸ كەمەلەر شەرۋٸنە قاتىستى. بۇل كٶرٸنٸستٸ وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ەكٸ بٸردەي ورىنباسارى: ن. دىچكو مەن م. بەگەنتاەۆ جەنە ا. ۆەرۆەكين, ت.ب. شەندٸلەر جۇرتشىلىقتان وقشاۋلانعان جايلى ورىنعا جايعاسىپ وتىرىپ تاماشالادى. شارادان سوڭ ەكسپەديتسييا مٷشەلەرٸ ٷشٸن استا-تٶك داستارحان جايىلدى.
مۇنىڭ الدىندا ا. ۆەرۆەكين 1715 جىلى بۋحگولتس ەسكەرلەرٸ تۇرعىزعان يامىشەۆ بەكٸنٸسٸنٸڭ ورنىنداعى ەسكٸ يامىشەۆ اۋىلىنا "بۋحگولتس جولدارىمەن" ەكسپەديتسيياسىن اپارىپ تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ ٶتكٸزگەن ەدٸ. وبلىس جاستار ساياساتى مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ باسقارمانىڭ باسشىسى ناتاليا نەفەدوۆا سولارمەن بٸرگە بارىپ, كەزدەسۋدە سٶز سٶيلەدٸ. ەكسپەديتسييا جەتەكشٸسٸ يگور ۆياتكين دە سٶيلەپ, الداعى ۋاقىتتا وسى ٶڭٸرگە قايتا ورالاتىنىن جارييا ەتتٸ...
ەرتەڭٸندە وبلىستىق جاستار ساياساتى مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ باسقارمانىڭ عيماراتىندا «پاۆلودار گەوگرافييا ٷيٸ» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ جەنە "بۋحگولتس جولدارىمەن" ەكسپەديتسيياسىنىڭ مٷشەلەرٸ پاۆلوداردا دايىندالعان «ەرتٸس جەنە ونىڭ بەكٸنٸستەرٸ» اتتى دەرەكتٸ فيلمنٸڭ تۇساۋكەسەر شاراسىن ٶتكٸزدٸ. سوڭىندا ا. ۆەرۆەكين كينوتۋىندىنى قوناقتارعا سىيعا تارتتى.
جۋىردا وبلىستىڭ باس يدەولوگى مەيرام بەگەنتاەۆپەن تەلەفون ارقىلى سٶيلەسكەنٸمدە, "ەرتٸس كٷنٸ" مەرەكەسٸنە بيىل تاعى دا ومبىلىق قوناقتاردىڭ كەلەتٸنٸن ايتتى. ەلگٸ يگور ۆياتكيندەر مە, ەلدە باسقالار ما?.. ونى ناقتىلاعان جوق.
سونىمەن, الداعى ۋاقىتتا «پاۆلودار گەوگرافييا ٷيٸ» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ باسشىسى الەكساندر ۆەرۆەكيننٸڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تاعى دا "ەرتٸس كٷنٸ" مەرەكەسٸ ٶتكٸزٸلمەك!.. باس يدەولوگ بىلتىرعىداي سونىڭ ىقپالىندا كەتە مە, جوق پا?.. ۋاقىت كٶرسەتەدٸ!
PS: ەگەر رەسەي فەدەراتسيياسىندا گۋبەرناتوردىڭ يدەولوگييا بويىنشا ورىنباسارىنا قانداي دا بٸر قوعامدىق ۇيىم باسشىسىنىڭ ىقپال ەتۋٸ نەتيجەسٸندە "توقتامىس حان جولدارىمەن" نەمەسە "ناپولەون جولدارىمەن" ەكسپەديتسيياسىنىڭ مەسكەۋگە بارۋ وقيعاسى ورىن السا, ٶز باسىم وبلەكٸمدٸكتەگٸ شەنۋنٸكتەردٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنە تٷسٸنٸستٸكپەن قارار ەدٸم...
ارمان قاني,
پاۆلودار قالاسى
