قوستانايعا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى – اۋىل شاۋاشىلىعى مينيسترٸ اسقار مىرزاحمەتوۆ باستاعان جۇمىس توبى كەلٸپ, قازاقستاندا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارناعان باعدارلاماسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن تٷسٸندٸرۋدٸ, تالقىلاۋدى ماقسات ەتكەن ٶڭٸرلٸك سەمينار-كەڭەس ٶتكٸزدٸ.
وعان اقمولا, سولتٷستٸك قازاقستان, قوستاناي وبلىستارىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەرٸ, ماماندار قاتىستى. ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل ٷكٸمەتتٸڭ قىركٷيەك ايىنداعى كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا ەلباسىنىڭ ٷكٸمەتكە اگروٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ باعدارلاماسىن جاساۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسى بولاتىن. اسقار مىرزاحمەتوۆ باسقوسۋدا جاڭا باعدارلامانىڭ ماقساتى مەن مٸندەتٸن تٷسٸندٸرگەننەن كەيٸن, تۇجىرىمداما جوباسى تانىستىرىلدى.
قازاقستان مول استىق ٶندٸرەدٸ, بيىل, تٸپتٸ, جوعارى كٶرسەتكٸشكە قول جەتتٸ. مال شارۋاشىلىعى دامىپ كەلەدٸ. دەگەنمەن, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەلباسى تەڭەگەندەي, ەلٸمٸز ەكونوميكاسىنىڭ درايۆەرٸنە اينالۋى ٷشٸن كٶپتەگەن مەسەلەلەر شەشٸمٸن تابۋى تيٸس. جەرٸمٸز اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ قاندايىن ٶندٸرۋگە دە جەتەدٸ, قولايلى دا. بٸراق, سوعان قاراماستان, ازىق-تٷلٸكتٸڭ كٶپتەگەن تٷرلەرٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸ ەلٸ دە تٶمەن دەڭگەيدە. سوندىقتان, ولاردىڭ بٸرازىن سىرتتان تاسۋعا تۋرا كەلەدٸ.
مىسالى, ەت ٶنٸمدەرٸنٸڭ – 33, سارى مايدىڭ – 36, ٸرٸمشٸك پەن سٷزبەنٸڭ – 42, شۇجىقتىڭ – 45, قۇس ەتٸنٸڭ – 54, بالىقتىڭ 67 پايىزى ٶزگە ەلدەردەن تاسىلادى. مال شارۋاشىلىعىمەن قاتار, ەگٸن شارۋاشىلىعى سالاسىنان الىناتىن ٶنٸمدەردٸڭ دە ەكسپورتىنان يمپورتى باسىم تٷرلەرٸ جەتەرلٸك. قانتتىڭ 97 پايىزى سىرتتان كەلەدٸ.
ٶسٸمدٸك مايىنىڭ 38 پايىزىن, استىقتىڭ ورتاسىندا وتىرىپ, ماكاروننىڭ دا 19 پايىزىن سىرتتان تاسۋعا مەجبٷرمٸز. ال كٶكٶنٸس پەن جەمٸس كونسەرۆٸلەرٸنٸڭ دە 74 جەنە 96 پايىزىنا دەيٸن يمپورتتىڭ ٷلەسٸنە تيەدٸ. يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتەن ارىلىپ, ٶنٸمدەردٸ سىرتقا شىعارۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعىندا اتقارار جۇمىس تا شاش-ەتەكتەن. ولاردى جٷيەلەگەندە, اتقارىلار ٸستٸڭ مەحانيزمدەرٸن بەلگٸلەگەندە اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋدىڭ كٸبٸرتٸكسٸز جولىنا تٷسەدٸ.
– باعدارلامانى جاساۋ بارىسىنداعى تالداۋ جۇمىستارى كەزٸندە بٸزدە استىقتىڭ ارتىعىمەن ٶندٸرٸلەتٸنٸن, ونىڭ ەسەسٸنە جەم, ارپا جەنە قۇس ەتٸنٸڭ جەتٸسپەيتٸنٸن انىقتادىق. سونىمەن قاتار, ەت, سٷت, كٶكٶنٸستٸ قايتا ٶڭدەۋ جەنە سيىر ەتٸ مەن قوي ەتٸن ەكسپورتتاۋ تٶمەن دەڭگەيدە, – دەدٸ اسقار مىرزاحمەتوۆ. مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعىن بارىنشا ەرتاراپتاندىرۋ باعدارلامانىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ ەكەنٸن دە ايتىپ ٶتتٸ.
جوباسى تالقىلانىپ جاتقان باعدارلاما اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى مەسەلەلەردٸ شەشۋ ارقىلى, اۋىلدىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن دا دۇرىستاۋدى كٶزدەيدٸ. مىسالى, مال شارۋاشىلىعى تيٸمدٸلٸگٸن 58 پايىزعا, ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن 40 پايىزعا كٶتەرۋ باعدارلاما مٸندەتتەرٸنٸڭ بٸرٸنەن سانالادى. تاۋارلى ٶندٸرٸسكە 670 مىڭ ۇساق ٶندٸرۋشٸنٸ تارتىپ, ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋ, ونى ٶڭدەۋ جٷيەسٸن جاساۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسييالارىن قۇرۋدى مٸندەتتەيدٸ.
– بۇل كووپەراتسييالار ەشقانداي دا بۇرىنعى ۇجىمدىق شارۋاشىلىقتاردى جاڭعىرتۋ بولمايدى. بٷگٸنگٸ شارۋاشىلىقتارعا قۇقىقتىق, زاڭدىق, قارجىلىق, ەكونوميكالىق جاعىنان ەشقانداي نۇقسان كەلمەيدٸ. ەت, سٷت, كٶكٶنٸس, كارتوپ سەكٸلدٸ كٷندەلٸكتٸ كەرەك ازىقتىڭ 60-90 پايىزىنا دەيٸن جەكەلەردٸڭ قوسالقى شارۋاشىلىقتارى مەن شاعىن فەرمەرلٸك شارۋاشىلىقتاردا ٶندٸرٸلەدٸ.ال اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارى شيكٸزات تاپشىلىعىن سەزٸنگەننەن ٶز قۋاتىنىڭ 25 پايىزدان 60 پايىزىنا دەيٸن پايدالانا المايدى. ال ۇساق شارۋاشىلىقتار بٸرٸككەندە ٶنٸمٸن زاۋىتتارعا كووپەراتيۆ ارقىلى ٶتكٸزەدٸ, ونىڭ جۇمىسى جاندانۋى ٷشٸن مەملەكەت تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن سۋبسيدييالاۋ دا ويلاستىرىلادى, – دەدٸ باعدارلاما جوباسىن تانىستىرعان ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعى ٶندٸرٸسٸ جەنە ٶڭدەۋ دەپارتامەنتٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ب.ٸليياسوۆ. كووپەراتسييا ارقىلى تاۋارلى ٶندٸرٸسكە 670 مىڭ ۇساق ٶندٸرۋشٸلەر كەڭٸنەن تارتىلادى, ولارعا مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸ بارىنشا قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. بۇل ٸس ەكسپورتتىق ساياساتتى جٷزەگە اسىرۋ مەن ورگانيكالىق, تازا ٶنٸمنٸڭ قازاقستاندىق برەندٸن جاساۋدى باعىتقا الادى.
سەميناردا سۋبسيدييا مەسەلەسٸ كەڭٸنەن سٶز بولدى. ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىندا سۋبسيدييانى گەكتارىنا بەرگەن دۇرىس پا, ەلدە ٶندٸرگەن ٶنٸمٸنە قاراي ما? وسى مەسەلە كٶپ سۇراققا ٶزەك بولدى. سەمينار-كەڭەستە ٷش وبلىستان جينالعان اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸرۋشٸلەر مەن ماماندار تىڭدالدى. اتاقتى «يۆولگا» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ ديرەكتورى ۆاسيليي روزينوۆ باعدارلاما جوباسىنا ٶز پٸكٸرٸن قوسا وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ٶزدەرٸ كەزدەستٸرٸپ جٷرگەن پروبلەمالاردى اتاپ ٶتتٸ. اۋىلدان جۇرتتىڭ كٶشۋٸ توقتاماي تۇر, اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ سىن كٶتەرمەيدٸ, اۋىلعا باسپانا سالۋ كەرەك, اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندارى جەتٸسپەيدٸ.
باعدارلامانى تالقىلاۋ مەن تٷسٸندٸرۋ بارىسىندا مال جەنە ەگٸن شارۋاشىلىعىنداعى مالدىڭ جەمازىعى, قۇراما جەم زاۋىتتارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ, قاجەت جەرلەردە ونى سالۋ, جايىلىم, ونى سۋلاندىرۋ, اۋىلداعىلاردى كووپەراتيۆكە بٸرٸكتٸرۋگە بارىنشا ىنتالاندىرۋ سەكٸلدٸ كٶپتەگەن مەسەلەلەر قامتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىلداعى بٸر مەسەلەنٸ قوزعاسا, جٷز مەسەلە باسىن كٶتەرەدٸ. سوندىقتان اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋدىڭ الداعى بەس جىلعا ارنالعان باعدارلاماسى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسىن تٷسٸندٸرۋ اۋداندار مەن اۋىلداردا جٷرسە قۇبا-قۇپ بولار ەدٸ. ٶيتكەنٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى دامىسا – اۋىل گٷلدەنەدٸ, ەكونوميكا تەك ٶندٸرٸسكە قاراماي قارىشتاپ داميتىن بولادى. ال باعدارلاما جوباسىندا ايتىلعان اۋىل شارۋاشىلىعىندا جٷزەگە اسىرىلاتىن جۇمىستاردىڭ بارلىعى دا اۋىلدا الاڭداپ وتىرعانداردىڭ قولىنان ٶتەدٸ.
مينيستر ٶتكٸزگەن سەمينار-كەڭەستەن «كەلٸسٸپ پٸشكەن تون كەلتە بولماۋى» ٷشٸن دە تالقىلاۋ-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى دۇرىس قولعا الىنعانى بٸلٸنٸپ تۇردى.
نەزيرا جەرٸمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
.jpeg)