قازاقتىڭ قىزىل جەبەسٸ, بەلگٸلٸ جازۋشى, جۋرناليست شەرحان مۇرتازا كەڭساي زيراتىنا جەرلەندٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
بٷگٸن قازاقستان حالقى الماتىدا م.ەۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق دراما تەاترىندا بەلگٸلٸ قالامگەر شەرحان مۇرتازانى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالدى.
جازۋشىمەن باقۇلداسۋعا زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ, جازۋشىلار, قالامگەرلەر, الماتى ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەك, قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى, ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ, جامبىل وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اسقار مىرزاحمەتوۆ سەكٸلدٸ بەلگٸلٸ تۇلعالار كەلدٸ
"بٸر كەم دٷنيە دەپ شىرىلداپ ٶتكەن الاشتىڭ ارىسى شەراعاڭدى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالۋعا جينالىپ وتىرمىز. بۇل - بارشامىزعا ورتاق ورنى تولماس قازا. شەرحان مۇرتازانىڭ ەڭبەكتەرٸ ەل تاعدىرىمەن تامىرلاس. سونىمەن قاتار ول كٸسٸ ورتامىزدا وتىرعان كٶپتەگەن ازاماتتاردىڭ رۋحاني ۇستازى بولعان", - دەدٸ قر مəدەنيەت جəنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى.
مəدەنيەت مينيسترٸ ٶز سٶزٸن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ كٶڭٸل ايتۋ جەدەلحاتىمەن جالعادى.
«شەرحان مۇرتازا بٷكٸل عۇمىرىن تٶل ەدەبيەتٸمٸز بەن مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ دامۋىنا ارناعان بٸرتۋار ازامات, قازاقتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتاعان نار تۇلعالى قالامگەر, قارىمدى قوعام قايراتكەرٸ بولدى. ۇلت رۋحانيياتىندا ٶزٸندٸك قولتاڭباسى بار زاڭعار جازۋشى سوڭىنا مول مۇرا, ٶرٸستٸ ٶنەگە قالدىردى. شەرحان مۇرتازا قازاق جۋرناليستەرٸنٸڭ بٸرنەشە بۋىنىن تەربيەلەگەن ۇلتتىق باسپاسٶزدٸڭ بيٸك بەيتەرەگٸ ەدٸ. قاشاندا ەدٸلدٸك پەن اقيقاتتىڭ الداسپانى بولعانى ٷشٸن قارا سٶزدٸڭ زەرگەرٸ, شىندىقتىڭ شىراقشىسى اتانعان شەرحان مۇرتازانى حالقى «شەراعاڭ» دەپ قادٸر تۇتتى. سوناۋ تەمٸرتاۋداعى ەڭبەك جولىمنىڭ تٸكەلەي كۋەسٸ بولعان ول تەۋەلسٸز مەملەكەتتٸڭ ٸرگەسٸن قالاعان جىلداردا دا جانىمدا جٷرٸپ, ەلدٸ ٸلگەرٸلەتۋ ٸسٸنە زور ٷلەس قوستى. شەرحان مۇرتازانىڭ قازاق رۋحانيياتىنداعى ورنى مەن جارقىن بەينەسٸ ەشقاشان ۇمىتىلمايدى دەپ سەنەمٸن», - دەدٸ ا.مۇحامەديۇلى كٶڭٸل حاتتى وقي كەلە.
«ۇلت رۋحانيياتى مەن باسپاسٶزٸ قارا جامىلىپ اۋىر حالگە تٷستٸ. ازالى سٶز حالقىنا ٶلشەۋسٸز ەڭبەك سٸڭٸرگەن, ەلٸنٸڭ ماڭدايى مەن تاڭدايىنا اينالعان قازاقستان حالىق جازۋشىسى مەملەكەتتٸك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى شەرحان مۇرتازاعا ايتىلدى. ٶزٸنٸڭ سانالى عۇمىرىن قازاق باسپاسٶزٸنە باسشىلىق قىزمەتٸنە ارناپ كەلگەن. وقشاۋلانىپ تۇراتىن مەملەكەتشٸلدٸك قاسيەتٸمەن رەداكتورلاردىڭ رەداكتورى اتانعان, وقىرماندارىنىڭ ريزاشىلىعىنا بٶلەنگەن ادام. توپىراعى تورقا, يمانى سالامات بولسىن», - دەدٸ الماتى ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەك.
اقىن, دراماتۋرگ نۇرلان ورازالين شەرحان مۇرتازانىڭ جۋرناليستٸك, رەداكتورلىق تۇلعاسى تۋرالى ايتىپ ٶتتٸ.
«الىپ يمپەرييانىڭ سول كەزدەگٸ سوتسياليستٸك قازاقستان - ەگەمەندٸ قازاقستان گازەتٸنٸڭ باسىنا شەراعاڭ كەلدٸ. وسىعان دەيٸن «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ الپىس ەكٸ تامىرىنا قان جٷگٸرتٸپ, ورتالىق كوميتەتتٸڭ شەشٸمٸمەن «سوتسياليستٸك قازاقستان» گازەتٸنٸڭ باسشىلىعىنا كەلدٸ. اتىن «ەگەمەن قازاقستان» دەپ ٶزگەرتتٸ. سول كەزدەردە رەسپۋبليكالىق پارلامەنتكە دەپۋتات بولىپ سايلاندى. قالىڭ قازاقستاندىقتار باسقادان كٷتپەسە دە شەرحان مۇرتازادان ادال ەرٸ ەدٸل, وتتى, جالىندى, شىن سٶزدٸ كٷتەتٸن ەدٸ. سول كەزدەگٸ 360 دەپۋتاتتىڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ ۇلتشىل, قازاق ينتەللەكتۋالدارى ەدٸ. ويى دارا ازامات تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاسىنان تابىلا بٸلگەن ەدٸ. ونى قالىڭ ەل تىڭداۋ ٷشٸن جينالاتىن. ايتا بٸلەتٸن. ەشكٸمنەن جاسقانباي, بٷگەجەكتەمەي, نامىسىنا قايراق, جٸگەرٸنە قامشى سالا بٸلەتٸن ەدٸ. سونىسىمەن قادٸرلٸ بولعان ەدٸ», - دەدٸ ن.ورازالين.
سونىمەن قاتار, بەلگٸلٸ جازۋشى شەرحان مۇرتازانىڭ تاريحي شىندىقتى كٶرسەتكەن از جازۋشىنىڭ بٸرٸ ەكەندٸگٸن ايتتى.
«شەرحان مۇرتازا «قىزىل جەبەنٸ» جازۋعا 30 جىل عۇمىرىن ارنادى. تاشكەنت, ومبى, پەتەربور, مەسكەۋ, ورىنبور ارحيۆتەرٸن اقتاردى. تۇرار رىسقۇلوۆ ٶتە كٷردەلٸ كەزەڭدە ٶمٸر سٷردٸ. الاش ارىستارىنىڭ سٶزٸ بٸر جەردەن شىعىپ جاتپاعان كەز. كەيبٸرٸ كوممۋنيستٸك ۇستانىمدا بولسا, كەيبٸرٸ الاش ويلى مەملەكەتتٸڭ مٷددەسٸن قورعاعان. سولاردىڭ ەشقايسىسىنىڭ الا جٸبٸن اتتاماي, سول كەزدە ازاماتتار تۋرالى شىنايى اقپارات الۋعا بولاتىنداي, سول كەزدٸڭ تاريحي شىندىعىن بٷكپەسٸز جازعان, بٸردەن-بٸر باتىل شىعارما - قىزىل جەبە بولاتىن. بٸز بٷگٸن قاتارداعى جازۋشى ەمەس, كٶرنەكتٸ جازۋشى عانا ەمەس قازاق دەيتٸن حالىقتىڭ ۇلى پەرزەنتٸن شىعارىپ سالىپ جاتىرمىز», - دەدٸ ن.ورازالين.
ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستاننىڭ بەلگٸلٸ جازۋشىسى, قوعام قايراتكەرٸ شەرحان مۇرتازا 86 جاسىنا قاراعان شاعىندا 9 قازاندا شامامەن 18:30-دا الماتى قالاسىنداعى ٷيٸندە اۋىر ناۋقاستان قايتىس بولعان ەدٸ.
شەرحان مۇرتازا 1932 جىلى جامبىل وبلىسىنىڭ جۋالى اۋدانىندا دٷنيەگە كەلگەن. ول 1955 جىلى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى مەسكەۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸن بٸتٸرگەن. جاستىق شاعىندا «لەنينشٸل جاس» پەن «سوتسياليستٸك قازاقستان» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸ بولىپ قىزمەت ەتكەن. 1963-1970 جىلدار ارالىعىندا «لەنينشٸل جاس» گازەتٸنٸڭ رەداكتورى قىزمەتٸندە بولعان. ودان كەيٸنگٸ كەزدەرٸ «جازۋشى» باسپاسى مەن «جالىن» الماناحىنىڭ, «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ ەكٸنشٸ حاتشىسى, «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى ەرٸ قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارماسىنىڭ حاتشىسى قىزمەتتەرٸن اتقارعان. 1989-1992 جىلدارى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, 1992-1994 جىلدارى - قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتٸك تەلەراديو كومپانيياسىنىڭ تٶراعاسى قىزمەتتەرٸن اتقاردى. قر پارلامەنتٸنٸڭ مەجٸلٸس دەپۋتاتى بولدى. جازۋشىنىڭ ەر جىلدارى جازىلعان «تابىلعان تەڭٸز», «بەلگٸسٸز سولداتتىڭ بالاسى», «احمەتجاننىڭ انتى», «مىلتىقسىز مايدان» پوۆەستەرٸ, «41-جىلعى كەلٸنشەك», «ينتەرنات نانى» ەڭگٸمەلەرٸ, «قارا مارجان», «جٷرەككە ەجٸم تٷسپەيدٸ», «نە جەتپەيدٸ?», بەس كٸتاپتان تۇراتىن «قىزىل جەبە», «اي مەن ايشا» روماندارى قازاق پروزاسىنا قوسقان ٶشپەس تۋىندى بولىپ قالارى سٶزسٸز.
سۋرەتتەر: Sputnik
