قازاقستاننىڭ اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸ قالاي دامۋدا جەنە كەلەشەگٸ قانداي?

بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاندىق اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸ شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتوردى يندۋسترييالىق دامىتۋدىڭ 12 باسىم باعىتتارىنىڭ قاتارىنا قوسىلعان جەنە جٷيەلٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ وبەكتٸسٸ رەتٸندە سانالادى. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قر ماشينا جاساۋ سالاسىنداعى اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ٷلەسٸ 26%-دى قۇرادى, 50 مىڭنان استام تەحنيكا ٶندٸرٸلدٸ, 2,7 مىڭعا جۋىق اۆتوموبيل ەكسپورتتالدى. قازاقستاندىق اۆتوٶنەركەسٸپ قالاي دامىپ جاتىر جەنە ونىڭ كەلەشەگٸ قانداي? PrimeMinister.kz رەسپۋبليكاداعى اتالعان سالانىڭ دامۋىنا تالداۋ جاسادى.

بەرٸ نەدەن باستاۋ الدى?

وتاندىق اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ تاريحى 2003 جىلى العاشقى «نيۆا» اۆتوكٶلٸگٸ شىعارىلعان كەزدەن باستالادى. ول كەزدە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ بار بولعانى بٸرنەشە مىڭ بٸرلٸكتٸ قۇرادى (2010 جىلى ەڭ كٶبٸ — 4 مىڭ دانا). شىعارىلاتىن ٶنٸم جەلٸسٸن تەك ۆاز ماركاسىنىڭ اۆتوموبيلدەرٸ قۇرادى. ەلٸمٸزدٸڭ اۆتوموبيل نارىعىنىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸ يمپورتقا تيەسٸلٸ بولدى.

كەسٸپورىنداردىڭ ناقتى مٸندەتتەرٸمەن دامۋدىڭ نەگٸزگٸ كەزەڭٸ 2010 جىلى موتورلى كٶلٸك قۇرالدارىن ٶنەركەسٸپتٸك قۇراستىرۋ تۋرالى العاشقى كەلٸسٸمدەرگە قول قويۋمەن باستالدى. دەگەنمەن, تەجٸريبە كٶرسەتكەندەي, سالانى دامىتۋ جٶنٸندە قابىلدانعان كەلٸسٸمدەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ از بولدى, ساتىلاتىن وتاندىق اۆتوموبيلدەردٸڭ ٷلەسٸ 2016 جىلى تەك 26%-دى قۇرادى. ىنتالاندىرۋدىڭ جاڭا ەدٸستەرٸ قاجەت بولدى.

وسىعان بايلانىستى ٷكٸمەت قوسىلعان قۇن سالىعى (ققس) بويىنشا پرەفەرەنتسييالار, كەدەگە جاراتۋ الىمىن ەنگٸزۋ, جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرۋ جەنە ليزينگ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ, ٶنٸم ەكسپورتىن قولداۋ شارالارى سەكٸلدٸ سالانى ىنتالاندىرۋ شارالارىن قابىلدادى. ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييا باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى.

سالانى دامىتۋعا «سارىارقااۆتوٶنەركەسٸپ» جشس ستراتەگييالىق ەرٸپتەسٸ — سمس–JAC Motors تۇلعاسىنداعى ٸرٸ ترانسۇلتتىق ينۆەستور تارتىلدى. وسىنىڭ بارلىعى سالانى دامىتۋ, ىنتالاندىرۋ باعدارلامالارىن ەنگٸزۋ بويىنشا جاڭا تەسٸلدەردٸ ەنگٸزۋدٸڭ ارقاسىندا مٷمكٸن بولدى.

كوممەرتسييالىق تەحنيكا ٶندٸرٸسٸنە كەلەر بولساق, ەلٸمٸزگە جاھاندىق ويىنشىلار تارتىلا باستادى. 2005 جىلى قازاقستانعا كەلگەن العاشقى ٸرٸ ٶندٸرۋشٸ كاماز بولدى. سودان كەيٸن Daewoo, Hyundai, IVECO, ANKAI جەنە باسقا دا ماركالار ٶز ٶندٸرٸستەرٸن اشتى.

سونىڭ نەتيجەسٸندە, قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە سالىق اۋدارىمدارى ەسەبٸنەن بيۋدجەتتٸ جٷيەلٸ تٷردە تولىقتىراتىن, ٸرگەلەس سالالاردى ەسەپكە الا وتىرىپ, ونداعان مىڭ جۇمىس ورنى بار تۇتاس سالا قۇرىلدى. اۆتوٶندٸرۋشٸلەر سانى ارتىپ, ادال بەسەكەلەستٸك دامي باستادى.

بٷگٸنگٸ تاڭدا ماشينا جاساۋ — ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان سالالارىنىڭ بٸرٸ. 

يندۋسترييالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جىلدارى (2010 جىلدان باستاپ) ەلٸمٸزدە شامامەن 400 ملرد تەڭگە سوماسىنا 130-دان استام جاڭا ماشينا جاساۋ ٶندٸرٸسٸ ٸسكە قوسىلدى. 14 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى.

بۇل كەسٸپورىندار ٶنٸمنٸڭ بارلىق دەرلٸك تٷرٸن شىعارۋدى يگەرٸپ ٷلگەردٸ (جيىنتىقتاۋشى جەنە قوسالقى بٶلشەكتەردەن جوعارى دەلدٸكتٸ تەحنيكانى قۇراستىرۋعا دەيٸن) جەنە مۇناي-گاز, مەتاللۋرگييا جەنە اگروٶنەركەسٸپ سەكٸلدٸ ەكونوميكانىڭ بازالىق سەكتورلارىنىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن قامتاماسىز ەتەدٸ. 

قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا اۆتوكٶلٸك قۇرالدارىنىڭ بارلىق ساناتتارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ قولعا الىنعان. ەلٸمٸزدە 167 اۆتوموبيل مودەلٸ, ونىڭ ٸشٸندە 39 جەڭٸل مودەل, 22 ەلەمدٸك برەند جينالادى.

اۆتوموبيل جاساۋ — قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ درايۆەرٸ

قر-نىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالدى-يننوۆاتسييالىق دامۋ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا اۆتوٶنەركەسٸپ باسىم سالالار قاتارىندا كٶرسەتٸلگەن. مەملەكەتتٸك باعدارلامادا ەلەمدٸك ترەندتەر قازاقستاننىڭ اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋعا ىقپال ەتەتٸنٸ, وعان قوسا مەتاللۋرگييا, رەزەڭكە بۇيىمدارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ, شىنى ٶندٸرٸسٸ, توقىما ٶنەركەسٸبٸ, ەلەكتر جابدىقتارى مەن قۇرالدارى ٶندٸرٸسٸ, عزتكج جەنە ت. ب. سەكٸلدٸ ٸرگەلەس سالالاردى دامىتۋعا دا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸ ايتىلعان.

ەكٸ بەسجىلدىقتا اۆتوموبيل جاساۋ قازاقستاننىڭ ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ درايۆەرلەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالدى. ٸرٸ توراپتى قۇراستىرۋدان (DKD) ۇساق توراپتى قۇراستىرۋعا (CKD) كٶشۋ بولدى. مىسالى, شاناقتاردى دەنەكەرلەۋ جەنە بوياۋ بويىنشا تەحنولوگييالىق وپەراتسييالار قولعا الىندى.

قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە ساتىلاتىن اۆتوموبيلدەردٸڭ 60%-ى قازاقستاندا شىعارىلعان.

اۆتوٶنەركەسٸپتٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋدٸڭ ورتاشا دەڭگەيٸ 33%-دى قۇرايدى, ال كەيبٸر ٷلگٸلەر بويىنشا ەڭ جوعارعى دەڭگەيٸ 50%-دان اسادى.

2010 جىلدان باستاپ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 12,5 ەسەگە ٶستٸ (2010 جىلعى 4 مىڭ بٸرلٸكتەن 2019 جىلى 50,4 مىڭ بٸرلٸككە دەيٸن). ماشينا جاساۋدىڭ جالپى كٶلەمٸندەگٸ اۆتوٶنەركەسٸپ ٷلەسٸ 2010 جىلعى 4%-عا قاراعاندا 26%-عا جەتتٸ. ٶنەركەسٸپتەگٸ اۆتوٶنەركەسٸپ ٷلەسٸ 1,9% قۇرادى.

2019 جىلى اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸندە 359,5 ملرد تەڭگەگە 50 447 بٸرلٸك كٶلٸك قۇرالى ٶندٸرٸلدٸ, ناقتى كٶلەم يندەكسٸ (نكي) 162,5%-دى قۇرادى. ونىڭ ٸشٸندە 44 077 جەڭٸل اۆتوموبيل ٶندٸرٸلدٸ, ٶندٸرٸس ٶسٸمٸ 46,8%-دى قۇرادى.

ساتىلىمداعى قازاقستاندىق اۆتوموبيلدەردٸڭ ٷلەسٸ 59%-عا دەيٸن ارتتى (2018 جىلى – 49%), قر-دا ەڭ كٶپ ساتىلاتىن اۆتوموبيل برەندٸنٸڭ 5-تەن 4-ٸ — وتاندىق ٶندٸرٸسكە تيەسٸلٸ.

قازاقستاندىق اۆتوبيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2019 جىلى 16 332 Hyundai اۆتوموبيلٸ (+75,7%), 14 623 بٸرلٸك Lada (+9,8%) جەنە 5 366 Ravon اۆتوموبيلٸ (+912%) ٶندٸرٸلدٸ. سونداي-اق بەستٸككە Kia (3683 بٸرلٸك) جەنە JAC (2 775 بٸرلٸك) ماركالارى كٸردٸ.

قر-دا ٶندٸرٸلگەن اۆتوكٶلٸكتەردٸڭ جارتىسى دەرلٸك ٸرٸ اۆتوكٶلٸك ٶندٸرۋشٸ «سارىارقااۆتوٶنەركەسٸپكە» تيەسٸلٸ. بيىل قوستاناي زاۋىتى ٶندٸرٸستٸ ەكٸ ەسە ۇلعايتىپ, جالپى سوماسى 186 609 ملن تەڭگەگە 25 802 داناعا دەيٸن جەڭٸل اۆتوموبيلدەر, جٷك كٶلٸكتەرٸ مەن اۆتوبۋستار شىعاردى.

قازاقستاندىق اۆتوٶنەركەسٸپ — ەكسپورتتىق نارىقتاردا

ٸشكٸ قازاقستاندىق نارىقتىڭ شاعىن كٶلەمٸن ەسكەرە وتىرىپ, وتاندىق ماشينا جاساۋشىلاردى ۇزاق مەرزٸمدٸ جوسپارلاۋ ەكسپورتتىق كٶلەمدەردٸ ۇلعايتۋدى قاراستىرۋى تيٸس. مەملەكەتتٸك ورگاندار تيٸستٸ جۇمىستاردى جٷرگٸزٸپ جاتىر. مەسەلەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەكولوگييالىق تازا اۆتوموبيلدەر ٶندٸرٸسٸن ىنتالاندىرۋ تەتٸگٸ اياسىندا اۆتوٶنەركەسٸپ كەسٸپورىندارىن ەكسپورتتىق قارجىلاندىرۋ كٶزدەلگەن.

ماركەتينگتٸك ٸلگەرٸلەتۋمەن قاتار, ەل ٸشٸندە دايىن ٶنٸمدٸ تاسىمالداۋعا جەنە ەكسپورتتىق نارىقتاردا ٶنٸمدٸ سەرتيفيكاتتاۋعا جۇمسالعان شىعىنداردىڭ بٸر بٶلٸگٸن ٶتەۋ شارالارى كٶرسەتٸلەدٸ. بۇل بٸزدٸڭ كەسٸپورىندارعا سىرتقى نارىقتارعا قول جەتكٸزۋدٸ جەڭٸلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.

ٶز كەزەگٸندە, وتاندىق كەسٸپورىندار كەسٸپورىنداردا جٷرگٸزٸلەتٸن تەحنولوگييالىق وپەراتسييالاردىڭ سانىن ارتتىرىپ, جەرگٸلٸكتٸ قۇراۋىشتار مەن ماتەريالداردى پايدالانىپ, سونداي-اق ٸرٸ سەرييالى ٶندٸرٸسكە شىعۋى تيٸس.

سونىمەن قاتار قازاقستاندا اۆتوكومپونەنتتٸك بازانى دامىتۋ جوسپارلانۋدا.

اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە ەكسپورت 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 10 ەسەگە ارتتى. 2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 2 629 اۆتوكٶلٸك ەكسپورتتالدى. اۆتوموبيلدەر كٶبٸنەسە رەسەي فەدەراتسيياسى مەن ٶزبەكستانعا ەكسپورتتالادى. شەتەلدٸك ساتىلىمداردىڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸن 2019 جىلى JAC (1471), Hyundai (716) جەنە Ravon (442) ماركالارى قۇرادى. بۇل ماركالارعا كٶرشٸلەس ەلدەردە ماركالاردىڭ ديستريبيۋتورلارى تاپسىرىس بەرەدٸ.

اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸندەگٸ ٷردٸستەر 

سوڭعى جىلدارى اۆتوٶندٸرۋشٸلەر جاڭا نارىقتارعا قول جەتكٸزۋ, ٶزٸنٸڭ ٶتكٸزۋ جەلٸسٸن كەڭەيتۋ, جاڭا تەحنولوگييالار الۋ ماقساتىندا ستراتەگييالىق سەرٸكتەستەردٸ ٸزدەستٸرۋدە. سوڭعى ۋاقىتتا اۆتوموبيل سالاسىن دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى وتىننىڭ جاڭا تٷرلەرٸن پايدالانۋ, جاڭا كونسترۋكتسييالىق ماتەريالداردى قولدانۋ, جايلىلىقتى ارتتىرۋ ەسەبٸنەن جانارماي تۇتىنۋدى ايتارلىقتاي تٶمەندەتۋ; ساپالىق جەنە باعا بەلگٸلەرٸ بويىنشا دا, نىسانالى ماقساتى بويىنشا دا مودەلدٸك قاتارلاردى ەرتاراپتاندىرۋ بولدى.

سوڭعى ۋاقىتتا اۆتوموبيل سالاسىنىڭ ەرەكشەلٸگٸ مودەلدٸك قاتارلاردى ٷدەمەلٸ ەرتاراپتاندىرۋ بولدى.

قازاقستاندىق ماشينا جاساۋ ەكولوگييالىق تازا كٶلٸكتٸڭ دامۋىمەن بايلانىستى جالپى ەلەمدٸك ترەندتەن قالىس قالىپ جاتقان جوق. 2014 جىلى ەلەكتروموبيلدەردٸڭ بٸرٸنشٸ پارتيياسى شىعارىلدى, سونداي-اق وتاندىق ٶندٸرٸستٸڭ 15 ەلەكترواۆتوبۋسى قولدانىستا.

اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ شارالارى 

قر ٷكٸمەتٸ سالانى ىنتالاندىرۋ بويىنشا شارالاردى قابىلدادى, ونىڭ ٸشٸندە ققس بويىنشا ارتىقشىلىقتار, جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەندٸرۋ جەنە ليزينگ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ, ٶنٸم ەكسپورتىن قولداۋ شارالارى بار. 

2019 جىلى ماۋسىم ايىندا 2019-2024 جىلدارعا ارنالعان ماشينا جاساۋدى دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى بەكٸتٸلدٸ, ول ماشينا جاساۋدىڭ بارلىق شاعىن سالالارىن قامتيدى جەنە قولداۋ شارالارى بويىنشا ٸس-شارالار كەشەنٸن قاراستىرادى. ولار - سالىق ارتىقشىلىقتارى, قارجىلاي جەنە شيكٸزاتتىق قولداۋ, بٸلٸكتٸ كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە تاعى باسقالارى. 

كووپەراتسييالىق بايلانىستاردى دامىتۋ ٷشٸن 2019 جىلى 3 سەۋٸردە قازاقستان مەن رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ اراسىندا بٸرلەسكەن ٸس-قيمىل باعدارلاماسى قابىلداندى. ول كەلەسٸ جوبالاردا كووپەراتسييانى قاراستىرادى. 

ٶنەركەسٸپتٸك كووپەراتسييا باعدارلاماسى اياسىندا «كاماز» جاق, «اۆتوۆاز» جاق جەنە «حەندە موتور مانۋفاكتۋرينگ رۋس» جشق جٷك اۆتوموبيلدەرٸنٸڭ جەتەكشٸ بٸلٸكتەرٸنٸڭ باستى بەرٸلٸس رەدۋكتورلارىن شىعارۋ زاۋىتىن, قۇيۋ زاۋىتىن جەنە عىلىمي-زەرتتەۋ ينجينيرينگ ورتالىعىن سالۋ بويىنشا بٸرلەسكەن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدى پىسىقتاۋ باستالدى.

الماتى قالاسىندا «Hyundai» جەڭٸل اۆتوموبيل ماركاسىن شىعاراتىن «Hyundai Trans Kazakhstan» جشس جاڭا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى, ونىڭ قۋاتتىلىعى بٸرٸنشٸ كەزەڭدە جىلىنا 30 000 بٸرلٸكتٸ, ال ەكٸنشٸ كەزەڭدە 45 مىڭ بٸرلٸكتٸ قۇرايدى. 

سمس – JAC Motors «سارىارقااۆتوٶنەركەسٸپ» جشس الاڭىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ارتتىرۋ جەنە شىعاراتىن اۆتوموبيلدەر جەلٸسٸن كەڭەيتۋدەن باسقا, اۆتوكومپونەنتتەر ٶندٸرٸسٸن جولعا قويۋدى جوسپارلاپ وتىر.

قىتاي سەرٸكتەستەرٸمەن ىنتىماقتاستىق اياسىندا شينالار مەن دۆيگاتەلدەر شىعاراتىن زاۋىتتى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانعان, بۇل قازاقستانداعى اۆتوكومپونەنت بازاسىن دامىتۋعا قۋاتتى سەرپٸن بەرەتٸن بولادى. 

سونىمەن قاتار, قر دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلەرٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا سانيتارلىق كٶلٸكتٸ جاڭارتۋ بويىنشا جول كارتاسىن بەكٸتتٸ, بۇل سانيتارلىق كٶلٸكتٸ ليزينگتٸك قارجىلاندىرۋ تەتٸگٸ ەسەبٸنەن جاڭارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 

جول كارتاسىنا سەيكەس, وبلىس ەكٸمدٸكتەرٸندەگٸ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالارداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارمالارى ٷشٸن ليزينگتٸك قارجىلاندىرۋ شارتتارى مىناداي: ليزينگ مەرزٸمٸ 5 جىل, سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن 7%-دان اسپايدى, اۆانس تٶلەمٸ قاراستىرىلماعان, جەڭٸلدٸك ۇسىنىلاتىن كەزەڭ 12 ايعا دەيٸن. 2019 جىلى 800 جەدەل جەردەم كٶلٸگٸنە جەنە 2019-2020 جىلدارى 18 جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەن ٷشٸن 10 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. 

اۆتوموبيل ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ

اۆتوٶندٸرۋشٸلەرگە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندەگٸ باسقا كەسٸپورىندارمەن قاتار ارنايى ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمشارتتار اياسىندا سالىق جەنە كەدەندٸك جەڭٸلدٸكتەر ۇسىنىلادى. 

بۇل شارالار جەڭٸلدٸكتٸ نەسيەلەندٸرۋ باعدارلامالارىمەن قاتار اۆتوكٶلٸك قۇرالدارىنىڭ قازاقستاندىق ەكولوگييالىق تازا ٶندٸرٸسٸن دامىتۋدى ىنتالاندىرادى. 

قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ەكولوگييالىق تازا كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ شىعارىلۋىنا بايلانىستى, 2018 جىلدان باستاپ اۆتوٶندٸرۋشٸلەر تولىعىمەن بەسٸنشٸ ەكولوگييالىق كلاسقا كٶشتٸ, ونىڭ ٸشٸندە كوممەرتسييالىق تەحنيكانى دايىنداۋدا دا, ەلەكتروموبيلدەر ٶندٸرٸسٸ يگەرٸلدٸ. 

ەكولوگييالىق تازا كٶلٸك قۇرالدارىن ٶندٸرۋدە (ەۆرو-4 جەنە ودان جوعارى ەكولوگييالىق كلاستارعا سەيكەس كەلەتٸن, ەلەكترودۆيگاتەلدەرٸ بار) جەنە ٶنەركەسٸپتٸك قۇراستىرۋ تۋرالى كەلٸسٸم اياسىندا جەرگٸلٸكتەندٸرۋدٸ كەزەڭ-كەزەڭمەن ارتتىرۋ بويىنشا تالاپتاردى ورىنداۋ كەزٸندە ٶندٸرۋشٸلەر ٶندٸرٸستٸك پروتسەستەر بويىنشا شىعىنداردىڭ ورنىن تولتىرۋ تٷرٸندەگٸ ىنتالاندىرۋعا يە بولۋعا ٷمٸتكەر بولا الادى. 

اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ جەرگٸلٸكتەندٸرٸلۋٸنٸڭ ورتاشا دەڭگەيٸ 33% قۇرايدى, جەكەلەگەن مودەلدەر بويىنشا ەڭ جوعارعىسى 50%-دان اسادى. ىنتالاندىرۋشى دامىتۋ شارالارىمەن بٸرگە جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸ مەن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ارتتىرۋ شىعارىلاتىن كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ قۇنىن تٶمەندەتۋگە باعىتتالعان. 

ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن قولداۋدىڭ جالپى شارالارىنان باسقا, جەڭٸلدٸكپەن اۆتونەسيەلەندٸرۋ جەنە جەڭٸلدٸكتٸ ليزينگ باعدارلامالارى ٶزٸنٸڭ نەتيجەلٸلٸگٸن كٶرسەتتٸ, ونىڭ اياسىندا «برك-ليزينگ» اق جۇمىس ٸستەگەن 4 جىل ٸشٸندە 50 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ (42 ملرد تەڭگە - اۆتونەسيەلەندٸرۋگە, 8 ملرد تەڭگە – ليزينگكە).

2019 جىلعى قازان ايىنان باستاپ «برك-ليزينگ» اق ارقىلى ۇلتتىق بانكتٸڭ جەڭٸلدٸكپەن اۆتونەسيەلەندٸرۋ باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى, سول ارقىلى 5 جىل بويى 100 ملرد تەڭگە بٶلۋ كٶزدەلگەن (جىل سايىن 20 ملرد تەڭگەدەن). 

باعدارلاما تۇرعىندار اراسىندا زور سۇرانىسقا يە, بٷگٸندە قاراجاتتى ەكٸنشٸ رەت يگەرۋ جٷرگٸزٸلۋدە. 

ەلٸمٸزدٸڭ اۆتوبۋس پاركٸن جاڭارتۋ 

2019 جىلدىڭ 12 ايىندا اۆتوبۋس شىعارۋ كٶلەمٸ 2,5 ەسە ٶستٸ (1 076 بٸرل.).

قوسىمشا ىنتالاندىرۋ رەتٸندە 2018 جىلدان باستاپ قازاقستاندىق ٶندٸرٸس اۆتوبۋستارىن ليزينگكە ٶتكٸزۋ باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەيدٸ. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن «برك-ليزينگ» اق-ىنا 33,5 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ, بٷگٸندە 1 550 بٸرلٸك اۆتوبۋستى جەتكٸزۋگە قارجىلاندىرۋ جاسالدى. 

«برك-ليزينگ» اق مەلٸمەتٸ بويىنشا, 2020 جىلعى قاڭتار ايىنداعى جاعداي بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا توزعان اۆتوبۋستار پاركٸن جاڭارتۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپار اياسىندا 904 Yutong اۆتوبۋسى, 330 Ankai اۆتوبۋسى, 181 Daewoo اۆتوبۋسى, 75 Golden Dragon اۆتوبۋسى جەنە 60 DongFeng اۆتوبۋسى ٶندٸرٸلۋ ٷستٸندە جەنە ولاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ جەتكٸزٸلٸپ قويدى. 

قازاقستانداعى اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸنٸڭ دامۋ كەلەشەگٸ

سٶز سوڭىندا ەلٸمٸزدەگٸ اۆتوموبيل سالاسىنىڭ دامۋى ٷشٸن پەرسپەكتيۆالاردىڭ شىنىمەن دە جوعارى ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. ٶيتكەنٸ وتاندىق اۆتوموبيل جاساۋدى دامىتۋ مەملەكەتتٸڭ ورتاشا مەرزٸمدٸك جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸك جوسپارلاۋ بويىنشا باعدارلامالىق قۇجاتتاردا بەلگٸلەنگەن مٷددەلەرٸنە جەنە باسىمدىقتارىنا ساي كەلەدٸ.

بيىل قازاقستاندا 10-نان استام جاڭا اۆتوموبيل مودەلٸنٸڭ ٶندٸرٸسٸ باستالادى. قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸ ٶنٸمدەرٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸن 100 مىڭ اۆتوموبيلگە دەيٸن جەتكٸزۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ٸشٸندە 10-15 مىڭى — رەسەيگە, قىرعىزستانعا, ٶزبەكستانعا, تەجٸكستانعا, بەلارۋسكە, ەزەربايجانعا جەنە باسقا دا ەلدەرگە ەكسپورتتالاتىن بولادى. 

الماتى قالاسىندا قۋاتتىلىعى جىلىنا 45 مىڭ بٸرلٸكتٸ قۇرايتىن «Hyundai» زاۋىتى اشىلدى. زاۋىت يندۋسترييالىق ايماق اۋماعىندا اشىلدى. جاڭا زاۋىت قۇرىلىسىنا سالىنعان ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 25 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. جوبالىق قۋاتتىلىعى — جىلىنا 30 000 بٸرلٸك. ەكٸنشٸ كەزەگٸن جەنە شاناقتى دەنەكەرلەۋ جەنە بوياۋ بويىنشا تەحنولوگييالىق وپەراتسييالارمەن شىعارىلاتىن العاشقى اۆتوموبيل ٶندٸرٸسٸ 2020 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىنا جوسپارلانعان. كەسٸپورىن ٶندٸرٸستە 700-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازاقستان ٶڭٸرلەرٸندە ديلەر جەلٸسٸن قۇرۋ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋىنا وڭ ىقپالىن تيگٸزەتٸن بولادى.

وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا قر پرەمەر-مينيسترٸ ا. ماميننٸڭ قاتىسۋىمەن «ۋزاۆتوسانوات» اق جەنە «KazakhExport» ەكسپورتتىق ساقتاندىرۋ كومپانيياسى» اق اراسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى, سونداي-اق «سارىارقااۆتوٶنەركەسٸپ» جشس مەن «UzAuto Motors» اق اراسىندا اۆتوموبيلدەردٸڭ ماشينا جيىنتىقتارىن جەتكٸزۋ تۋرالى شارتقا قول قويىلدى. 

كەلەشەكتە اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸندە:

• 2021 جىلدىڭ باسىنان باستاپ كٶلٸك قۇرالدارىن ٶنەركەسٸپتٸك قۇراستىرۋ تۋرالى جاڭا كەلٸسٸمدەرگە كٶشۋ جولىمەن جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن ۇلعايتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ;

• قازاقستاندىق اۆتوٶندٸرۋشٸلەردٸڭ سەرٸكتەستەرٸمەن ٶندٸرٸستٸك كووپەراتسييانى دامىتۋ, ونىڭ ٸشٸندە اۆتوكومپونەنتتەر ٶندٸرٸسٸ;

• ەلەكتروموبيلدەر ٶندٸرٸسٸن يگەرۋدٸ جالعاستىرۋ كٶزدەلگەن.