بۇل جولى بەيبiت تۇرعىنداردى قوسپاعاندا تٶرت پوليتسييا قىزمەتكەرi وققا ۇشتى. العاشىندا جۇرت تىنىشتىق بۇزعاندار بiرنەشەۋ شىعار دەپ توپشىلاعان. كەيiن ونىڭ جالعىز ادام ەكەنi انىقتالدى. ن.نازارباەۆ قاندى وقيعانى تەراكت دەپ اتادى. جالپى, وسى وقيعانى تەرروريزممەن بايلانىستىرۋعا بولا ما? تەرروريزم – لاتىن تiلiنەن اۋدارعاندا “قورقىنىش”, “ٷرەي” دەگەن ماعىنا بەرەدi. تەررورلىق ەرەكەتكە بارعاندار كەپiل الۋدى, سول ارقىلى ٶزiنiڭ تالابىن قويۋدى كٶزدەيدi. تiپتi بولماعاندا عيماراتتى, ۇشاقتى, ت.ب. باسىپ الۋدى, جارىپ جiبەرۋدi ماقسات ەتەدi. نەعۇرلىم كٶپ قان تٶگiلسە, قورقىنىش كٷشەيەدi, ٷرەي ۇلعايادى. سوندىقتان لاڭكەستەر حالىق كٶپ شوعىرلانعان جەرگە ەۋەس كەلەدi.
ال كٷلiكباەۆتىڭ ەرەكەتiنەن وسىنداي پيعىل بايقالا ما? جوق. كەرiسiنشە, ول قۇقىق قورعاۋشىلاردان ٶش الۋدى جوسپارلاعان. مۇنى بٷلiكشiدەن الىنعان جاۋاپقا سٷيەنiپ Iشكi iستەر مينيسترi ق.قاسىموۆ ايتتى. ەگەر بۇلاي بولسا, قاپىدا وققا ۇشقان, جارالانعان بەيبiت تۇرعىندار قىلمىسكەر مەن پوليتسەيلەر اراسىنداعى ەسەپ-ايىرىسۋدان جاپا شەكتi دەپ توپشىلاۋعا تۋرا كەلمەي مە? سوندا بۇل جەردە پوليتسەيلەر حالىقتى سودىردان قورعاۋ ماقساتىندا جۇمىس iستەگەن بە, ەلدە جالعىز قاراقشىنى قۇرىقتاي الماي, بەيساۋات ادامداردىڭ ٶمiرiنە قاتەر تٶندiرگەن بە?
ەرينە, قاندىقول قاراقشىنىڭ ەرەكەتiن ەش اقتاۋعا بولمايدى. بiرنەشە ادامنىڭ ٶمiرiن قيعان وعان ەڭ اۋىر جازا لايىق. دەگەنمەن ونىڭ نەلiكتەن “ٶش الماق” بولعانى ەگجەي-تەگجەيلi تەكسەرiلۋi شارت. ٶيتكەنi كٷلiكباەۆتىڭ مۇنداي قاتەرگە باس تiگۋi – تەك ەسiرەدiنشiلدiكتiڭ ەسەرi عانا ەمەس, قوعامداعى ەدiلەتسiزدiكتiڭ شەگiنە جەتكەنiن كٶرسەتەتiن بەلگi بولۋى دا مٷمكiن. ٶيتكەنi ەلiمiزدە كiنەسiزگە جازىقسىز ايىپ تاعاتىن پوليتسەيلەر, قىلمىستى ٶزگەنiڭ موينىنا iلەتiن تەرگەۋشiلەر, ەدiلەتسiز شەشiم شىعاراتىن سوتتار, پارا العىش پروكۋرورلار از با?
وسىنداي زاڭسىزدىقتاردان قانشاما ادام زارداپ شەگiپ جاتىر? قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ەشبiرiنەن ەدiلەت تاپپاي, تەۋەلسiز باسىلىمداردىڭ ەسiگiن قاعىپ جٷرگەن حالىق قانشاما? جۇرتتىڭ جٶنi تٷزۋ جۇمىسقا نە تانىس-تامىر ارقىلى عانا, نە پارا بەرiپ قانا ورنالاساتىنى ٶتiرiك پە? بۇلجىماۋى تيiس زاڭ اتاۋلىنى قۇقىق قورعاۋ ورگانى قىزمەتكەرلەرiنiڭ ٶزدەرi بۇزاتىنى جالعان با? قازاقستانداعى پوليتسەيلەر پاراعا قىزىقپايدى, ەدiل جۇمىس iستەيدi دەپ كiم ايتا الادى? ق.قاسىموۆ ايتا الا ما?
بiلiم سالاسىنا جيi-جيi رەفورما جاساپ, جاستاردى دٷبارا جاساعان بيلiك قۇقىق قورعاۋ سالاسىنا رەفورما جٷرگiزۋگە اسىعار ەمەس. اتتەستاتسييانىڭ ٶزi “بارماق باستى, كٶز قىستىمەن” ٶتەتiن زاماندا نيەت-پەيiلi بىلاي تۇرسىن, فيزيكالىق دايىندىعى سىن كٶتەرمەيتiن مەسقارىن پوليتسەيلەر تولىپ جٷر. ولاردىڭ دەنi قىزمەتiن ادال اتقارۋدى ەمەس, كٶلدەنەڭ تابىس تابۋدى كٶزدەيدi. حالىققا تiزەسi باتادى, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن جەككٶرiنiشتi ەتەدi.
پوليتسييانىڭ ابىروي-بەدەلiنiڭ تٶمەندەپ, حالىق سەنiمiنەن جۇرداي بولۋىنا بيلiكتiڭ دە سiڭiرگەن ەڭبەگi ۇشان-تەڭiز. ٶيتكەنi ولاردىڭ سانىن ازايتىپ, ساپاسىن كٶتەرۋ – ٷكiمەتتiڭ قولىندا. بiراق حالىق تولقۋىنان سەسكەنەتiن بيلiك پوليتسييانى ەكە دەسەڭ دە, ازايتپايدى. 2014 جىلعى ەسەپ بويىنشا قازاقستان پوليتسييا سانى ەڭ كٶپ ەلدەردiڭ العاشقى التىلىعىنا كiرگەن. ەر 100 مىڭ ادامعا شاققاندا 444,8 پوليياتسييادان كەلەدi. بiراق سودان قىسقارعان قىلمىس, تٷزەلگەن تەرتiپ بار ما?
پوليتسەيلەر دە, مۇعالiمدەر سەكiلدi “بۇيداسى” بيلiكتiڭ ۋىسىنداعى سالا ٶكiلدەرi. سايلاۋ سەكiلدi ساياسي ناۋقانداردا ولاردىڭ “قىزمەتiنiڭ” قىزىعىن بيلiك كٶرەدi. بiراق جالاقىلارى جارتىمسىز. جارتىمسىز بولعاننان كەيiن دە جالاقتاپ جٷرەتiن پوليتسەيلەر كٶپ. ال ولاردى ازايتىپ, ٶزi iسiنە شىنايى بەرiلگەن ناعىز ازاماتتارىن قالدىرۋعا, جالاقىلارىن كٶبەيتۋگە, سٶيتiپ, ەدiل جۇمىس iستەۋدi تالاپ ەتۋگە بولا ما? ەرينە, بولادى. مۇنداي جاعدايدا حالىقتىڭ پوليتسيياعا دەگەن سەنiمi پايدا بولار ەدi. حالىق پوليتسيياعا سەنسە, قىلمىستىڭ اشىلۋىنا, قىلمىسكەردiڭ قولعا تٷسۋiنە جەردەمدەسەدi. ال قازiر “اش پەلەدەن قاش پەلە” دەيدi.
ٶيتكەنi سەنبەيدi, سەنبەگەن سوڭ قورقادى. كٶپشiلiك قازiر پوليتسييانى قورعاۋشى ەمەس, باسىڭدى بەلەگە شاتىپ, قالتاڭدى قاعاتىن الاياق سەكiلدi كٶرەدi.
ميتينگiلەردiڭ تۇسىندا پوليتسييادان مٷلدە ابىروي كەتتi. قازاق جەرiن شەتەلدiكتەرگە ساتۋعا قارسى جۇرتتى جاس-كەرiسiنە قاراماي قولىن قايىرىپ, موينىن بۇراپ, كٶلiككە تيەدi. پوليتسييا بٶلiمدەرiنە اپارىپ قامادى. كەيبiرiن سويىلعا جىقتى, بiرقانشاسىنا جالعان ايىپ تاقتى. جوعارىدان تاپسىرما تٷسسە, تاپ-تۇيناقتاي ورىندايتىنىن كٶرسەتتi. حالىقتىڭ ەمەس, بيلiكتiڭ قورعاۋشىسى ەكەنiن دەلەلدەدi. ەسەسiنە, ەل سەنiمiنەن باسىبٷتiن ايىرىلدى.
جاڭاٶزەندەگi قىرعىن پوليتسييانىڭ ماڭدايىنا باسىلعان تاڭبامەن تەڭ. شاڭىراقتاعى ويراننان كەيiن جۇرت پوليتسيياعا شوشىنا قارايتىن بولدى.
سوڭعى وقيعانىڭ حالىققا تٷك قاتىسى جوق. بۇل – كٶپ ۇلتتى ەل ەكەنiن ماقتان تۇتاتىن, دiنگە ەركiندiك بەرiپ, ەلەمدiك دiندەر سەزiن ٶتكiزگiش بيلiكتiڭ قاتەلiگi. دiني اعىمدارعا باقىلاۋ جاساماۋدىڭ كەسiرi. سول كەمشiلiك وق بوپ اتىلدى…
بەتiن ارى قىلسىن, ەرتەڭ ناعىز تەرروريزم قىلاڭ بەرسە, بٷگiنگi پوليتسييا حالىققا قورعان بولا الا ما?
ق.بايان,
«جاس الاش» گازەتٸ
