قازاقستاندىق عالىمدار COVID-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسىن انىقتايتىن ەكٸ تەست جاساپ شىعاردى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" حابار 24 اگەنتتٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
وتاندىق ٶنٸم شەتەلدٸك تەستپەن سالىستىرعاندا دەلدٸگٸ جاعىنان جوعارى جەنە ادام اعزاسىنداعى قاۋٸپتٸ ينفەكتسييا تۋرالى مەلٸمەتتٸ نەبەرٸ 5 ساعاتتا انىقتاپ بەرەدٸ. قازٸرگٸ كەزدە ادامزات ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى تەست اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ ورتالىق رەفەرەنتس-زەرتحاناسىندا جاسالعان.
مىنا پاكەتتەردٸڭ ٸشٸندە رەاگەنتٸ بار كٸشكەنتاي قۇتىلار جاتىر. عىلىمي اتى قاراپايىم كٶرەرمەنگە اسا تانىس بولماعانىمەن, پايداسى مول. بۇل تەست دەرٸحانالاردا ساتىلاتىن ٶزگە تەستەرگە دە ۇقسامايدى. تىنىمسىز ەڭبەكتٸڭ ارقاسىندا وتاندىق بيوتەحنولوگتار ٷلكەن تابىسقا قول جەتكٸزٸپ وتىر.
«بۇل تەست بٷگٸندە رەگيستراتسيياعا بەرٸلدٸ. ونى دا بولاشاقتا قولدانىسقا بەرەمٸز دەپ وتىرمىز. بٸزدە رەسەيلٸك بار, ەۆروپالىق تەست بار, قىتاي رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن تەستەر بار. بٸزدٸڭ تەست ولاردان, ٶزٸنٸڭ سەزٸمتالدىلىعى جاعىنان بٸردەي. بٸزگە جاڭاعى ماتەريال تٷسكەن كەزدە بٸز وسىنى 5-6 ساعاتتىڭ ٸشٸندە دەلەلدەپ ونىڭ جاڭاعى وڭ نەتيجە, تەرٸس نەتيجە ەكەنٸ تۋرالى قورىتىندىمىزدى بەرە الامىز», - دەيدٸ م.ايقىمباەۆ اتىنداعى اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار ۇعو باس ديرەكتورى توقتاسىن ەرۋباەۆ.
شىن مەنٸندە ەلٸمٸزدە قازٸر ەكٸ تەست جٷيەسٸ بار. قازاقستاندىق عالىمداردىڭ ەكٸ توبى بٸر مەزگٸلدە تەست جاساۋدى قولعا العان بولاتىن. ولار زەرتتەۋ جۇمىستارىنا قاڭتار ايىندا, ەلٸمٸزدە كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى تٸركەلمەي تۇرىپ-اق كٸرٸسكەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ, سونداي-اق بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ بيوتەحنولوگتارى ەكٸ زەرتحانادا, بٸراق بٸر عيماراتتىڭ ٸشٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ.
ايتا كەتەرلٸگٸ, ورتالىق رەفەرەنتس-زەرتحانانى امەريكانىڭ قۇپييا زەرتحاناسى دەپ شاتاسىپ جٷرگەندەر بار ەكەن.
«ول سٶزدەر ەش جەردە دەلەلدەنبەگەن. بۇل ورتالىق رەفەرەنتتٸك لابوراتورييا. تەك قانا قازاقستاننىڭ ماماندارى جۇمىس ٸستەيدٸ. وسى ۋاقىتقا دەيٸن 20 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ قاڭتارىنان باستاپ مىناۋ فينانستىڭ بارلىعى قازاقستان ٷكٸمەتٸ تولىق بٶلگەن. باسىندا امەريكالىق ماماندار ينجەنەر دايىنداۋعا, مامان دايىنداۋعا ٶزدەرٸنٸڭ كٶمەگٸنٸڭ كٶرسەتتٸ. بٷگٸندە بٸزدٸڭ ٶزٸمٸزدٸڭ ينجەنەر ماماندارىمىز جاڭاعى عالىمدارىمىز, ۆيرۋسولوگ ماماندارىمىز, باكتەريولوگ ماماندارىمىزدىڭ بەرٸ دايىن», دەيدٸ توقتاسىن ەرۋباەۆ.
ورتالىقتىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ قازاقستاننىڭ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ. قازٸرگٸ تاڭدا ۇلتتىق عىلىمي ورتالىق وباعا قارسى ۆاكتسينا شىعارادى. بۇدان ٶزگە 41 دياوگنوستيكالىق پرەپارات جاسايدى. ولاردىڭ كٶمەگٸمەن ادامزات ٷشٸن ٶتە قاۋپتٸ تٷينەمە, تىرىسقاق سەكٸلدٸ اۋرۋلاردى انىقتاۋعا بولادى.
«قازاقستانداعى اسا قاۋٸپتٸ اۋرۋلاردىڭ زەتتەۋلەرٸ وسىندا جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل – ٷلكەن عىلىمي ورتالىق. مۇنداي لابوراتورييا ورتالىق ازييادا جوق. بۇنىڭ ٶزٸنٸڭ ٷشٸنشٸ رەتتٸكتەگٸ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەمٸز. بۇل لابوراتورييانىڭ قازاقستان ٷشٸن ٷلەسٸ ٷلكەن. سەبەبٸ بٸز نەگٸزٸنەن قر تەرريتوريياسىنىڭ 40 پايىزى مىنا اسا قاۋٸپتٸ اۋرۋلاردىڭ تارالۋى تابيعاتتا بار. سوندىقتان ونىڭ بەرٸن زەرتتەۋدٸ وسى جەردە جٷرگٸزەمٸز», - دەپ اتاپ ٶتتٸ اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالار ۇعو باس ديرەكتورى.
كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى تاراعان سەتتەن باستاپ ەلەمدٸك عالىمدار ۆاكتسينا جاساۋدىڭ جولىن ٸزدەستٸرۋدە. ۆاكتسينا مەسەلەسٸ قازاقستاندىق عالىمداردى دا الاڭداتىپ وتىر.
«COVID-19 ينفەكتسيياسىنا قارسى ۆاكتسينا جاساۋعا تەك قانا بٸر مەملەكەت ەمەس, ەلەمدٸك قاۋىمداستىق كٶڭٸل بٶلٸپ وتىر. سول سەبەپتٸ تۇتاس كونسورتسيۋمدار قۇرىلىپ, ەر سالا بويىنشا زەرتتەۋ جٷرگٸزٸپ جاتىر. بٸراز ۋاقىت بۇرىن ۇلتتىق بيوتەحنولوگييالار جەنە اسا قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالاردىڭ ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعى ٷكٸمەتكە وتاندىق ۆاكتسينانى جاساپ, ٶندٸرٸسكە بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس جاسادىق», - دەيدٸ «ۇلتتىق بيوتەحنولوگييالار ورتالىعى» اف ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يۋريي سكيبا.
ەرينە, كوروناۆيرۋسقا قارسى دەرٸ نەمەسە ۆاكتسينا شىعارۋ تەست جاساۋمەن سالىستىرعاندا قيىن. وعان بٸرنەشە جىل كەتۋٸ مٷمكٸن. كٸسٸدەگٸنٸڭ كٸلتٸ اسپاندا دەيدٸ. ەپيدەمييا قايتالاناتىن بولسا, ۆاكتسينانى ەلگە جەتكٸزگەنشە دە بٸراز ۋاقىت كەتەدٸ. سوندىقتان وتاندىق ۆاكتسينانىڭ بولۋى ٶتە ماڭىزدى. ال بٸزدٸڭ عالىمدار جاساعان تەست ەكٸ ايدان كەيٸن دياگنوستيكالىق زەرتحانالارعا جەتكٸزٸلەدٸ دەگەن بولجام بار.
مٸنەكي, ورتالىق رەفەرەنتس-زەرتحانا قازاقستاندىقتاردىڭ بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ماڭىزدى زەرتتەۋلەرمەن اينالىسۋدا. ەرينە ستراتەگييالىق نىسان بولعاندىقتان ەكٸنٸڭ بٸرٸ كٸرە المايدى. بيٸك قورشاۋمەن قورشالعان.
بٸراق امەريكالىق ساربازدار مەن شەتەلدٸك بيوتەحنولوگتاردى كٶرگەنٸمٸز جوق. اقش-تىڭ قۇپييا زەرتحاناسى بار ەكەن دەگەن قاۋەسەت قانا. جابىق نىسانداردىڭ تٶڭٸرەگٸندە تٷرلٸ ەڭگٸمەلەر بولاتىنى بۇرىننان بەلگٸلٸ جايت.
