قازاقستاندىق عالىم ىبىرايتانۋدىڭ تۇلعالىق مودەل جوباسىن دايىندادى

قازاقستاندىق عالىم ىبىرايتانۋدىڭ تۇلعالىق مودەل جوباسىن دايىندادى


ى. التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق بٸلٸم اكادەميياسىندا «ىبىرايتانۋ ەلەمٸ – ۇلتتىق قۇندىلىعىمىز!» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

دٶڭگەلەك ٷستەلگە تەۋەلسٸزدٸك العاننان بەرٸ اكادەمييادا قىزمەت ەتكەن قۇرمەتتٸ ارداگەرلەر, ى. التىنساريننٸڭ ٶمٸرٸ مەن قىزمەتٸن, شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋشٸ عالىمدار, اكادەمييانىڭ عالىمدارى مەن قىزمەتكەرلەرٸ, ساراپشىلار جينالدى. سونداي-اق اكادەمييانىڭ تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىنداعى باسشىلارى ج. دادەباەۆ, ٶ. وزعانباەۆ, ق. ارىنوۆ, ا.قۇسايىنوۆ, ت. بالىقباەۆ, ج. جىلباەۆتا قاتىستى. 

دٶڭگەلەك ٷستەلدٸڭ ماقساتى ى. التىنساريننٸڭ ەڭبەكتەرٸن جاستارعا, كەيٸنگٸ ۇرپاققا دەرٸپتەۋ جولدارىن تۇجىرىمداۋ بولىپ تابىلادى.

وسىعان قاراي باسقوسۋدا پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور شارگٷل تاۋباەۆا اكادەمييامەن بٸرلەسٸپ تۇلعاتانۋ اياسىندا ىبىرايتانۋدىڭ تۇلعالىق مودەل جوباسىن جاساعاندىعىن جەتكٸزدٸ. 

پروفەسسوردىڭ ويىنشا, ىبىراي التىنساريننٸڭ پەداگوگيكالىق جٷيەسٸنٸڭ لوگيكالىق-قۇرىلىمدىق مودەلٸ مىناداي باعىتتاردى قۇرايدى: 1) التىنسارينٸڭ دٷنيەتانىمى; 2) ەدٸستەمەلٸك كٶزقاراسى; 3) زەرتتەگەن عالىمدار; 4) مەكتەپتەگٸ وقىتۋ ٷدەرٸسٸ; 5) وقىتۋدا حالىق پوەزيياسىن پايدالانۋ; 6) مەكتەپتٸ ۇيىمداستىرۋى; 7) تەربيەلٸك مۇراسى; 8) پسيحولوگييالىق مۇراسى; 9) ديداكتيكالىق مۇراسى.

«XXI عاسىرداعى مەكتەپ ۇستازدارىنىڭ الدىنداعى مٸندەتٸ – ەگەمەندٸ ەلٸمٸزدٸڭ جاس ۇرپاعىن جان-جاقتى دامىتا وتىرىپ, يماندىلىققا, ۇلتجاندىلىققا, وتانشىلدىققا تەربيەلەۋ. سوندىقتان بۇل ۇسىنىلعان جوبانىڭ تەربيەلٸك مەنٸ زور بولماق»,- دەپ اتاپ ٶتتٸ عالىم ش. تاۋباەۆا. 

قوعام قايراتكەرٸ ٶ. وزعانباەۆ ەر ۇلتتىڭ الدىمەن ٶز قويناۋىنان شىققان تاريحپەن سۋسىندايتىندىعىن, بٸزدٸڭ وسى كەزگە دەيٸنگٸ ٸلٸم-بٸلٸم تۇتاستىعىن ىبىرايتانۋ مۇرالارى كەلە جاتقاندىعىنا كٶڭٸل اۋداردى. 

بۇل رەتتە ٶ. وزعانباەۆ ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن بويىنشا ۇلتتىق كوميسسييا قۇرىلعانىن اتاپ ٶتە وتىرا, حح عاسىردىڭ 30 جىلدارى رەپرەسسيياعا ۇشىراپ قۇربان بولعان ۇلت پەداگوگتارى تۇلعاسىنا كٶڭٸل اۋداردى.

ۇلت ۇستازى ىبىراي التىنساريننٸڭ 180 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا بەلگٸلٸ ىبىرايتانۋشى - عالىم جاقىپ قالقامان مەكتەپتەردە جاڭا وقۋ جىلىن «كەل, بالالار, وقىلىق!» تاقىرىبىندا سىنىپ ساعاتتارىنان باستاۋدى ۇسىندى.

ٶز كەزەگٸندە اكادەمييا عالىمى جاۋمباي قاراەۆ «ىبىراي التىنسارين مۇراسى ەكٸ عاسىر بويى ۇلتتى تەربيەلەپ كەلەتٸنٸن» اتاپ ٶتتٸ.

اقىن, حالىقارالىق «الاش» ەدەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى وسپانۇلى سەرٸكباي زەرتتەۋٸ بويىنشا حالىق كٶڭٸلٸندە جٷرگەن «ەڭبەك ەتسەڭ - ەمەرسٸڭ» ماقالى ى. التىنسارينگە تيٸستٸ ەكەندٸگٸن ايتتى.

جيىن قورىتىندىسىندا ساراپشىلار ودان ەرٸ ىبىراي مۇرالارىن ەلەمدٸك دەڭگەيگە تانىتۋعا باسىمدىق بەرەتٸندٸگٸنە ۋاعدالاستى.