.jpg)
سۋرەت اشىق دەرەككٶزدەن الىندى
عىلىمدى دامىتپاي ەلدٸ العا جىلجىتۋ مٷمكٸن ەمەس. سوندىقتان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆ عىلىمدى دامىتۋدى مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ دەپ سانايدى. بٸز بٷگٸنگٸ تاقىرىپتا قازاقستانداعى عىلىم مەن تەحنيكانىڭ دامۋ بولاشاعى تۋرالى سٶز ەتپەكپٸز, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
پرەزيدەنت ق.توقاەۆ: «ٶركەندەگەن ەل بولۋ ٷشٸن بۇل جاعدايدى تٷزەتۋ كەرەك» دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل باعىتتا قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٸرقاتار شارالار قولعا الىنعان. جەكە عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ قۇرىلدى, ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جانىنداعى مەملەكەتتٸك مەرتەبە بەرٸلدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جارلىعىمەن عىلىم جەنە تەحنيكا جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلىپ, وعان عىلىمدى دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن باسىمدىقتارىن انىقتاۋ تاپسىرىلدى.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە «تىم ورتالىقتاندىرىلعان جوسپارلاۋ مەن باسقارۋ, مەملەكەتتٸك قارجىلاندىرۋعا تەۋەلدٸلٸك, بيزنەس تاراپىنان عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا سۇرانىستىڭ تٶمەندٸگٸ, كادرلاردىڭ, ەسٸرەسە, جاستاردىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ» سيياقتى ورىن الىپ وتىرعان پروبلەمالارعا توقتالدى. ماڭىزدى مەسەلە – عىلىمدى قارجىلاندىرۋ, سوڭعى 5 جىلدا عىلىمعا جۇمسالعان قاراجات ق.توقاەۆ اتاپ ٶتكەندەي, 60%-عا ٶسكەنٸمەن, جالپى ٸشكٸ ٶنٸم قۇرىلىمىنداعى عىلىمنىڭ ٷلەسٸ تٶمەن – 0,13%-دى قۇراپ وتىر.
بارلىق دامىعان ەلدەردە ۇلتتىق ماڭىزى بار ٸرٸ جوبالار مٸندەتتٸ تٷردە عىلىمي ساراپتامادان ٶتەدٸ. وسى ورايدا پرەزيدەنت بارلىق ماڭىزدى شەشٸمدەر مٸندەتتٸ تٷردە عىلىمي ساراپتامادان ٶتەتٸن قىتايدى مىسالعا كەلتٸردٸ. جەنە ول قازاقستانعا دا عىلىمي كٶزقاراستار مەن نەگٸزدەمەلەرگە نەگٸزدەلگەن ۇتىمدى ەكونوميكالىق مودەلگە كٶشۋدٸ ۇسىنادى.
مەملەكەت باسشىسى ەلٸمٸزدٸڭ ٶڭٸرلەرٸندە اكادەمييالىق شەبەرلٸك ورتالىقتارى مەن تەحنوپاركتەردٸ قامتيتىن عىلىمي مەكەمەلەردٸڭ تۇتاس جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار, عىلىمي كادرلاردى دايارلاۋعا ٷلكەن كٶڭٸل بٶلٸپ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸنە دوكتورانتۋراعا قابىلداۋدى كەڭەيتۋدٸ تاپسىردى. جەنە عىلىمدى تٷرلٸ كٶزدەردەن قارجىلاندىرۋدى ارتتىرۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلدٸ. 2027 جىلعا قاراي عىلىمدى قارجىلاندىرۋ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ (جٸٶ) 1 پايىزىنا جەتەدٸ دەپ كٷتۋگە نەگٸز بار.
پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە استىق ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ مەن مال شارۋاشىلىعىنداعى سەلەكتسيياعا كٶڭٸل بٶلدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى عالىمدارى بۇل ۇعىمدى كەڭەيتٸپ, جٷيەگە كەلتٸرۋٸ كەرەك. استىق ٶنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جوعارى ٶنٸمدٸ سورتتاردى ٶسٸرۋ ارقىلى عانا ەمەس, توپىراق قۇنارلىعىن ارتتىرۋ ارقىلى دا قول جەتكٸزۋگە بولادى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا جەر نەگٸزگٸ ٶندٸرٸس قۇرالى بولىپ تابىلادى. قارقىندى تٷردەگٸ سورتتار قۇنارسىز توپىراقتا دۇرىس ٶنٸم بەرمەيدٸ. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعىن ينتەنسيفيكاتسييالاۋ ٶنٸمدٸلٸگٸ جوعارى سورتتاردى ٶسٸرۋمەن قاتار توپىراق قۇنارلىعىن ارتتىرۋ شارالارىنىڭ كەشەنٸن قاراستىرادى. قازاقستاندا ەكولوگييالىق تازا ٶنٸم ٶندٸرۋ ٷشٸن ورگانيكالىق ەگٸنشٸلٸكتٸ دامىتۋعا زور ەلەۋەت پەن مٷمكٸندٸك بار.
ق.توقاەۆ ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ باسشىلىعىنا قۇرامنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, بۇرىنعى بەدەلٸن قالپىنا كەلتٸرۋدٸ تاپسىردى. پرەزيدەنت ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ جۇمىسىندا تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸستەر بولۋى كەرەك دەپ ٷمٸتتەنەتٸنٸن ايتتى.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, پرەزيدەنت ق.توقاەۆ: «ٶركەندەگەن ەل بولۋ ٷشٸن بۇل جاعدايدى تٷزەتۋ كەرەك» دەپ ەسەپتەيدٸ. بۇل باعىتتا قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٸرقاتار شارالار قولعا الىنعان. جەكە عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترلٸگٸ قۇرىلدى, ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جانىنداعى مەملەكەتتٸك مەرتەبە بەرٸلدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ جارلىعىمەن عىلىم جەنە تەحنيكا جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلىپ, وعان عىلىمدى دامىتۋدىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى مەن باسىمدىقتارىن انىقتاۋ تاپسىرىلدى. ال ماڭىزدى مەسەلە – عىلىمدى قارجىلاندىرۋ, سوڭعى 5 جىلدا عىلىمعا جۇمسالعان قاراجات ق.توقاەۆ اتاپ ٶتكەندەي, 60%-عا ٶسكەنٸمەن, جالپى ٸشكٸ ٶنٸم قۇرىلىمىنداعى عىلىمنىڭ ٷلەسٸ تٶمەن – 0,13%-دى قۇراپ وتىر.
