قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ سەلەكتورلىق وتىرىسىندا «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكا» باعدارلاماسى اياسىندا جەرگٸلٸكتٸ قامتۋدى دامىتۋ مەسەلەسٸ قارالدى. قۇرىلىس سالاسىندا قازاقستاندىق قامتۋدىڭ دامۋى تۋرالى يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدى دامۋ مينيسترٸ بەيبٸت اتامقۇلوۆ باياندادى.
مينيستر حابارلاعانداي, ەلٸمٸزدە قۇرىلىس ماتەريالدارى يندۋستريياسى قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. سەكتوردىڭ ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتەگٸ ٷلەسٸ - 6%. بٷگٸنگٸ تاڭدا رەسپۋبليكادا قۇرىلىس ٶنٸمدەرٸن 1965 كەسٸپورىن ٶندٸرەدٸ. ولاردا 29 مىڭنان استام ادام جۇمىس ٸستەيدٸ.
«قۇرىلىس سالاسى دامۋىنا وراي, قۇرىلىس ٶنٸمدەرٸنە قاجەتتٸلٸك تە ارتىپ كەلەدٸ. ەلٸمٸزدە سوڭعى 11 جىلدا (2008 جىلدان 2019 جىلعا دەيٸن) قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كٶلەمٸ 2,5 ەسەگە (1,7 ترلن تەڭگەدەن 4,4 ترلن تەڭگەگە دەيٸن) ٶستٸ. قۇرىلىس سالاسىنىڭ ٶسٸمٸ «نۇرلى جەر», «نۇرلى جول», ييد مب, جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى اياسىندا اۋقىمدى ينۆەستيتسييالارعا, ٸرٸ ەلەۋمەتتٸك-مەدەني شارالاردى ٸسكە اسىرۋعا نەگٸزدەلگەن», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
قۇرىلىس سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋى نەتيجەسٸندە قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 3,3 ەسەگە ارتتى.
مونيتورينگ دەرەكتەرٸ بويىنشا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەسٸپورىنداردىڭ ورتاشا جىلدىق جٷكتەمە قۋاتى 56% قۇرايدى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا قۇرىلىس يندۋستريياسىنىڭ دامۋىن تەجەپ وتىرعان ٶزەكتٸ مەسەلەلەر:
- كەيبٸر قۇرىلىس ماتەريالدارى بويىنشا يمپورتتىڭ جوعارى ٷلەسٸ;
- ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردىڭ تولىق جٷكتەلمەۋٸ;
- ٶنٸمدٸ ٶتكٸزۋ كەپٸلدٸگٸ جوق;
- ساۋدا الاڭدارى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ تٶمەندٸگٸ.
قۇرىلىس يندۋستريياسىن دامىتۋدى قولداۋ ماقساتىندا كەلەسٸ شارالار قاراستىرىلادى:
- يمپورت الماستىرۋ بويىنشا جاڭا جوبالار قۇرۋ;
- قۇرىلىس يندۋستريياسىن دامىتۋدى ىنتالاندىرۋدىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸ;
- «قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ماركەتپلەيسٸ» ونلاين الاڭىن قۇرۋ;
- نەگٸزگٸ يمپورتتالاتىن قۇرىلىس ماتەريالدارى بويىنشا ينۆەستيتسييالىق پاسپورتتار ەزٸرلەۋ;
- قۇرىلىستاعى قازاقستاندىق مازمۇندى نورماتيۆتٸك ىنتالاندىرۋ.
ۆەدومستۆو باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, بۇل شارالار كەسٸپورىنداردىڭ قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا, ٶنٸمدەردٸ ٶتكٸزۋگە جەنە ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا تۇرعىن جەنە ٶندٸرٸستٸك عيماراتتاردى, ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى, ينفراقۇرىلىمداردى سالۋ كەزٸندە نەگٸزگٸ قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶنٸمدەرٸنە نارىقتىڭ سۇرانىسى 934 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى.
«وتاندىق كەسٸپورىندار 586 ملرد تەڭگەگە قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرسە, 348 ملرد تەڭگەگە يمپورتتايدى. نارىق سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن 33 جاڭا جوبا ٸسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ ٸشٸندە 8 جوبا يمپورت الماستىرۋعا باعىتتالادى. وسى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە يمپورت ٷلەسٸن 15% تٶمەندەتۋ جەنە تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىندا وتاندىق ٶنٸمدەردٸ قولدانۋدى 90% ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا نىسانداردى سالۋ كەزٸندە قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 11 تٷرٸ جوعارى سۇرانىسقا يە. ولار: شىنى, پوليەتيلەن قۇبىرلارى, قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارى, ارماتۋرا, كەراميكالىق تاقتايشا, جىلۋ وقشاۋلاعىش ماتەريالدار, كەراميكالىق وتقا تٶزٸمدٸ كٸرپٸشتەر, سانفايانس, تۇسقاعاز, شاتىر ماتەريالدارى, لاك-بوياۋ بۇيىمدارى.
«ەرينە, ەلدە بۇل قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶندٸرٸلەدٸ. بٸراق نارىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸن تولىقتاي جابا المايدى. بيىل بٸز قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ 5 تٷرٸن (شىنى, پوليەتيلەن قۇبىرلارى, قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارى, ارماتۋرا, كەراميكالىق تاقتايشا) ٶندٸرۋ بويىنشا يمپورت الماستىراتىن 8 جوبانى ٸسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ولاردىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 103 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن بولادى. بۇل جوبالار ٸشكٸ نارىقتاعى يمپورت ٷلەسٸن 15% تٶمەندەتەدٸ», — دەدٸ ب. اتامقۇلوۆ.
قوسىمشا جىلۋ وقشاۋلاعىش ماتەريالدار, كەراميكالىق وتقا تٶزٸمدٸ كٸرپٸش, سانفايانس ٶندٸرەتٸن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 61 ملرد تەڭگە بولادى. بۇل قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ وسى تٷرلەرٸ بويىنشا يمپورت ٷلەسٸن 8% ازايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ نەگٸزگٸ تٷرلەرٸ بويىنشا جوسپارلانعان بارلىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە يمپورتتى 23% ازايتامىز. جالپى, يمپورتتى الماستىراتىن جاڭا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدى «سامۇرىق-قازىنا» ۇەق» اق ٸرٸ قۇرىلىس كومپانييالارىمەن بٸرلەسٸپ پىسىقتاۋدا. وندا وففتەيك-كەلٸسٸمشارتتار مەن تٸكەلەي شارتتار جاساۋ سيياقتى ساتىپ الۋدىڭ تٷرلٸ جاڭا تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ كٶزدەلگەن», — دەدٸ مينيستر.
سونىمەن قوسا, ٶنٸم قۇنىن تٶمەندەتۋ ماقساتىندا وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن ونلاين ساۋدالايتىن «ماركەتپلەيس» ارنايى اقپاراتتىق الاڭىن قۇرۋدى قاراستىرىلۋدا. اتالعان ونلاين-پورتال كومپيۋتەرلٸك كٶرۋ تەحنولوگييالارىن قولدانا وتىرىپ, ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە ەر وبەكتٸنٸڭ قۇرىلىسىنا مونيتورينگ جاساۋعا جەنە ەكٸمدٸكتەردٸڭ قاراجاتتى يگەرۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«بۇل ماتەريالدار قۇنىن 15% تٶمەندەتۋگە جەنە قۇرىلىس ماتەريالدارى نارىعىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدٸ. مەملەكەتتٸڭ قولداۋىمەن ونلاين الاڭ قۇرىلىس ماتەريالدارىن بەلگٸلەنگەن قۇنى بويىنشا ساتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ مينيستر.
ب. اتامقۇلوۆ اتاپ ٶتكەندەي, بۇدان ەرٸ يمپورتتالاتىن نەگٸزگٸ قۇرىلىس ماتەريالدارى بويىنشا ينۆەستيتسييالىق پاسپورت ەزٸرلەۋ جوسپارلانعان. وندا ٶنٸم مەن شيكٸزات نارىعىن زەرتتەۋ, جوبانىڭ ورنالاسۋى, قولدانىلاتىن جابدىقتىڭ سيپاتتاماسى قامتىلادى. ينۆەستيتسييالىق پاسپورت بەلگٸلٸ بٸر قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ پەرسپەكتيۆاسى مەن ەكونوميكالىق ورىندىلىعىن ايقىنداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونىمەن قاتار, قۇرىلىستاعى وتاندىق ٶنٸمدەر ٷلەسٸن ارتتىرۋ ٷشٸن نورماتيۆتٸك رەتتەۋ جٷرگٸزٸلۋدە. بٷگٸنگٸ تاڭدا قاجەتتٸ قۇقىقتىق بازا قۇرىلدى. سول بويىنشا بيۋدجەت ەسەبٸنەن قارجىلاندىرىلاتىن جوبالار بويىنشا قازاقستاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن مٸندەتتٸ تٷردە قولدانۋ تالاپ ەتٸلەدٸ. بۇل جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامادا كٶزدەلگەن وتاندىق ماتەريالداردى يمپورتتىق ماتەريالدارعا نەگٸزسٸز اۋىستىرۋدى ازايتادى. سونداي-اق قۇرىلىس جوبالارىندا جەرگٸلٸكتٸ مازمۇندى ساقتاۋ بويىنشا تەحنيكالىق قاداعالاۋشىلار مەن تاپسىرىس بەرۋشٸلەردٸڭ جۇمىس تيٸمدٸلٸگٸ مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرادى.
بۇدان باسقا, ساراپتامادان ٶتكەن بارلىق جوبالاردىڭ جيىنتىق رەسۋرستىق ۆەدوموستارى ورنالاستىرىلعان پورتال ەزٸرلەندٸ. ول ٷشٸن تيٸستٸ ەرەجەلەرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ:
- مەردٸگەرلەرگە قۇرىلىس ماتەريالداردى جەنە قازاقستاندىق مازمۇن جابدىقتارىن قولدانۋدى;
- تاپسىرىس بەرۋشٸلەرگە پورتالدا جيىنتىق ۆەدوموستى جارييالاۋدى مٸندەتتەيدٸ.
ياعني, وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر جوسپارلانعان قۇرىلىس نىساندارىنىڭ سانىن, سونداي-اق قۇرىلىس ماتەريالدارى, بۇيىمدار, كونسترۋكتسييالار مەن قۇرال-جابدىقتاردىڭ قاجەتتٸ كٶلەمٸن كٶرە الادى.
سونداي-اق, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدى جٷزەگە اسىرۋ قاعيداسىنا وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەر تٸزٸلٸمٸنە سەيكەس ماتەريالدار ساتىپ الۋدى مٸندەتتەيتٸن قۇرىلىس سالاسىنداعى ٷلگٸلٸك شارتتارعا تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا وسى مونيتورينگ بويىنشا بيىلعى 6 ايدىڭ قورىتىندىسىندا ساراپتامادان ٶتكەن جوبالارداعى قازاقستاندىق مازمۇن ٷلەسٸ 90% قۇرادى. بۇل ٶتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 3% جوعارى.
