8 سەۋٸردە قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ ەزٸرلەگەن قارىز الۋشىلاردى وڭالتۋدىڭ جاڭا تەتٸگٸ ٸسكە قوسىلادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قارجى رەتتەۋشٸسٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى نۇرلان ەبدٸراحمانوۆ بۇل سالاداعى ساياسات بانكتەردٸڭ دە, قارىز الۋشىلاردىڭ دا شەكتەن تىس كرەديتتٸك تەۋەكەلدەرٸن بولدىرماۋعا, بانكتەردٸ تەۋەكەلٸ از قارىز ساناتتارىنا قايتا بەيٸمدەۋگە جەنە قازاقستاندىقتاردىڭ جيناقتالعان بورىشتىق جٷكتەمەسٸنٸڭ ٶسۋٸن شەكتەۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
ەبدٸراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەرزٸمٸ ٶتكەن بورىشتىڭ ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ ٷشٸن 2020 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كەپٸلسٸز تۇتىنۋشىلىق قارىزدار مەن ميكروكرەديتتەر بويىنشا ايىپاقىلار مەن كوميسسييالاردى ەسەپتەۋگە تىيىم سالۋ تٷرٸندە رەتتەۋ شارالارى قابىلداندى.
بۇل مەرزٸمٸ 90 كٷننەن اسقان بەرەشەگٸ بار ازاماتتارعا قاتىستى.
سونداي-اق, تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەۋدٸڭ شامادان تىس ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ جەنە كەپٸلسٸز قارىزدار بويىنشا حالىقتى كرەديتتٸك تەۋەكەلدەردەن قورعاۋ ماقساتىندا تابىسى كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن تٶمەن ازاماتتارعا قارىز بەرۋگە تىيىم سالىندى.
«سونىمەن بٸرگە, ٶتكەن جىلدان باستاپ رەتتەۋشٸ بورىشتىق جٷكتەمەنٸڭ كوەففيتسيەنتٸن بەلگٸلەدٸ, وعان سەيكەس, ەگەر كرەديت بويىنشا تٶلەمدەر قارىز الۋشىنىڭ اي سايىنعى كٸرٸسٸنٸڭ 50%-ىنان اسسا, بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارىنىڭ قارىز الۋشىلارعا تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بەرۋٸنە تىيىم سالىنادى. بۇل رەتتە بانكتەر مەن ميكروقارجى ۇيىمدارى قارىز الۋشىلاردىڭ تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن كٸرٸستەر مەن مٷلٸك تۋرالى سەنٸمدٸ مەلٸمەتتەر نەگٸزٸندە باعالاۋى قاجەت بولادى. مۇنىمەن قوسا, بانكتەر مەن مقۇ-نىڭ تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەردٸ شامادان تىس بەرۋٸنە جول بەرمەۋ ٷشٸن كاپيتال رەزەرۆٸن 150%-دان 300%-عا ەكٸ ەسەگە كٶبەيتۋ تٷرٸندە بانكتەردٸڭ مەنشٸكتٸ كاپيتالىنىڭ تۇتىنۋشىلىق كرەديتتەرگە جەتكٸلٸكتٸلٸك كوەففيتسيەنتتەرٸ ۇلعايتىلدى», - دەگەن دەرەكتەر كەلتٸردٸ اگەنتتٸك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
قابىلدانعان شارالار نەتيجەسٸندە بانكتەردٸڭ تەۋەكەل تەبەتٸ تٶمەندەگەن.
مەنشٸكتٸ كاپيتالعا جٷكتەمە ورتاشا العاندا, تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بويىنشا 140%-دان 150%-عا دەيٸن ٶستٸ, اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋشى قارىز الۋشىلار سانى 112 مىڭ ادامعا دەيٸن 53%-عا تٶمەندەدٸ, تۇتىنۋشىلىق قارىزداردىڭ جالپى ٶسۋ قارقىنى 4,3%-عا دەيٸن تٷستٸ.
«بۇل رەتتە, تۇتىنۋشىلىق قارىزدار بويىنشا 90 كٷننەن استام مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەكتٸڭ دەڭگەيٸ 6,9%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ, مەلٸمەت بويىنشا, 2019 جىلى بۇل تسيفر 8,6% بولدى. حالىقتى كرەديتتەۋدٸڭ نەگٸزگٸ ٶسۋٸ يپوتەكالىق قارىز ەسەبٸنەن بولدى, ولاردى بەرۋ كٶلەمٸ 2020 جىلى 34,3%-عا ٶستٸ», - دەدٸ سپيكەر.
سونىمەن قاتار ول اگەنتتٸك ەزٸرلەگەن وڭالتۋدىڭ جاڭا تەتٸگٸ تۋرالى ايتىپ بەردٸ.
ەگەر 90 كٷننەن استام مەرزٸمٸ ٶتكەن كرەديت ٶتەلگەن بولسا, ول قارىز الۋشىعا «وڭالتىلعان» مەرتەبەسٸن بەرۋدٸ كٶزدەيدٸ, بٸراق بۇل رەتتە بانكتەر جٷيەسٸ جاڭا قارىزدار بەرۋدەن باس تارتا وتىرىپ, مۇنداي ازاماتتاردى تەۋەكەلٸ جوعارى دەپ تانيدى.
«وڭالتۋدىڭ جاڭا تەتٸگٸ قارىز الۋشىعا كرەديتتٸك بيۋرو جٷيەسٸندەگٸ «وڭالتىلعان» مەرتەبەسٸن بەرۋدٸ كٶزدەيدٸ. بۇل مەرتەبە ازاماتتاردىڭ بانكتەر جەنە باسقا كرەديتورلار الدىنداعى ٶزدەرٸنٸڭ مٸندەتتەمەلەرٸن ادال ورىنداۋعا باستاما بولىپ تابىلادى. مەرتەبەنٸ الۋ ٷشٸن قانداي دا بٸر قۇجاتتار قاجەت ەمەس, پروتسەدۋرانى كرەديتتٸك بيۋرو مەرزٸمٸ ٶتكەن بورىشتى ٶتەگەننەن كەيٸن 12 اي ٶتكەن سوڭ جەنە وسى كەزەڭدە ٶزگە مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەك بولماعان كەزدە جٷرگٸزەدٸ», - دەدٸ ەبدٸراحمانوۆ.
اگەنتتٸك تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەگٸ تولىق ەمەس, تەك ٸشٸنارا ٶتەلگەن قارىز الۋشىلاردىڭ باسقا ساناتى تۋرالى دا ايتىپ بەردٸ.
بانكتەر ەربٸر وسىنداي قارىز الۋشىمەن كەيٸننەن ٶتەۋدٸڭ نەعۇرلىم ىڭعايلى كەستەسٸمەن وڭالتۋ جوسپارىن جاساۋ ٷشٸن ونىڭ تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن باعالاۋ بويىنشا جەكە جۇمىس جٷرگٸزەتٸن بولادى.
تيٸسٸنشە, مۇنداي قارىز الۋشىلار «وڭالتىلعان» مەرتەبەسٸن الۋ وڭالتۋ جوسپارىن ورىنداعان جاعدايدا جەنە سوڭعى 12 ايدا ٶزگە مەرزٸمٸ ٶتكەن بەرەشەك بولماعان كەزدە مٷمكٸن بولادى.
العان سەتتەن باستاپ كرەديتتەرٸن ٶتەمەگەن قارىز الۋشىلار ساناتى ٷشٸن دە جاڭالىقتار بار.
ولارعا پروبلەمالىق بەرەشەكتٸ رەتتەۋدٸڭ سوتقا دەيٸنگٸ جاڭا تەرتٸبٸ قولدانىلاتىن بولادى.
«سوتتارعا جٷكتەمەنٸ جەدەل شەشۋ جەنە ازايتۋ ٷشٸن اگەنتتٸك سوتقا دەيٸنگٸ رەتتەۋدٸڭ بٸرىڭعاي قۇقىقتىق رەجيمٸن ەنگٸزۋدٸ كٶزدەيتٸن زاڭنامالىق نورمالاردى ەزٸرلەدٸ. جاڭا تەرتٸپ شەڭبەرٸندە بانكتەر وسىنداي قارىز الۋشىلاردىڭ تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن باعالاۋ جٶنٸندە جەكە جۇمىس جٷرگٸزۋگە جەنە وڭتايلاندىرىلعان بورىش جٷكتەمەسٸ مەن بورىشتى ٶتەۋدٸڭ جاڭا كەستەسٸن قامتيتىن كرەديتور مەن قارىز الۋشى ٷشٸن ٶزارا قولايلى وڭالتۋ جوسپارىن جاساۋعا مٸندەتتٸ بولادى. زاڭنامالىق تٷزەتۋلەردٸ قابىلداۋ ەكٸ ەسەگە – 180 كٷننەن 90 كٷنگە دەيٸن قارىز الۋشىلاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن قاراۋ جەنە ولاردىڭ پروبلەمالىق بەرەشەكتەرٸن رەتتەۋ مەرزٸمدەرٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەدٸ اگەنتتٸك ٶكٸلٸ.
