قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ساپارحان وماروۆ اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ ىنتالاندىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ۇسىنىستاردى جارييا ەتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا ٸشكٸ نارىقتى وتاندىق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸمەن مولىقتىرۋ ٷشٸن قاجەتتٸ جاعدايلار جاسالعان.
مەسەلەن, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ سۋبسيدييالاۋ 16 باعىت بويىنشا سۋبسيدييانىڭ 47 تٷرٸمەن جٷزەگە اسىرىلۋدا.
س. وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالاۋ, كرەديتتەر مەن ليزينگ بويىنشا سىياقى مٶلشەرلەمەلەرٸن سۋبسيدييالاۋ, مال شارۋاشىلىعىنىڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن جەنە ٶڭدەۋگە تاپسىرىلعان شيكٸزاتتىڭ قۇنىن ارتتىرۋدى سۋبسيدييالاۋ تٷرٸندەگٸ مەملەكەتتٸك قولداۋ باعدارلامالارى جۇمىس ٸستەيدٸ, سونداي-اق مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى, پەستيتسيدتەر مەن تۇقىمدى ارزانداتۋ جٶنٸندەگٸ بازالىق سۋبسيدييالار قولدانىلادى. «قازاگرو» حولدينگٸنٸڭ دامۋ ينستيتۋتتارى ارقىلى جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرۋ جٷزەگە اسىرىلۋدا.
بۇدان ٶزگە اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن جەڭٸلدٸكتٸ سالىق رەجيمدەرٸ, اتاپ ايتقاندا, زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن ارنايى سالىق رەجيمٸ, شارۋا جەنە فەرمەر قوجالىقتارى ٷشٸن وڭايلاتىلعان بٸرىڭعاي جەر سالىعى ەرەكەت ەتەدٸ.
«2019 جىلى ٶتكەن جىلداردىڭ بورىشتارىن ٶتەۋدٸ ەسەپكە العاندا, مەملەكەتتٸك قولداۋ سوماسى شامامەن 324 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. 2020 جىلعا سۋبسيدييا كٶلەمٸ 294 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى», — دەدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
يمپورت الماستىرۋعا ارنالعان رەنتابەلدٸلٸگٸ جوعارى داقىلدار مەن ازىقتىق داقىلدار ٶندٸرۋگە باسىمدىق بەرٸپ, ٸشكٸ نارىقتى ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋ مەن تۇتىنۋ تەڭگەرٸمٸنە سٷيەنە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ەرتاراپتاندىرۋ جۇمىستارى جالعاسىن تاباتىن بولادى.
بۇل رەتتە, مونوداقىلدار ٶندٸرۋدەن رەنتابەلدٸلٸگٸ جوعارى داقىلداردى ٶندٸرۋگە كٶشۋ اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرۋشٸلەرٸ ٷشٸن 1 گەكتاردان تٷسەتٸن تابىستى ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
حالىق تىعىز قونىستانعان وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەر ٷشٸن باق ٶسٸرۋ باسىمدىققا يە بولادى. باقتار الاڭىن 65 مىڭ گەكتاردان 88 مىڭ گەكتارعا دەيٸن ۇلعايتۋ جەنە الما مەن جەمٸس-جيدەك ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸن 395,5 مىڭ توننادان 684 مىڭ تونناعا دەيٸن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل 65 مىڭنان 88 مىڭعا دەيٸنگٸ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«كٶكٶنٸس جەتكٸزٸلٸمٸنٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جىلىجاي الاڭى 1236,7 گەكتاردان 1700 گەكتارعا دەيٸن ۇلعايتىلادى. جابىق توپىراقتاعى كٶكٶنٸس ٶندٸرۋ كٶلەمٸنٸڭ 216,8 مىڭ توننادان 595 مىڭ تونناعا دەيٸن ٶسۋٸ باعالاردىڭ ماۋسىمدىق جوعارىلاۋىن تٶمەندەتۋگە, 34 مىڭ ادامدى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ.
بۇل رەتتە قولدانىستاعى ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالار جەنە سۋبسيدييالاۋدى ەسەپكە العاندا, جەڭٸلدٸكتٸ كرەديت بەرۋ باقتار وتىرعىزىپ, جىلىجايلاردى ەنگٸزۋدٸ ىنتالاندىراتىن جەتكٸلٸكتٸ ەكونوميكالىق جاعدايلار تۋعىزادى.
سونىمەن قاتار, ەتتٸ مال شارۋاشىلىعى مەن قوي شارۋاشىلىعى سالالارى ٷلكەن دامۋ ەلەۋەتٸنە يە. مۇندا وتباسىلىق فەرمەرلٸك شارۋاشىلىقتار ٶندٸرٸس مودەلٸنٸڭ نەگٸزٸ بولادى. ولار ٶتكٸزۋ, وقىتۋ جەنە ۆەتەرينارييالىق قىزمەت كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸندە بٸرٸگەدٸ. جەرٷستٸ جەنە جەراستى سۋلارىمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن جايىلىم, اۋىل حالقى تٷرٸندەگٸ ەڭبەك رەسۋرستارى سيياقتى بارلىق قاجەتتٸ رەسۋرستار ەلٸمٸزدە ەتتٸ مال شارۋاشىلىعى سالاسىن دامىتۋ ٷشٸن جەتكٸلٸكتٸ جەنە سالانى ينۆەستيتسييالىق تارتىمدى ەتەدٸ.
س. وماروۆ اتاپ ٶتكەندەي, ەتتٸ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋى مالشى فەرمەرلەردٸڭ جاڭا سىنىبىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ جەنە فەرمەر شارۋاشىلىقتارى سانىنىڭ 20 مىڭنان 65 مىڭعا دەيٸن ٶسۋٸنە, ٸرٸ قارا مال سانىنىڭ 7,4 ملن باستان 11,2 ملن باسقا دەيٸن ارتۋىنا, قوي سانىنىڭ 19,1 ملن باستان 24,3 ملن باسقا دەيٸن ۇلعايۋىنا, سيىر ەتٸ مەن قوي ەتٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸنٸڭ 672 مىڭ توننادان 902 مىڭ تونناعا دەيٸن ۇلعايۋىنا ىقپال ەتەدٸ جەنە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 100 مىڭنان 325 مىڭعا دەيٸن جۇمىس ورىندارىنىڭ ارتۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
سٷت سەكتورىندا جىلدام ٶسٸمگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن مينيسترلٸك جىل سايىن 600 باستان باستالاتىن 25 ٶنەركەسٸپتٸك تاۋارلىق سٷت فەرماسىن جەنە 40 وتباسىلىق فەرمانى قارجىلاندىرىپ, ٸسكە قوسۋدى ۇسىنادى.
«بٸزدٸڭ جوسپارىمىز بويىنشا بار-جوعى 5 جىل ٸشٸندە سٷت بەلدەۋٸنە كٸرەتٸن اۋدانداردا 125 ٶنەركەسٸپتٸك كەشەن ٸسكە قوسىلادى, جالپى العاندا, ولار 700 مىڭ توننادان استام قوسىمشا سٷت بەرٸپ, قوسىمشا 8 مىڭ جۇمىس ورنىن اشادى»,— دەدٸ س. وماروۆ.
بۇدان ٶزگە, قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ٷشٸن كەيٸننەن يمپورتتى الماستىرۋ ماقساتىندا قۇس ەتٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸن ودان ەرٸ ارتتىرۋ شارالارى قابىلدانۋدا.
باعدارلاما اياسىندا قۇس ەتٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 5 جىلدا 2 ەسەگە ارتىپ, 530 مىڭ توننانى قۇرايتىن بولادى. نەگٸزگٸ باسىمدىق ٶنەركەسٸپتٸك فەرمالاردى ٸسكەاسىرۋعا باعىتتالادى. ٶندٸرٸستٸ ارتتىرۋ قارقىنىن جەدەلدەتۋ ٷشٸن ينۆەستور تارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ اتاپ ٶتكەندەي, قازٸرگٸ كەزەڭدە ناقتى 11 جوبا بار, ونىڭ ٸشٸندە 8 ينۆەستيتسييالىق جوبا بويىنشا قۇرىلىس تولىعىمەن جٷرگٸزٸلٸپ, جىل سوڭىنا دەيٸن ولاردى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 3 جوبا بويىنشا جوبالاۋ جەنە قارجىلاندىرۋ تەتٸكتەرٸ قاراستىرىلۋ ٷستٸندە.
«بۇل جوبالار بٸرٸگٸپ, ٸشكٸ ٶندٸرٸس كٶلەمٸن قوسىمشا 163 مىڭ تونناعا ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, 3 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرادى», — دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
جالپى, كٶرسەتٸلگەن ٸس-شارالاردىڭ ورىندالۋى بيزنەستٸ مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ پەرمەندٸ شارالارى, قولجەتٸمدٸ نەسيە رەسۋرستارى, سونداي-اق كٶزدەلگەن ماقساتتاردى ٸسكە اسىرۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن توسقاۋىلداردى جويۋ ارقىلى جٷزەگە اسىرىلادى. بۇل اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ دامىتۋ جەنە اۋىل حالقىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ٷشٸن بەرٸك نەگٸز قالادى.
