قازاقستاندا گەندەرلٸك جەنە تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىق مەسەلەسٸ كٶتەرٸلەتٸن حالىقارالىق فەستيۆال باستالدى

25 قاراشادا استانا قالاسىندا بۇۇ-نىڭ «گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى 16 كٷندٸك بەلسەندٸ ٸس-قيمىل» اتتى جاھاندىق ناۋقانى اياسىندا «زورلىق-زومبىلىققا جول جوق» (#EndViolence Film Festival) كينوفەستيۆالٸنٸڭ سالتاناتتى اشىلۋى ٶتتٸ.

ٸس-شارانى بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى ەلدٸك توبى – بۇۇ قازاقستانداعى تۇراقتى ٷيلەستٸرۋشٸ كەڭسەسٸ, يۋنفپا, بۇۇ بالالار قورى (يۋنيسەف), بۇۇ ەرٸكتٸلەرٸ, «بۇۇ-ەيەلدەر» قۇرىلىمى, سونداي-اق inDrive كومپانيياسى مەن Alternativa جوباسىمەن ىنتىماقتاستىقتا گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ جٶنٸندەگٸ ورتالىق ازييا اليانسى ۇيىمداستىردى. 

فەستيۆال باعدارلاماسىنا قازاقستان, قىرعىزستان جەنە نەپالدان كەلگەن تٶرت تولىقمەتراجدى تۋىندى – ٷش كٶركەم, بٸر دەرەكتٸ فيلم ەندٸ. كٶرسەتٸلٸمدەر استانا مەن شىمكەنت قالالارىندا ٶتٸپ, الدىن الا تٸركەلگەن كٶرەرمەندەر ٷشٸن تەگٸن ۇسىنىلادى.

بۇۇ دەرەكتەرٸ بويىنشا, دٷنيە جٷزٸندەگٸ ەربٸر ٷشٸنشٸ ەيەل ٶمٸرٸندە كەمٸندە بٸر رەت زورلىق-زومبىلىققا ۇشىرايدى, ال ەلەمدە ونىڭ ەر الۋان تٷرلەرٸنەن زارداپ شەككەن 1,3 ملرد-قا جۋىق ادام بار. مەسەلەنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸ زورلىق-زومبىلىقتى ەلٸ دە اقتايتىن نەمەسە ونى ٷنسٸز قالدىراتىن تۇراقتى تاپتاۋرىندار مەن ەلەۋمەتتٸك نورمالار سەبەبٸنەن كٷشەيٸپ وتىر. 

2025 جىلى بۇۇ-نىڭ «گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى 16 كٷندٸك بەلسەندٸ ٸس-قيمىل» جاھاندىق ناۋقانى «بارلىق ەيەلدەر مەن قىزدارعا قاتىستى تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ» تاقىرىبىنا ارنالعان. بٷگٸنگٸ تاڭدا تسيفرلىق كەڭٸستٸك ەڭ قاۋٸپتٸ الاڭداردىڭ بٸرٸنە اينالۋدا: ونلاين-قورلاۋ مەن قۋدالاۋدان باستاپ, رۇقساتسىز تاراتىلعان ينتيمدٸك ماتەريالدار, ديپفەيكتەر جەنە گەندەرلٸك جالعان اقپاراتقا دەيٸنگٸ جاڭا قاۋٸپتەر كٷن سايىن كٶبەيٸپ كەلەدٸ.

ەلەم ەلدەرٸنٸڭ 40%-دان ازىندا عانا ەيەلدەردٸ ينتەرنەتتەگٸ الىمساقتىق پەن قۋدالاۋعا قارسى ناقتى زاڭدار بار. بۇل 1,8 ميلليارد ەيەل مەن قىزدىڭ قۇقىقتىق قورعاۋسىز ٶمٸر سٷرٸپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ.

فەستيۆالدٸڭ اشىلۋ رەسٸمٸنە حالىقارالىق ۇيىم ٶكٸلدەرٸ, ينفليۋەنسەرلەر, اكتەرلەر, ساراپشىلار, قۇقىق قورعاۋشىلار مەن جاستار قاتىستى. باستى ماقسات - كينو تٸلٸ ارقىلى  كەڭ اۋقىمدى اۋديتورييانى ويلاندىرۋ جەنە قوعام نازارىن زورلىق-زومبىلىق مەسەلەسٸنە اۋدارۋ.

قازاقستانداعى بۇۇ تۇراقتى ٷيلەستٸرۋشٸسٸ سارانگo رادناراگچا گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتىڭ ەمبەباپ سيپاتقا يە ەكەنٸن جەنە قوعامدىق كٶزقاراستى ٶزگەرتۋ ٷشٸن ەرتٷرلٸ قۇرالدار – ٶنەر مەن قوعامدىق پٸكٸرتالاس الاڭدارىنىڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتتٸ, سەبەبٸ ولار كٷردەلٸ تاقىرىپتار تۋرالى ەڭگٸمەلەسٸپ, تەڭدٸك جولدارىن ٸزدەۋگە كٶمەكتەسەدٸ:

«فەستيۆالگە ۇسىنىلعان جۇمىستار بٸزدٸ تولعاندىرىپ قانا قويماي, ەرەكەت ەتۋگە – سىيلاستىق تانىتۋعا, ٶزارا قولداۋدى ارتتىرۋعا جەنە ەربٸر ەيەل مەن قىز ٶزٸن قاۋٸپسٸز سەزٸنەتٸن ەلەم قۇرۋعا ىنتالاندىرسىن دەپ تٸلەيمٸز». 

يۋنيسەف-تٸڭ قازاقستانداعى ٶكٸلٸ دوكتور راشەد مۋستافا سارۆار بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ ونلاين ورتادا وسال توپتاردىڭ بٸرٸنە اينالىپ وتىرعانىن اتاپ ٶتٸپ, بٷگٸنگٸ قوعام مەن مەملەكەت مٸندەتٸ – ەر بالانىڭ دامۋى ٷشٸن قاۋٸپسٸز كەڭٸستٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ەكەنٸن ايتتى: ەربٸر قىز بەن ەربٸر ۇل ٶز قۇقىقتارىنىڭ قورعالعانىن بٸلەتٸن ورتادا ٶسۋٸ كەرەك.

يۋنفپا قازاقستانداعى ەلدٸك ٶكٸلٸ, يۋنفپا قىرعىزستان مەن تٷرٸكمەنستانداعى ەلدٸك ديرەكتورى چينۆە وگبوننا تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىق كٶبٸنە وفلاين قاتەرلەردٸڭ جالعاسى ەكەنٸن جەنە قولجەتٸمدٸ قولداۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ رٶلٸن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ: ونىڭ سٶزٸنشە, زورلىق-زومبىلىق قاي جەردە بولسىن – وتباسىندا, ۇجىمدا نەمەسە ينتەرنەتتە – بۇل ادامنىڭ قادٸر-قاسيەتٸن بۇزۋ بولىپ تابىلادى.

«تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىق ادامداردىڭ دەنساۋلىعىنا, قاۋٸپسٸزدٸگٸنە جەنە ەل-اۋقاتىنا ەلەۋلٸ زييان كەلتٸرەدٸ. ول كٶبٸنە ونلاين كەڭٸستٸكتەن تىس شىعىپ, قۋدالاۋ, اڭدۋ, فيزيكالىق زورلىق-زومبىلىق نەمەسە تٸپتٸ فەميتسيد تٷرٸندە كٶرٸنٸس تابادى. بٸز زورلىق-زومبىلىقتىڭ وسى تٷرٸ تۋرالى ايتىپ, حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋىمىز قاجەت», – دەدٸ د-ر دجەرەن گيۋۆەن گيۋرەس, «بۇۇ-ەيەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ ورتالىق ازييا ٷيلەستٸرۋ كەڭسەسٸنٸڭ باسشىسى جەنە «بۇۇ-ەيەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ قازاقستانداعى ەلدٸك كەڭسەنٸڭ ٶكٸلٸ. 

UNV زورلىق-زومبىلىقسىز قوعام جەنە تەڭدٸك تۋرالى ەڭگٸمەلەردٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸنە اينالىپ جاتقان جاستار مەن ەرٸكتٸلەردٸڭ رٶلٸنە نازار اۋداردى. 

inDrive يمپاكت باعدارلامالارىنىڭ ديرەكتورى كسەنييا ۆەربا:

«inDrive ٷشٸن «گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىققا قارسى بەلسەندٸ ٸس-قيمىلدىڭ 16 كٷنٸ» جاھاندىق ناۋقانى اياسىنداعى كينو كٶرسەتٸلٸمدەرٸن قولداۋ – بٸر رەتتٸك باستاما ەمەس, ەلەۋمەتتٸك جاۋاپتى بيزنەس قاعيداتتارىنا دەگەن بٸزدٸڭ تۇراقتى ادالدىعىمىزدىڭ كٶرٸنٸسٸ. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار فيلمدەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە ماڭىزدى ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ كٶتەرۋگە جەنە ورتانى, قوعامدىق قابىلداۋدى ٶزگەرتەتٸن وقيعالاردى قۇرۋعا كٶمەكتەسەتٸن Alternativa جوبامىز ارقىلى قولداۋدى ماڭىزدى دەپ سانايمىز. زورلىق-زومبىلىق تاقىرىبى دا ايرىقشا جاعداي ەمەس جەنە ونى كٷشتٸ فيلمدەر مەن اشىق ديالوگ ارقىلى كٶرسەتۋ قاجەتتٸگٸن كٶرٸپ وتىرمىز. بۇۇ-مەن بٸرلەسكەن كٶرسەتٸلٸمدەر بٸز ٷشٸن ەرەكشە مەنگە يە: وسىلايشا بٸز زورلىق-زومبىلىقتى جويۋعا باعىتتالعان جاھاندىق كٷش-جٸگەرگە ٷلەس قوسىپ, وعان تٶزٸمسٸزدٸك مەدەنيەتٸن نىعايتامىز» - دەپ اتاپ ٶتتٸ.

كينو – كٶپ جاعدايدا ٷنسٸز قالاتىن مەسەلەلەردٸ اشاتىن قۇرال

25 قاراشادا استاناداعى فەستيۆال اشىلۋىندا قوناقتارعا اسحات كۋچينچيرەكوۆتىڭ «باۋىرىنا سالۋ» فيلمٸ كٶرسەتٸلدٸ – بۇل ەجەلگٸ قازاق دەستٷرٸ بويىنشا ەجەسٸنٸڭ تەربيەسٸنە بەرٸلگەن بالانىڭ درامالىق حيكاياسى. ەجەسٸنٸڭ قازاسىنان كەيٸن بالا اتا-اناسىنا ورالۋعا مەجبٷر جەنە رەسمي تٷردە تۋعان تۋىستارى بولعانىمەن, ەموتسيونالدى تٷردە بٶتەن دەرلٸك بولىپ قالا بەرەتٸن ادامدارمەن قارىم-قاتىناستى قايتا قالىپتاستىرۋعا تۋرا كەلەدٸ. فيلم بۇل دەستٷردٸڭ ارتىندا سيرەك اشىق ايتىلاتىن سەزٸمدەر مەن تاعدىرلاردىڭ تۇتاس بٸر سپەكترٸ جاسىرىلعانىن استارلى كٶرسەتەدٸ. 

كٶرسەتٸلٸمنەن كەيٸن اكتەرلەر مەن گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىق ساراپشىلارىنىڭ (GBV) قاتىسۋىمەن پٸكٸرتالاس ٶتتٸ. فيلم كٶرەرمەندەردە كٷشتٸ ەموتسيونالدى ەسەر قالدىرىپ, مەدەني دەستٷرلەر, ەلەۋمەتتٸك قىسىم جەنە جٷيەلٸ قولداۋدىڭ جوقتىعى ادامداردىڭ ٶمٸرٸنە قالاي ەسەر ەتەتٸنٸ تۋرالى وي بٶلٸستٸ.

پٸكٸرتالاسقا قاتىسقان اكتەر ايدوس ەۋەسباەۆ, GBV ساراپشىسى ەيگەرٸم قۇسايىنقىزى جەنە HeForShe Central Asia وداعىنىڭ سەرٸكتەسٸ, اكتەر ازيز بەيشەناليەۆ ٶنەردٸڭ ٷيرەنشٸكتٸ ەلەۋمەتتٸك ستسەنارييلەرگە جاڭا كٶزقاراسپەن قاراۋعا, كٶبٸنە تىيىم سالىنعان تاقىرىپتاردى اشۋعا كٶمەكتەسەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.

شىمكەنتتە كٶرسەتٸلٸمدەر 28 قاراشادا قىرعىز رەجيسسەرٸ ميرلان ابدىكالىكوۆتىڭ فيلمٸمەن اشىلدى – بۇل «ەسكٸ دەستٷر» دەگەن جەلەۋمەن بٷگٸنگٸ كٷنٸ زورلىق-زومبىلىق پەن مەجبٷرلەۋ قۇرالى رەتٸندە جيٸ قولدانىلاتىن قالىڭدىقتى ۇرلاۋ دەستٷرٸنٸڭ كەزدەيسوق قۇربانى بولعان 19 جاستاعى ۋمۋتتىڭ حيكاياسىن باياندايتىن تۋىندى. فيلم ەيەلدەر مەن قىزداردىڭ مەجبٷرلٸ نەكە ٷشٸن ۇرلاۋدى باستان كەشٸرگەن شىنايى وقيعالارىنا نەگٸزدەلگەن جەنە بۇرمالانعان مەدەني نورمالاردىڭ ادامداردىڭ ٶمٸرٸ مەن تاعدىرىن قالاي بۇزاتىنىن كٶرسەتەدٸ.

فەستيۆال اياسىندا بۇل فيلم ستسەناريي اۆتورى تىنچتىك ابىلكاسىموۆ پەن «سانا-سەزٸم» قق اتقارۋشى ديرەكتورى ۆەرا زاكۋتنايانىڭ قاتىسۋىمەن پٸكٸرتالاستىڭ باستاۋى بولدى.

ەر قالادا فەستيۆالدٸڭ ەرتٷرلٸ كٷندەرٸندە تاعى ٷش فيلم كٶرسەتٸلەتٸن بولادى: 

استانا (Chaplin Cinema, Mega Silk Way):
26 قاراشا, 19:00: «دەۆي»
27 قاراشا, 19:00: «پوحيششەنيە نەۆەستى»
28 قاراشا, 19:00: «گورگونا»
شىمكەنت (Kinopark 4, Nauryz Park):
29 قاراشا, 19:00: «دەۆي»
30 قاراشا, 19:00: «باۋىرىنا سالۋ»
1 جەلتوقسان, 19:00: «گورگونا»

فەستيۆالدٸڭ قازاقستان ٷشٸن ماڭىزى

فەستيۆال قازاقستان ٷشٸن ەرەكشە ماڭىزعا يە. ەلدە, بٷكٸل ەلەمدەگٸدەي, ونلاين-قورلاۋ مەن تسيفرلىق زورلىق-زومبىلىق وقيعالارى ەسٸرەسە جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا ارتىپ كەلەدٸ. وسىعان بايلانىستى قازاقستان ونلاين-قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا زاڭنامانى جاڭارتىپ, تسيفرلىق ساۋاتتىلىقتى ارتتىرۋعا, قولداۋ قىزمەتتەرٸن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان شارالاردى قولعا الۋدا. ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدى تاقىرىپتاردى كٶتەرٸپ, زورلىق-زومبىلىققا تٶزبەۋشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىراتىن شىعارماشىلىق قاۋىمداستىق تا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. «زورلىق-زومبىلىققا جول جوق» كينوفەستيۆالٸ ٶنەر مەن اشىق ديالوگتىڭ كٷردەلٸ مەسەلەلەر تۋرالى ايتۋعا جەنە زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان ادامداردى قولداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن كٶرسەتۋدٸڭ جارقىن ٷلگٸسٸ بولدى.