ەلەمنٸڭ 57 ەلٸندەگٸ ەيەلدەردٸڭ جارتىسىنا جۋىعى سەرٸكتەسٸمەن جىنىستىق قاتىناسقا تٷسۋ, كونتراتسەپتيۆتەردٸ پايدالانۋ نەمەسە مەديتسينالىق كٶمەككە جٷگٸنۋ قۇقىعىنان ايىرىلعان. بۇل تۋرالى بۇۇ حالىقتىڭ قونىستانۋ سالاسىنداعى قورىنىڭ (يۋنپفا) «ەلەم حالقى» بايانداماسىندا ايتىلعان, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" قوردىڭ قازاقستانداعى ٶكٸلدٸگٸنە سٸلتەمە جاساپ.
«بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بايانداماسىندا العاش رەت دەنە اۆتونوميياسىنا باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر: زورلىق-زومبىلىقتان نەمەسە باسقا بٸرەۋدٸڭ شەشٸم قابىلداۋىنان قورىقپاي, ٶز دەنەسٸنە قاتىستى تاڭداۋ جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرۋ تۋرالى ايتىلۋدا. دەنە اۆتونوميياسىنىڭ بولماۋى جەكەلەگەن قىزدارعا, ەيەلدەر مەن جاستارعا تەرەڭ زييان كەلتٸرٸپ قانا قويمايدى, سونىمەن بٸرگە ەكونوميكالىق ٶنٸمدٸلٸكتٸ تٶمەندەتەدٸ, كەسٸبي دامۋدى شەكتەيدٸ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن سوت جٷيەسٸنە قوسىمشا شىعىندار ەكەلەدٸ. دەنە اۆتونوميياسىنىڭ بۇزىلۋى جىنىستىق, فيزيكالىق, پسيحولوگييالىق جەنە باسقا دا زورلىق-زومبىلىق تٷرلەرٸن قوسا العاندا, ەرتٷرلٸ فورمادا جٷرەدٸ», - دەپ حابارلادى قازاقستانداعى يۋنپفا ٶكٸلدٸگٸ.
قوردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا بۇرىن سەرٸكتەسٸ بولعان 18–75 جاس ارالىعىنداعى ەيەلدەردٸڭ 17%-ى فيزيكالىق نەمەسە جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق كٶرگەن, نەمەسە ينتيمدٸك سەرٸكتەس تاراپىنان جوعارىدا ايتىلعان ەكٸ فورمانى دا باستان كەشٸرگەن.
«مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ەيەلدەر مٷگەدەكتٸگٸ جوق ەيەلدەرگە قاراعاندا زورلىق-زومبىلىققا كٶبٸرەك ۇشىرايدى. بٸزدٸڭ ساۋالناما كٶرسەتكەندەي, COVID-19 كەزٸندە مٷگەدەكتٸگٸ بار ون ەيەلدٸڭ جەتەۋٸ زورلىق-زومبىلىق جاعدايىندا قايدا كٶمەك سۇراۋ كەرەكتٸگٸن بٸلمەگەن, ال ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ ٷشتەن بٸرٸ وقشاۋلانۋ كەزٸندە ولاردىڭ وتباسى مٷشەلەرٸمەن قارىم-قاتىناسى ناشارلاعانىن حابارلادى. دەنە دەربەستٸگٸنٸڭ بۇزىلۋىنا رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىق سالاسىنداعى اقپارات پەن قىزمەتتەرگە «يە» دەپ ايتۋدىڭ جەنە قالاۋسىز جىنىستىق قاتىناسقا, مەجبٷرلٸ نەكەگە, جىنىستىق قىسىمعا, جىنىستىق قۋدالاۋعا جەنە زورلىق-زومبىلىقتىڭ باسقا تٷرلەرٸنە «جوق» دەپ ايتۋ مٷمكٸندٸگٸ مەن قابٸلەتٸنٸڭ جوقتىعى دا ىقپال ەتەدٸ», - دەيدٸ ٶكٸلدٸك.
«ساۋالناماعا قاتىسقان جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ ٷشتەن بٸر بٶلٸگٸ جىنىستىق ٶمٸر تەجٸريبەسٸ بار ەكەنٸن حابارلادى, بٸراق ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ – 91%-ى ايتۆ جەنە جيتس تۋرالى جەتكٸلٸكتٸ بٸلمەيتٸنٸن ايتىپ وتىر. قازاقستانداعى جاسٶسپٸرٸم قىزدار اراسىندا دا كەزدەيسوق جٷكتٸلٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸ بايقالادى. جىنىستىق بەلسەندٸ جاسٶسپٸرٸم قىزداردىڭ 16,7%-ى بۇرىن-سوڭدى جٷكتٸ بولعاندارىن اتاپ وتىر», - دەلٸنگەن حابارلامادا.
«دەنە اۆتونوميياسىنا قول جەتكٸزۋ گەندەرلٸك تەڭدٸككە جەنە ەيەلدەر, قىزدار, جاسٶسپٸرٸمدەر, جاستار جەنە وقشاۋلانعان توپتار ٷشٸن تاڭداۋ مەن مٷمكٸندٸكتەردٸ كەڭەيتۋگە بايلانىستى. دەنە اۆتونوميياسىنان باس تارتۋ – بۇل ادامنىڭ نەگٸزگٸ قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى, ول تەڭسٸزدٸكتٸ كٷشەيتەدٸ جەنە گەندەرلٸك جەنە باسقا دا كەمسٸتۋشٸلٸك نىساندارىنان تۋىنداعان زورلىق-زومبىلىقتى كٷشەيتەدٸ», - دەدٸ بۇۇ-نىڭ حالىقتى قونىستاندىرۋ سالاسىنداعى قورىنىڭ قازاقستانداعى ٶكٸلٸ, قىرعىزستان مەن تٷركٸمەنستان بويىنشا ديرەكتورى دجۋلييا ۆالەزە.
قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەن يۋنفپا گەندەرلٸك تەڭدٸكتٸ, جاستاردىڭ جىنىستىق جەنە رەپرودۋكتيۆتٸ دەنساۋلىعىن ٸلگەرٸلەتۋدٸڭ جەنە جاستار دەنساۋلىق ورتالىقتارىن (جدو) نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ارتتىرۋدا ايتارلىقتاي جەتٸستٸكتەرگە جەتتٸ.
«ٶتكەن جىلى قازاقستاندىق تەجٸريبەدە بٸرٸنشٸ رەت دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىق جاعدايلارىنا دەن قويۋ تۋرالى كلينيكالىق حاتتاماسى ماقۇلداندى. وسى حاتتامانى ٸس جٷزٸندە قولدانۋعا كٶمەكتەسۋ ٷشٸن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ مەن يۋنفپا ۇلىبريتانييانىڭ نۇر-سۇلتانداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كٶمەك قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە ونلاين-كۋرستى ەزٸرلەدٸ, سەبەبٸ ولار كٶبٸنەسە گەندەرلٸك زورلىق-زومبىلىقتان امان قالعان ادامدار ٷشٸن «العاشقى بايلانىس نٷكتەسٸ» بولىپ تابىلادى», - دەيدٸ قازاقستانداعى يۋنپفا ٶكٸلدٸگٸ.
