قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحموننىڭ بٸرلەسكەن مەلٸمدەمە جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ رەسمي سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحموننىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلعى 19-20 مامىردا تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارمەن باردى.
اشىقتىق, دوستىق جەنە ٶزارا تٷسٸنٸستٸك رۋحىندا ٶتكەن كەلٸسسٶزدەر بارىسىندا مەملەكەت باسشىلارى قازاق-تەجٸك قاتىناستارىنىڭ جاي-كٷيٸن, ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق, مەدەني-گۋمانيتارلىق جەنە باسقا دا سالالارداعى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جەنە تەرەڭدەتۋ پەرسپەكتيۆالارىن ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلادى, سونداي-اق ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق كٷن تەرتٸبٸندەگٸ مەسەلەلەر بويىنشا پٸكٸر الماستى.
قازاقستان مەن تەجٸكستان اراسىنداعى باۋىرلاستىق جەنە دوستىق قاتىناستاردى دامىتۋ مەن نىعايتۋعا سوڭعى ٷش ونجىلدىقتا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ, ۇلت كٶشباسشىسى ەمومالي راحمون ٷلەس قوسۋدا.
تاراپتار تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحموننىڭ 2018 جىلعى 15 ناۋرىزداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى بارىسىندا قول جەتكٸزٸلگەن ۋاعدالاستىقتاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىن وڭ باعالادى, سونداي-اق ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ كەڭەيتۋگە جاڭا سەرپٸن بەرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2021 جىلى 19-20 مامىرداعى تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنا جاساعان العاشقى رەسمي ساپارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تەجٸكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ نەگٸزدەرٸ جەنە ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸك تۋرالى شارتتاردا بەكٸتٸلگەن قاعيداتتار مەن مٸندەتتەمەلەرگە دەگەن بەيٸلدٸلٸكتٸ راستاي وتىرىپ, مەملەكەت باسشىلارى باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى ٶزارا قۇرمەت پەن قولداۋ, تٷسٸنٸستٸك پەن دوستىق نەگٸزٸندە مەملەكەتارالىق ديالوگتى ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا تٶمەندەگٸلەر جٶنٸندە مەلٸمدەيدٸ:
كٶپعاسىرلىق دوستىق پەن تاتۋ كٶرشٸلٸك بايلانىستاردى ساقتاۋ, بٷكٸل ٶڭٸردٸڭ ورنىقتى دامۋى مەن ٶركەندەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تەرەڭ سەزٸنە وتىرىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن تەجٸكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگييالىق ەرٸپتەستٸكتٸ ودان ەرٸ دامىتۋعا ۇمتىلىستارىن راستادى.
قوس مەملەكەت اراسىنداعى ۇزاق مەرزٸمدٸ قاتىناستاردىڭ ٷدەمەلٸ دامۋى ٷشٸن بەلسەندٸ ساياسي ديالوگتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاي وتىرىپ, جوعارى, بيٸك جەنە باسقا دا دەڭگەيلەردە سەنٸمدٸ جەنە سىندارلى بايلانىستاردى كەڭەيتۋدٸ قولدادى.
تاراپتار COVID-19 پاندەميياسى جاعدايىندا ونىڭ جاعىمسىز سالدارىن ەڭسەرۋدە ٶزارا جەردەمدەسۋدٸ جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸنە 2020 جىلى تەجٸك ەلٸنە كٶرسەتٸلگەن گۋمانيتارلىق كٶمەك ٷشٸن العىس بٸلدٸردٸ.
قازاق-تەجٸك قارىم-قاتىناستارىنىڭ نەگٸزگٸ درايۆەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ تابىلاتىن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ وڭ ٷردٸسٸن قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ ٶتتٸ. مەملەكەت باسشىلارى ٷكٸمەتتەرگە ەكٸجاقتى ساۋدا كٶلەمٸن الداعى 5 جىلدا 2 ملرد. اقش دوللارىنا دەيٸن ۇلعايتۋ ماقساتىندا جاڭا تەسٸلدەر ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
2021 جىلعى ناۋرىزدا دۋشانبەدە ٶتكەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ قازاق-تەجٸك ٷكٸمەتارالىق كوميسسيياسى 16-وتىرىسىنىڭ جەنە ينۆەستيتسييالىق فورۋمنىڭ قورىتىندىلارىن وڭ باعالادى.
قازاقستان مەن تەجٸكستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ جەنە جەتكٸزٸلەتٸن تاۋارلاردىڭ نومەنكلاتۋراسىن ۇلعايتۋ جٶنٸندەگٸ بٸرلەسكەن جۇمىس توبىنىڭ 3-شٸ وتىرىسىنىڭ, سونداي-اق تاراپتاردىڭ 2022-2023 جىلدارعا ارنالعان تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن ەزٸرلەۋ دايىندىعىن قۇپتادى.
تاراپتار سالالىق كەسٸپورىندار بازاسىندا, سونىڭ ٸشٸندە ەركٸن ەكونوميكالىق ايماقتاردا, شيكٸزاتتى تٷپكٸلٸكتٸ ٶنٸمگە دەيٸن ٶڭدەۋ بويىنشا بٸرلەسكەن ٶندٸرٸستەر قۇرۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكٸزدٸ, سونداي-اق ماشينا جاساۋ, ٶنەركەسٸپ, تەمٸر جول جەنە كٶلٸكتٸڭ ٶزگە تٷرلەرٸ, ينفراقۇرىلىم, لوگيستيكا جەنە باسقا دا سالالاردا ەكٸجاقتى ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋعا ەزٸرلٸگٸن راستادى. وسى ورايدا, ٶنەركەسٸپ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى نەگٸزدەمەلٸك مەموراندۋمعا قول قويىلعانىن قۇپتادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ وڭ تەجٸريبەسٸن اتاپ ٶتٸپ, اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶزارا جەتكٸزۋدٸ ارتتىرۋ جەنە قوس ەلدٸڭ اۋماعىندا كٶتەرمە-تاراتۋ ورتالىقتار قۇرۋ بويىنشا قاجەتتٸ قادامداردى قابىلداۋدى قولدادى.
تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا قازاقستان مەن تەجٸكستاننىڭ ىقپالداستىعىنىڭ پەرسپەكتيۆالارىن اتاپ ٶتتٸ. وسى سالاداعى ىنتىماقتاستى جانداندىرۋ ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ جاڭا باعىتتارىن قالىپتاستىرۋعا جەنە قوس مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالارىنىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن كٶتەرۋگە ىقپال ەتەتٸنٸنە كەلٸستٸ.
ورتاق تاريحي, مەدەني مۇرانى ساقتاۋ مەن كٶبەيتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن مويىنداي وتىرىپ, ٶزارا مەدەني كٷندەردٸ, كٶرمەلەردٸ, فەستيۆالدەر مەن باسقا دا ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ ارقىلى مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە شاقىردى.
قازاقستان مەن تەجٸكستان حالىقتارىنىڭ جاقىنداسۋىنا ماڭىزدى ٷلەس قوسىپ وتىرعان قازاق جەنە تەجٸك دياسپورالارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن ودان ەرٸ قولداۋ كٶرسەتۋ مەن قولايلى جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ.
كٶشٸ-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋدىڭ قاجەتتٸلٸگٸن راستادى.
بٸلٸم بەرۋ, سونىڭ ٸشٸندە تٷرلٸ باعىتتار بويىنشا ماماندار دايارلاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە ٶزارا قىزىعۋشىلىق بٸلدٸردٸ. ەكٸ ەلدٸڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الىپ جاتقان قازاق جەنە تەجٸك ستۋدەنتتەرٸ ٷشٸن بٸلٸم گرانتتارىنىڭ سانىن ەكٸ ەسەگە كٶبەيتۋگە كەلٸستٸ.
پارلامەنتارالىق ٸس-قيمىلدىڭ جاڭا فورماتتارىن قۇرۋدى قوسا العاندا, پارلامەنتتٸك بايلانىستاردى ودان ەرٸ كەڭەيتۋدٸ قولدادى.
ٶڭٸردە دوستىق, تاتۋ كٶرشٸلٸك جەنە ٶزارا سەنٸمدٸ ساقتاۋعا ىقپال ەتەتٸن ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸ باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەزدەسۋلەرٸ تۇراقتى ٶتكٸزٸلۋٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن باسا ايتتى.
ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىققا قوسىمشا سەرپٸن بەرۋ جەنە ٶڭٸرلٸك تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا XXI عاسىردا ٶڭٸردە دوستىق, تاتۋ كٶرشٸلٸك جەنە ىنتىماقتاستىق ورناتۋ تۋرالى بەسجاقتى شارت جاساسۋدى بٸرلەسٸپ ٸلگەرٸلەتۋگە دايىن ەكەندٸكتەرٸن بٸلدٸردٸ.
2021 جىلى حالىقارالىق كواليتسييا ەسكەرلەرٸنٸڭ اۋعانستاننان شىعارىلاتىندىعىن ەسكەرە وتىرىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ وسى ەلدەگٸ قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ, بەيبٸتشٸلٸك پروتسەسٸن ٸلگەرٸلەتۋ جەنە ونىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاندانۋى بويىنشا شارالار قابىلداۋىنىڭ ەرەكشە ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. 2021 جىلعى 29-30 ناۋرىزدا «ازييا جٷرەگٸ – ىستانبۇل ٷدەرٸسٸ» تاقىرىبىندا دۋشانبەدە ٶتكەن سىرتقى ٸستەر مينيسترلەرٸ وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسىن, سونداي-اق تەجٸكستاننىڭ 2021 جىلعى 13-14 شٸلدەدە «شىۇ-اۋعانستان» بايلانىس توبىنىڭ كەزەكتٸ وتىرىسىن ٶتكٸزۋ تۋرالى باستاماسىن جوعارى باعالادى.
ارال تەڭٸزٸ باسسەينٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق, سۋ شارۋاشىلىعى جەنە ەكولوگييالىق پروبلەمالارىن شەشۋدەگٸ بٸرەگەي ۇيىم جەنە ساياسي الاڭ بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ (حاقق) ەرەكشە رٶلٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ناقتى باعدارلامالار مەن جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا حالىقارالىق ۇيىمدارمەن, دونورلارمەن, ەكولوگييالىق قورلارمەن ٶزارا ٸس-قيمىلىن كەڭەيتۋگە شاقىردى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ تەجٸكستاننىڭ حاقق-قا اعىمداعى تٶراعالىعى شەڭبەرٸندەگٸ ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋعا دايىن ەكەنٸن بٸلدٸردٸ.
بۇۇ جەنە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرٸندە ەكٸ تاراپتىڭ حالىقارالىق باستامالارىن ٶزارا قولداۋ بويىنشا ۇستانىمدارىنىڭ بۇلجىماستىعىن راستادى.
قازاقستان باسشىسى 2020-2021 جىلدارى تەجٸكستاننىڭ شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنداعى جەنە ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك تۋرالى شارت ۇيىمىنداعى تٶراعالىعىنا, سونداي-اق تەجٸكستاننىڭ جاھاندىق سۋ باستامالارىنا جوعارى باعا بەردٸ. 2020 جىلعى 21 جەلتوقساندا «2018-2028 جىلدارى «سۋ تۇراقتى دامۋ ٷشٸن» ٸس-قيمىلداردىڭ حالىقارالىق ونجىلدىعىنىڭ ماقساتتارىنا جەتۋ بارىسىنا ورتا مەرزٸمدٸ جان-جاقتى قامتىلعان شولۋ جٶنٸندەگٸ بۇۇ كونفەرەنتسيياسى» بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ قارارىن قۇپتادى جەنە 2025 جىلدى حالىقارالىق مۇزدىقتاردى ساقتاۋ جىلى دەپ جارييالاۋ تۋرالى تەجٸكستان پرەزيدەنتٸنٸڭ باستاماسىن قولدادى.
تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 75-شٸ سەسسيياسى بارىسىندا ۇسىنىلعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنە ەسەپ بەرەتٸن بيولوگييالىق قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸگٸن قۇرۋ باستاماسىنا قولداۋ بٸلدٸردٸ.
تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ 2020-2022 جىلدارى ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەسكە (اٶسشك) قازاقستاننىڭ تٶراعالىق ەتۋ باسىمدىقتارىن قولدادى جەنە اٶسشك ەلەۋەتٸن دامىتۋعا جەردەم كٶرسەتۋگە نيەت بٸلدٸردٸ.
مەملەكەتتەر باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارىنىڭ نەتيجەلەرٸنە وڭ باعا بەردٸ جەنە ونىڭ قورىتىندىلارى ەكٸ باۋىرلاس حالىقتىڭ تٷپكٸ مٷددەلەرٸنە سەيكەس ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا ىقپال ەتەتٸنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمونعا جىلى قابىلداعانى جەنە قوناقجايلىلىعى ٷشٸن العىسىن بٸلدٸرٸپ, تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸن ٶزٸنە قولايلى ۋاقىتتا قارىمتا ساپارمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كەلۋگە شاقىردى. تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ شاقىرۋدى ريزاشىلىقپەن قابىلدادى. ساپاردىڭ مەرزٸمدەرٸ ديپلوماتييالىق ارنالار ارقىلى كەلٸسٸلەتٸن بولادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ
قاسىم-جومارت توقاەۆ
تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ
ەمومالي راحمون
