بٷگٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پارلامەنتٸ سەناتى مەن رەسەي فەدەراتسيياسى فەدەرالدى جينالىسىنىڭ فەدەراتسييا كەڭەسٸ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ كوميسسييانىڭ 16-وتىرىسى ٶتتٸ. بۇل تۋرالى سەناتتىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلايدى.
ٸس-شاراعا اتالعان پارلامەنت پالاتالارىنىڭ تٶراعالارى مەۋلەن ەشٸمباەۆ پەن ۆالەنتينا ماتۆيەنكو قاتىسىپ, سٶز سٶيلەدٸ.
«قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ عاسىرلارعا ۇلاسقان دوستىق بايلانىسى قازٸرگٸ تاڭدا سىندارلى جەنە ٶزارا تيٸمدٸ مەملەكەتارالىق قارىم-قاتىناستىڭ نەگٸزٸنە اينالدى. بٸزدٸڭ ىنتىماقتاستىعىمىز تەۋەلسٸزدٸككە, اۋماقتىق تۇتاستىققا جەنە مەملەكەتتٸلٸككە دەگەن قۇرمەتكە نەگٸزدەلگەن», – دەدٸ كوميسسييا وتىرىسىن اشقان مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
ٶز كەزەگٸندە ۆالەنتينا ماتۆيەنكو ەكٸ ەلدٸڭ ٶزارا قۇرمەتكە تابان تٸرەگەن بايلانىسىنا باسا مەن بەردٸ.
«بٷگٸنگە دەيٸن بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸز اراسىندا 400-دەن استام شارتتار مەن كەلٸسٸمدەرگە قول قويىلعان. بۇل مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ مىزعىماس زاڭدى جەنە قۇقىقتىق نەگٸزٸ ەكەنٸ سٶزسٸز. وسى جۇمىستارعا ەلدەرٸمٸزدٸڭ پارلامەنتتەرٸ دە ٷلكەن ٷلەس قوستى. مۇنداي قۇجاتتاردىڭ باستى باعىتتارى مەملەكەتتٸلٸكتٸ, ەگەمەندٸكتٸ, تەۋەلسٸزدٸكتٸ, ەلدەرٸمٸزدٸڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن ٶزارا مويىنداۋدا جەنە بٸر-بٸرٸنٸڭ ٸشكٸ ٸستەرٸنە ارالاسپاۋدا كٶرٸنٸس تابادى. بۇل ەشقانداي ساياسي جاعدايعا قاراماستان ٶزگەرٸسكە ۇشىرامايتىن ەڭ نەگٸزگٸ ٸرگەتاس بولىپ قالا بەرەدٸ», – دەدٸ رەسەي فەدەراتسييا كەڭەسٸنٸڭ تٶرايىمى.
سونداي-اق, ول 30 جىلدىڭ ٸشٸندە قازاقستان تەۋەلسٸز مەملەكەت رەتٸندە تولىق قالىپتاسقانىن اتاپ ٶتتٸ.
«قازاقستان پوستكەڭەستٸك كەڭٸستٸكتە دامىعان نارىقتىق ەكونوميكاسى, تۇراقتى مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتارى, دەموكراتييالىق باسقارۋ جٷيەسٸ جەنە قوس پالاتالى پارلامەنتٸ بار تيٸمدٸ مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ. قازاقستاننىڭ دوسى ەرٸ سەرٸكتەسٸ رەتٸندە بٸز سٸزدەردٸڭ دامۋداعى تابىستارىڭىز بەن جەتٸستٸكتەرٸڭٸزدٸ ەردايىم قۋانىشپەن قابىلدايمىز», – ۆالەنتينا ماتۆيەنكو.
وتىرىس بارىسىندا قازاقستان مەن رەسەي سەناتورلارى ەكٸجاقتى كٷن تەرتٸبٸندەگٸ بٸرقاتار ٶزەكتٸ مەسەلەگە نازار اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, اەروعارىش سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ پەرسپەكتيۆالارى سٶز بولدى. سونىڭ اياسىندا عارىشتى يگەرۋ جەنە «بايقوڭىر» كەشەنٸن بٸرلەسٸپ پايدالانۋ باعىتتارى بويىنشا ٶزارا ٸس-قيمىلدى دامىتۋ مەسەلەلەرٸ تالقىلاندى.
سونداي-اق, كوميسسييا مٷشەلەرٸ ٶڭٸرارالىق جەنە شەكارا ماڭىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ تەتٸكتەرٸنە نازار اۋداردى. ونىڭ ٸشٸندە, قازاقستان-رەسەي شەكاراسىنان ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸنٸڭ جۇمىسىن جەتٸلدٸرۋ ٸسٸ دە بار.
قازٸرگٸ تاڭدا شەكارادا 30 ٶتكٸزۋ بەكەتٸ جۇمىس ٸستەپ تۇر. ونىڭ 17-سٸ كٶپجاقتى, ال, قالعان 13-ٸ ەكٸجاقتى. قازاقستان تاراپى جٷكتەمە مەن ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن ەسكەرٸپ, 27 بەكەتتٸ قايتا جاڭارتۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ.
مەۋلەن ەشٸمباەۆ مۇنداي ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸنٸڭ تيٸمدٸ جۇمىسى ەكٸ ەلدٸڭ دە ازاماتتارى مەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸ ٷشٸن ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى. سول سەبەپتٸ سەنات سپيكەرٸ اتالعان بەكەتتەردٸ قايتا جاڭارتۋ بويىنشا بٸرلەسكەن شارالاردى جانداندىرۋ قاجەتتٸگٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«بۇل ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸ ەكٸ ەلدٸڭ دە ازاماتتارى ٷشٸن اسا ماڭىزدى. جىل سايىن سول بەكەتتەر ارقىلى 44 ميلليوننان استام ازامات جەنە 7,5 ميلليون اۆتوكٶلٸك ٶتەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸ شەكارا ماڭىنداعى ٶڭٸرلەرگە تيەسٸلٸ. بۇل – بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن كٶلٸك-لوگيستيكا كومپانييالارى اتالعان ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸن ٶتە بەلسەندٸ قولدانادى دەگەن سٶز», – دەدٸ سەنات تٶراعاسى.
وسىعان وراي مەۋلەن ەشٸمباەۆ ەكٸ تاراپ تا شەكاراداعى ٶتكٸزۋ بەكەتتەرٸنٸڭ تيٸمدٸ ەرٸ كەدەرگٸسٸز جۇمىس ٸستەۋٸنە مٷددەلٸ ەكەنٸنە سەنٸم بٸلدٸردٸ.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار ترانسشەكارالىق ٶزەندەردٸڭ ەكولوگييالىق مەسەلەلەرٸنە دە ايرىقشا كٶڭٸل بٶلدٸ. مەۋلەن ەشٸمباەۆ بۇل مەسەلەلەردٸ وڭتايلى شەشۋ اتالعان ٶزەندەردٸ جاعالاي قونعان ەلدٸمەكەندەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جەنە جەرگٸلٸكتٸ ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا تٸكەلەي ىقپال ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بۇل رەتتە, بٸرٸنشٸ كەزەكتە, جايىق ٶزەنٸندەگٸ سۋ دەڭگەيٸنٸڭ تٶمەندەپ كەتۋٸ سٶز بولىپ وتىر. سوعان بايلانىستى ٶڭٸردەگٸ ەكولوگييالىق جاعداي ناشارلاپ كەتكەنٸ بەلگٸلٸ. ايماق تۇرعىندارى ٷشٸن اتالعان ٶزەننٸڭ ستراتەگييالىق ماڭىزى زور. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ وسى ٶزەننٸڭ جاعدايىنا تٸكەلەي بايلانىستى. سونداي-اق, ەرتٸس ٶزەنٸنە دە قاتىستى بٸرقاتار مەسەلەلەر بار», – دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
سەنات تٶراعاسى بىلتىر قابىلدانعان ەكٸجاقتى 2021-2024 جىلدارعا ارنالعان ترانسشەكارالىق جايىق جەنە ەرتٸس ٶزەندەرٸنٸڭ ەكوجٷيەسٸن قالپىنا كەلتٸرۋ باعدارلاماسى اياسىندا بٸرلەسكەن جۇمىستار قولعا الىناتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
ودان بٶلەك, تاراپتار دەپۋتاتتاردىڭ بەلسەندٸ ٶزارا ٸس-قيمىلى جەنە تيٸستٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسكەن جۇمىس ماڭىزدى ەكولوگييالىق پروبلەمالاردى تيٸمدٸ شەشۋگە ٶز ەسەرٸن تيگٸزەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
