قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يبراحيم رايسي شاعىن فورماتتاعى كەزدەسۋدەن كەيٸن ەكٸ مەملەكەتتٸڭ رەسمي دەلەگاتسييالارىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتٸلگەن قۇرامدا كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار قازاقستان مەن يران اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ قازٸرگٸ جاعدايى مەن دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن جان-جاقتى تالقىلادى. كٶلٸك جەنە لوگيستيكا, ٶنەركەسٸپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى, سونداي-اق مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ يران دەلەگاتسيياسىنا ٸلتيپات بٸلدٸرە وتىرىپ, بيىل ەكٸ ەل اراسىنداعى ديپلوماتييالىق قاتىناسقا 30 جىل تولعانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى مەرزٸم ٸشٸندە ەلدەرٸمٸز تىعىز مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىق ورناتتى.
– بٸز تاتۋ كٶرشٸلٸك پەن بەرٸك دوستىققا نەگٸزدەلگەن سىندارلى ساياسي ديالوگ قۇردىق. ەكٸ ەل اراسىندا اۋقىمدى شارتتىق-قۇقىقتىق بازا قالىپتاستى. 60-تان استام كەلٸسٸم جاسالدى. ٷكٸمەتارالىق ەكونوميكالىق كوميسسييا بەلسەندٸ جۇمىس اتقارۋدا. بٸز ەندٸ بٸرلەسكەن ساۋدا پالاتاسىن قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. پارلامەنتارالىق بايلانىستار جولعا قويىلدى. ٶڭٸرارالىق كووپەراتسييا نىعايا تٷسۋدە. حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىندا تىعىز ەرٸپتەستٸك ورناتتىق, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ايتا كەلە, بيىل بٸرٸنشٸ توقساندا ەكٸجاقتى تاۋار اينالىمى قارقىندى دامي تٷسكەنٸنە, ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى ٶزارا ساۋدا-ساتتىق كٶرسەتكٸشٸن ارتتىرۋ ماڭىزدى ەكەنٸنە توقتالدى.
بۇدان بٶلەك, مەملەكەت باسشىسى كٶلٸك جەنە لوگيستيكا سالاسىنىڭ, اتاپ ايتقاندا «قازاقستان – تٷرٸكمەنستان – يران» تەمٸرجولىنىڭ ٷلكەن ەلەۋەتٸ بار ەكەنٸنە نازار اۋداردى. سونداي-اق پرەزيدەنت كاسپييدەگٸ تەڭٸز ايلاقتارىنىڭ ترانزيتتٸك-ەكسپورتتىق مٷمكٸندٸگٸن تولىق پايدالانۋ كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. اقتاۋ جەنە قۇرىق, اميراباد جەنە انزالي ايلاقتارىنىڭ ەلەۋەتٸ زور.
اۋىل شارۋاشىلىعى – ەكٸ ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. بۇل رەتتە, قاسىم-جومارت توقاەۆ يراننىڭ بٸرقاتار كومپانيياسى ٸرٸ قارا مال ٶسٸرۋ, ەت ٶڭدەۋ, سٷت ٶنٸمدەرٸن شىعارۋ جەنە كٷرٸش ٶسٸرۋ باعىتى بويىنشا قازاقستاندا تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى قازاقستان تاراپىنىڭ يرانعا تاسىمالداناتىن وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ نومەنكلاتۋراسىن كەڭەيتۋگە دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى جەڭٸل ٶنەركەسٸپ, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ سالالارىنداعى بٸرلەسكەن جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا نيەتتٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
قازاق-يران قاتىناستارىن نىعايتۋدا مەدەنيەت سالاسىنداعى ىقپالداستىق ەرەكشە رٶل اتقارادى. وسى رەتتە يرانداعى قازاق دياسپوراسى ەكٸ ەل اراسىن بايلانىستىرۋشى التىن كٶپٸر بولادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ تاريحتى زەرتتەۋ جەنە تاريحي دەرەكتەر الماسۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ پەرسپەكتيۆاسىنا دا توقتالدى.
ٶز كەزەگٸندە يبراحيم رايسي قاسىم-جومارت توقاەۆقا جەنە قازاقستاندىق دەلەگاتسيياعا ٸلتيپات بٸلدٸرە وتىرىپ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇل رەسمي ساپارى ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق باعىتى بويىنشا قازاق-يران قاتىناستارىن دامىتۋدا جاڭا بەتبۇرىس بولاتىنىن جەتكٸزدٸ.
– سٸزدٸڭ ساپارىڭىز ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى, سونىڭ ٸشٸندە كٶلٸك-ترانزيت, زنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە تۋريزم سالالارىن دامىتۋعا تىڭ سەرپٸن بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ يبراحيم رايسي.
كەزدەسۋ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى يران پرەزيدەنتٸن قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
كەلٸسسٶز قورىتىندىسى بويىنشا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يبراحيم رايسي ەكٸجاقتى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرۋگە باعىتتالعان بٸرلەسكەن مەلٸمدەمەگە قول قويدى.
سودان كەيٸن مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن رەسمي دەلەگاتسييالاردىڭ مٷشەلەرٸ مىناداي قۇجاتتارعا قول قويدى:
1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ جانىنداعى سىرتقى ساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸنٸڭ ساياسي جەنە حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە يسلامدىق باعدار مينيسترلٸگٸ اراسىنداعى 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان مەدەني الماسۋ باعدارلاماسى;
3. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸ مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى ٶنەركەسٸپ, تاۋ-كەن جەنە ساۋدا مينيسترلٸگٸ اراسىنداعى تالدامالىق زەرتتەۋلەر جەنە تەجٸريبە الماسۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم;
4. قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ەكٸجاقتى ساۋدانى ارتتىرۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
5. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دجيحادى مينيسترلٸگٸ اراسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
6. اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸنٸڭ ساۋداسى مەن ترانزيتٸندەگٸ قازاقستان-يران ىنتىماقتاستىعى تۋرالى مەموراندۋم;
7. «حابار» اگەنتتٸگٸ» اكتسيونەرلٸك قوعامى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ كومپانيياسى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
8. «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانيياسى» اكتسيونەرلٸك قوعامى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق مۇناي كومپانيياسى اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸك تۋرالى مەموراندۋم;
9. «قازاقستان تەمٸر جولى» ۇلتتىق كومپانيياسى» اكتسيونەرلٸك قوعامى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ تەمٸر جولدارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم.
