فوتو: Zakon.kz
19 مامىردا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆتٸڭ تٶراعالىعىمەن قازاقستان ٷكٸمەتٸنٸڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۆياتسييا سالاسىن دامىتۋ جەنە تسيفرلاندىرۋ مەسەلەلەرٸنە ارنالعان وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
قر كٶلٸك مينيسترٸ نۇرلان ساۋرانباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ بارىسى جەنە ازاماتتىق اۆياتسييانى ودان ەرٸ دامىتۋ مٸندەتتەرٸ تۋرالى بايانداما جاسادى.
وتىرىستا سونداي-اق قازاقستاننىڭ اۆياتسييالىق ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى مايكل دەنيەل, «Air Astana» كومپانييالار توبىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى يبراحيم جانلىەل بايانداما جاسادى, ەۋەجايلار مەن ەۋە كومپانييالارىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
اۆياتسييالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كەشەندٸ اۋديتٸنٸڭ (USAP-CMA) قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان يكاو ستاندارتتارىنا سەيكەستٸكتٸڭ 95,7% كٶرسەتكٸشٸمەن تمد ەلدەرٸ اراسىندا كٶشباسشى بولدى جەنە ەلەمنٸڭ ەڭ ٷزدٸك 20 ەلٸنٸڭ قاتارىنا ەندٸ. قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸن ودان ەرٸ ارتتىرۋ ٷشٸن كٶلٸكتٸك وقيعالار مەن وقىس وقيعالارىن تەرگەپ-تەكسەرۋ ورتالىعى قۇرىلدى.
اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن قازاقستاندا حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسييا ۇيىمىمەن (يكاو) بٸرلەسٸپ اۆياتسييا سالاسىن 2050 جىلعا دەيٸن دامىتۋدىڭ ماستەر-جوسپارى ەزٸرلەنەدٸ.
2026 جىلدىڭ العاشقى 4 ايىندا وتاندىق ەۋە كومپانييالارى 4,6 ملن جولاۋشى تاسىمالدادى (2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا – 15,4 ملن), ٶڭدەلگەن جٷك كٶلەمٸ شامامەن 50 مىڭ توننانى قۇرادى (2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا – 173,3 مىڭ توننا), ەلٸمٸزدٸڭ ەۋەجايلارى 9 ملن جولاۋشىعا قىزمەت كٶرسەتتٸ (2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا – 31,8 ملن).
2026 جىلى جالپى قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 6,4 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايتىن 24 ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار باعىت سۋبسيدييالانادى. ٸشكٸ مارشرۋتتىق جەلٸنٸڭ دامۋىنا تۋريستٸك باعىتتاردىڭ (ٷرجار–الماتى, ٷرجار–استانا, ٷشارال–استانا, ٷشارال–الماتى, بالقاش–الماتى, بالقاش–استانا) ٸسكە قوسىلۋى قوسىمشا سەرپٸن بەرەدٸ.
حالىقارالىق مارشرۋتتىق جەلٸ كەڭەيۋدە: بيىل 15 جاڭا حالىقارالىق باعىت اشىلادى, ونىڭ تٶرتەۋٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە ٸسكە قوسىلعان.
جىل باسىنان بەرٸ قازاقستاندىق ەۋە كومپانييالارىنىڭ پاركٸ 3 ۇشاقپەن تولىقتى. بٷگٸنگٸ تاڭدا ەۋە كەمەلەرٸنٸڭ پاركٸ 111 بٸرلٸكتٸ قۇرايدى. جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى 6 ەۋە كەمەسٸ كەلەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە, 2040 جىلعا قاراي وتاندىق ەۋە كومپانييالارى ەۋە فلوتىن 2,5 ەسەگە (261 ەۋە كەمەسٸنە دەيٸن) ۇلعايتۋدى كٶزدەپ وتىر.
استانا جەنە شىمكەنت قالالارىندا ەكٸ ۇشۋ-قونۋ جولاعى بويىنشا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ, سونداي-اق ەلدٸڭ 5 ەۋەجايىن (الماتى, اتىراۋ, ٷرجار (تەرمينال), پاۆلودار (ۇشۋ-قونۋ جولاعى), اقتاۋ (پەررون) جاڭعىرتۋ كٶزدەلگەن. كەشەندٸ جاڭعىرتۋدى قاجەت ەتەتٸن بارلىق جوبالاردى 2029 جىلعا دەيٸن اياقتاۋ جوسپارلانۋدا.
اەروحابتاردى قالىپتاستىرۋدىڭ جەكە باعىتى ەۋەجايلاردى دامىتۋ ٷشٸن ينستيتۋتسيونالدىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق جاعدايلار جاساۋ بولىپ تابىلادى. التى ەۋەجايدىڭ (استانا, الماتى, اقتٶبە, اقتاۋ, قاراعاندى جەنە شىمكەنت) فۋنكتسيونالدىق ماماندانۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ەكونوميكالىق قىزمەتتٸڭ باسىم تٷرلەرٸنٸڭ تٸزبەسٸن كەڭەيتۋ كٶزدەلەدٸ. بۇل رەتتە ەۋەجاي ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋدىڭ ايتارلىقتاي بٶلٸگٸ جەكە ينۆەستيتسييالاردى تارتا وتىرىپ جٷزەگە اسىرىلادى.
اتاپ ايتقاندا, تٷركييا رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ساپارى بارىسىندا 14 مامىردا الماتى ەۋەجايىن جاڭعىرتۋ بويىنشا 190 ملرد تەڭگە سوماسىنا ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸمگە قول قويىلدى.
سوڭعى بەس جىلدا ترانزيتتٸك ۇشۋلاردىڭ تٶرت ەسە ٶسۋٸ تٸركەلدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا ترانزيت اەروناۆيگاتسييالىق قىزمەت كٶرسەتۋدەن تٷسەتٸن كٸرٸستٸڭ نەگٸزگٸ بٶلٸگٸن قۇرايدى.
نورماتيۆتٸك-قۇقىقتىق بازانى جەتٸلدٸرۋدٸ جەنە جٷك تاسىمالدارىن مەملەكەتتٸك ىنتالاندىرۋ مەحانيزمدەرٸن ەنگٸزۋدٸ كٶزدەيتٸن وتاندىق جٷك اۆياكومپانييالارىن قولداۋ جٶنٸندەگٸ بەس جىلدىق ٸس-شارالار جوسپارى ەزٸرلەندٸ. قوسىمشا جٷك ەۋە كەمەلەرٸنە باجسىز رەجيم ەنگٸزٸلدٸ.
ٷكٸمەت تاراپىنان قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ارقاسىندا «قازمۇنايگازاەرو» ارقىلى ٶتكٸزٸلەتٸن اۆياوتىننىڭ قۇنى ٶڭٸردەگٸ ەڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸ باعالاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ. نارىقتى تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن وتاندىق اۆياكومپانييالاردىڭ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنا (مٶز) تٸكەلەي قول جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ بار. نەتيجەسٸندە جانارماي قۇيۋعا قوناتىن ترانزيتتٸك رەيستەردٸڭ سانى 16,3%-عا ٶستٸ.
مەملەكەت شاعىن اۆياتسييانى دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋدا. سەرتيفيكاتتاردى الۋ قۇنى 50% - عا تٶمەندەدٸ. ساقتاندىرۋ جٷيەسٸ دە جاڭعىرتىلۋدا.
