بيىل قازاقستاندا قازاقتىڭ ۇلى اقىنى ابايدىڭ 175 جىلدىعى اتاپ ٶتٸلەدٸ. مەرەيتويعا ارنالعان ٸس-شارالاردىڭ جوسپارىندا كونتسەرتتەر مەن كونفەرەنتسييالار عانا ەمەس, اقىننىڭ تۋعان ٶلكەسٸن اباتتاندىرۋ, مۋزەيلەر, پاركتەر, تٸپتٸ مەكتەپ سالۋ كٶزدەلگەن. «Primeminister.kz» سايتىندا مەرەيلٸ داتاعا ەلٸمٸزدٸڭ دايىندىعىنا قاتىستى شولۋ ۇسىنىلعان.
2019 جىلعى سەۋٸردە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە ابايدىڭ مەرەيتويىن مەرەكەلەۋدٸڭ اۋقىمدى جوسپارىن ەزٸرلەۋدٸ جەنە ارنايى قۇرىلعان كوميسسيياعا سالتاناتتى ٸس-شارانى تيٸستٸ دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى.
ٷكٸمەتتٸڭ 2020 جىلعى قاڭتارداعى كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ ابايدىڭ 175 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالاردىڭ تەجٸريبەلٸك ماڭىزى زور جەنە يدەولوگييالىق مەنٸ بولۋى تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸزدٸڭ ٸس-شارامىز تۇلعانى ۇلىقتاۋعا باعىتتالعان. تٸپتٸ دەمەۋشٸلٸك قاراجات ارقىلى دا كٶپ كونتسەرتتەر ۇيىمداستىرىپ, شەتەلدٸك ەرتٸستەردٸ تارتۋدىڭ قاجەتٸ جوق. مەنٸڭ ويىمشا, بۇل شارالاردىڭ بەرٸن ٸسكەرلٸك دەڭگەيدە ٶتكٸزۋ كەرەك», — دەدٸ پرەزيدەنت.
مەرەيتويدىڭ رەسمي اشىلۋ رەسٸمٸ 2020 جىلعى 21 قاڭتاردا نۇر-سۇلتان قالاسىندا «استانا وپەرا» تەاترىندا ٶتتٸ.
قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار مامين ايتۋلى داتاعا دايىندىق بارىسىن جەكە باقىلاۋعا الدى. ٷكٸمەت باسشىسى بٸرنەشە رەت شىعىس قازاقستان وبلىسىنا بارىپ, وندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى تەكسەردٸ.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنا سوڭعى ساپارى كەزٸندە ا. مامين اباي اتىنداعى الاڭدى, مۋزەي مەن تەاتردى رەكونسترۋكتسييالاۋ, اباي اۋدانىنىڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جۇمىستارىمەن تانىستى.
ٷكٸمەت باسشىسى ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا جوسپارلانعان سەمەيدەگٸ جەنە اباي اۋدانىنداعى تاريحي-مەدەني نىسانداردى جٶندەۋ جەنە جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن ۋاقىتىلى ەرٸ ساپالى اياقتاۋدى تاپسىردى.
«مەرەيتوي مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە اتالىپ ٶتەدٸ. بۇل شارا قازاقستان حالقى ٷشٸن ٷلكەن يدەولوگييالىق جەنە تاريحي مەنگە يە», — دەدٸ ا. مامين.
اباي تۋعان ٶلكە…
اقىننىڭ كٸشٸ وتانى — اباي اۋدانىندا دايىندىق جۇمىستارى تولىق كٶلەمدە جٷرٸپ جاتىر. اۋداندا جولدار جٶندەلٸپ, تاريحي ماڭىزى بار نىساندار قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ, جاڭا قۇرىلىستار سالىنىپ جاتىر.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸندە حابارلاعانداي, اباتتاندىرۋ جۇمىستارى اباي اۋدانى, سىرت قاسقابۇلاق اۋىلىنىڭ جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىندارى مەن اقساقالدارىنىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا قولعا الىنعان, وندا 1945 جىلى اباي قۇنانبايۇلى دٷنيەگە كەلگەن.
ابايدىڭ شىعارماشىلىعىمەن تانىس ەربٸر ادام وسى جەرگە قاجىلىق جاساعاندى جٶن سانايدى.سىرت قاسقابۇلاق اۋىلىندا بۇلاق ماڭىنداعى اۋماقتى كٶركەيتٸپ, كٸرمە جولدى جٶندەپ, «سىرت قاسقابۇلاق» ستەلاسىن ورناتادى. ەزٸرلەۋشٸلەردٸڭ ويىنشا, ەسكەرتكٸش بەلگٸ ورناتىلاتىن اۋماق, ونىڭ نوبايى دومبىرا تٷرٸندە بولادى, ەسٸرەسە بيٸكتەن ەرەكشە بايقالاتىن بولادى.
بٷگٸنگٸ تاڭدا مۇندا مەموريالدىق كەشەندٸ سالۋ بويىنشا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر, الاڭدى جوسپارلاۋ جۇمىستارى اياقتالدى, جيەكتاستار ورناتىلدى, كەسپە تاستار تٶسەلۋدە. ماتەريالدار ساتىپ الىندى, اعاش وتىرعىزۋ اياقتالدى, 60 م قورشاۋ ورناتىلدى. وبەكتٸگە 15 ادام جەنە 4 تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. جۇمىستى 2020 جىلعى 15 ماۋسىمعا قاراي اياقتاۋ جوسپارلانعان.
بۇدان ەرٸ اباتتاندىرۋ, كٶگالداندىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ, سىرت قاسقابۇلاق سىرتىنىڭ كٶركٸن جاقسارتۋ كٶزدەلگەن.
«بۇل قاسيەتتٸ ورىن. مۇندا ۇلى اباي دٷنيەگە كەلگەن. بٷگٸندە اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸ ورىندالدى. جارتى جىلدا ٷلكەن ٶزگەرٸستەر بولدى. اباتتاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ مەڭگٸلٸك بۇلاقتان باستالۋىنىڭ مەنٸ زور. دەل وسى جەردەن اباي جولى باستالدى», — دەدٸ شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ اۋدانعا جۇمىس ساپارى كەزٸندە.
ۇرپاقتار ساباقتاستىعى مەن دەستٷرلٸ قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ ٷشٸن
ابايدىڭ مەدەني مۇراسى مەن ونىڭ قورشاعان ورتاسى ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى نىسان — قۇنانباي ەۋلەتٸنٸڭ قورىمى ورنالاسقان اقشوقى جەرٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قورىمدى قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر, ال جانىنا قۇنانباي ٶسكەنبايۇلى مۋزەيٸ تۇرعىزىلىپ جاتىر. نىساندى 2020 جىلعى 1 شٸلدەدە پايدالانۋعا بەرۋ كٶزدەلگەن. وبلىس ەكٸمدٸگٸندە جاڭا مۋزەي قۇنانباي ەۋلەتٸنٸڭ تاريحىن كٶرسەتەتٸنٸن ايتۋدا. حالىق جاڭا تۇلعالاردى تانىپ, ونىڭ وتباسى تۋرالى تولىعىراق بٸلەتٸن بولادى.
«باستى مٸندەت – ۇلى اقىننىڭ اتا-باباسىنا قۇرمەت كٶرسەتۋ. اباي اتا-اناسىنىڭ رٶلٸن اسقاقتاتىپ, باعالاي وتىرىپ, بٸز حالقىمىزدىڭ دەستٷرلٸ قۇندىلىقتارى ساقتالىپ, ارتا تٷسەتٸنٸن كٶرسەتكٸمٸز كەلەدٸ. مۋزەي – قازاق حالقىنىڭ دەستٷرلٸ قۇندىلىقتارى مەن ۇرپاقتارىنىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاۋ ٷشٸن قاجەتتٸ ٶتە ماڭىزدى نىسان», — دەدٸ ايماق ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ.
سونداي-اق بٷگٸنگٸ تاڭدا «اباي – شەكەرٸم» ٷي-جايلارىنىڭ اۋماعىندا عىلىمي-رەستاۆراتسييالاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. 20 شٸلدەگە دەيٸن مەموريالدىق كەشەننٸڭ باتىس بٶلٸگٸن اباتتاندىرۋ مەن كٶگالداندىرۋدى (باستى كٸرەبەرٸس), ينجەنەرلٸك جەلٸلەردٸ تٶسەۋ, كەسەنەلەر مەن مەشٸتتٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ جوسپارلانعان.
31 قازانعا دەيٸن مەموريالدىق كەشەننٸڭ ارتقى جاعىن اباتتاندىرۋ جەنە كٶگالداندىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ.
قاراۋىل اۋىلىندا دەمەۋشٸلٸك قاراجات ەسەبٸنەن مەشٸت پەن قاتىمحانا سالىنادى. دەمەۋشٸلەر اباي اۋدانىنان شىققان ازاماتتار. اتالعان جۇمىس بٷگٸندە قولعا الىنعان. اباي اۋدانىنىڭ قاراۋىلتٶبە اۋىلىندا اباي قۇنانباەۆتىڭ 175 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ جٶنٸندەگٸ نەگٸزگٸ ٸس-شارالار باستالعانعا دەيٸن جوسپارعا سەيكەس جاڭا مەشٸت اۋدان تۇرعىندارى ٷشٸن اشىلادى.
سونداي-اق مۇندا دومبىرا تٷرٸندەگٸ اباي اتىنداعى ساياباق سالىنۋدا. قۇرىلىس ٶتكەن ايدا باستالدى. جۇمىستاردى جٷرگٸزۋ كەستەسٸ ەزٸرلەندٸ جەنە ۋچاسكەنٸ جوسپارلاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بٷگٸندە 300 اعاش وتىرعىزىلىپ, 1700 توننا تاستى جەر جەنە 2100 توننا قۇنارلى توپىراق ەكەلٸندٸ. قورشاۋلار ورناتىلدى, ەلەكترمەن جەنە سۋمەن جابدىقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ ترانشەياسىن ەزٸرلەۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ەلەكتر سىمدارى مەن سۋ قۇبىرلارىن سالۋ جۇمىستارى باستالدى. سونداي-اق 1500 م سۋ قۇبىرى تٶسەلدٸ. پارك قۇرىلىسىنا 30 بٸرلٸك تەحنيكا مەن 70 ادام جۇمىلدىرىلدى. بارلىق جۇمىستاردى وسى جىلدىڭ 10 شٸلدەسٸنە دەيٸن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونىمەن قاتار بٷگٸنگٸ تاڭدا «قاراۋىل تٶبە» يپپودرومى مەن قاراۋىل اۋىلىنداعى «دالا ساحناسى» جٶندەلٸپ جاتىر.
ابايدىڭ «جيدەباي-بٶرٸلٸ» مۋزەي-قورىعىن رەكونسترۋكتسييالاۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. مۇندا قوناقتار ٷشٸن ۆيزيت-ورتالىق سالىنادى.
1 تامىزعا قاراي اباي اۋدانىندا 300 ورىنعا ارنالعان مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى اياقتالادى
قاراۋىل اۋىلىندا 300 ورىندىق ورتا مەكتەپتٸڭ قۇرىلىسى جوسپاردان جىلدام جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. «ازييا» فيرماسى» جشس تەحنيكالىق ديرەكتورى سەرٸك مامونوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان جۇمىسقا 80-گە جۋىق ادام تارتىلعان.
«قابىرعالاردىڭ كٸرپٸشٸن قالاۋ جەنە سۋمەن, ەلەكترمەن جابدىقتاۋ كوممۋنيكاتسييالارىن سالۋ اياقتالدى. شاتىر سالۋ, جىلۋ جٷيەسٸن جٷرگٸزۋ مەن ٸشكٸ ەرلەۋ جۇمىستارىن مەرەيتويدى اتاپ ٶتۋگە ٷلگەرۋ ٷشٸن 1 تامىزعا دەيٸن اياقتاۋدى كٶزدەپ وتىرمىز», — دەدٸ س. مامونوۆ.
قۇرىلىستىڭ جالپى اۋدانى 6 مىڭ م2 قۇرايدى. مەكتەپتە 400 ورىنعا ارنالعان اكت زالى, سپورت زالى, اسحانا, مودۋلدٸك قازاندىق, سپورت الاڭى جەنە جاسىل ايماق بار. وقۋ ورنىندا ات بٸلٸم بەرۋدٸڭ, روبوتتى تەحنيكا مەن مۋلتيمەدييالىق جۋرناليستيكانىڭ ارنايى سىنىپتارى جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى.
سەمەيدە اباي الاڭىن قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارى اتقارىلىپ جاتىر
سەمەيدە اباي الاڭىن اۋقىمدى تٷردە رەكونسترۋكتسييالاۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان, جاقىندا تولىقتاي جاڭارتىلادى.
قالا ەكٸمدٸگٸندە جوبا بويىنشا جيەكتاستاردى جاڭارتۋ, ويشىلعا ارنالعان ەسكەرتكٸشتٸ كٶركەمدٸك جارىقتاندىرۋ, سونداي-اق بالالار مەن سپورت الاڭدارىن, اۆتوموبيلدەرگە ارنالعان تۇراق سالۋ, فونتان قويۋ كٶزدەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. مەردٸگەرلەر بارلىق جۇمىستار شٸلدە ايىنا دەيٸن اياقتالاتىنىنا سەندٸردٸ.
ۇلى اقىننىڭ قۇرمەتٸنە اتالعان تەاتر دا تولىق جاڭارتىلادى. جٶندەۋ جۇمىستارىنا قاراجات ٶتكەن جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا بٶلٸندٸ. شاتىردىڭ جۇمساق جابىنىن, قاسبەتٸن جٶندەۋ, باسپالداقتاردى جاڭارتۋ جەنە اۋماعىن اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. جٶندەۋ جۇمىستارىنا وبلىس ەكٸمٸ, قالا ەكٸمٸ, وبلىستىڭ مەدەنيەت باسقارماسى قاتاڭ باقىلاۋ جٷرگٸزٸپ جاتىر. ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي ەڭ ماڭىزدى ٸس-شارالار سەمەي تەاترىندا ٶتكٸزٸلەدٸ.
تەاتر ٸشٸ دە ٶزگەرەدٸ. ەكٸنشٸ قاباتتىڭ فويەسٸ مٷلدەم باسقاشا جاڭارتىلادى. كٶرەرمەندەر زالى دا باسقا تٷرگە ەنەدٸ. اباي مەرەيتويىنا وراي تەاتر ەرتٸستەرٸ جاڭارتىلعان ساحناعا شىعادى, قازٸرگٸ ۋاقىتتا جۇمىسشىلار جاڭا جابىندى تٶسەپ جاتىر. ساحنا ارتىنداعى ورىنداردا — گريم جاسايتىن بٶلمەلەر, دايىندىق جاساۋ, ەكٸمشٸلٸك بٶلمەلەرٸندە دە جٶندەۋ جۇمىستارى باستالدى.
اباي مۋزەيٸندە دە كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ. مۋزەي اۋماعىندا ۇلدارىمەن بٸرگە تۇرعان اقىننىڭ جاڭا ەسكەرتكٸشٸ ورناتىلادى. مۇنداي ەسكەرتكٸش ەش جەردە جوق. اباي العاش رەت ٶزٸنٸڭ ەڭ جاقىن ادامدارىنىڭ ورتاسىندا بەينەلەنەدٸ. بۇل جەردە ول ٶز وتباسىن سٷيەتٸن ادام كەيپٸندە بولادى, جەنە ونىڭ بالالارىنىڭ بەينەسٸ — بٷكٸل قازاق حالقىن سيپاتتايدى.
