كاتونقاراعاي مەن راحمان قاينارىن مەملەكەت ۇمىتىپ كەتكەن بە?

كوللاج: Ult.kz

مەملەكەتتٸڭ قاراۋىنا ٶتكەن «راحمان قاينارى»  شيپاجايىنىڭ بيىلعى كٷيٸ مٷشكٸل. تۇرعىندار شيپاجايدىڭ قالاي قيراندىعا اينالعانىن ۆيدەوعا تاسپالاپ, جەلٸگە شىعارىپ جاتىر. ال كاتونقاراعايدىڭ ماڭى قوقىسقا كٶمٸلٸپ جاتقان كٶرٸنەدٸ. بۇل تۋرالى Ult.kz حابارلايدى.

قازاقستاننىڭ شىعىس ٶڭٸرٸندەگٸ التاي تاۋ جٷيەسٸنٸڭ ەتەگٸندە, كاتونقاراعاي جوتالارىنىڭ قاپتالىندا ورنالاسقان راحمان قاينارى ‒ تابيعاتتىڭ ٸنجۋ-مارجانى, اسىل قازىناسى. الايدا جانىنا شيپا, دەرتٸنە داۋا ٸزدەپ باراتىن دەمالۋشىلار كاتونقاراعاي ماڭىنداعى كٶرٸكتٸ جەرلەر قيراندى مەن قوقىسقا كٶمٸلٸپ جاتىر دەپ قىنجىلىس بٸلدٸرەدٸ. سولاردىڭ بٸرٸ «راحمان قاينارى» شيپاجايى.

قاراۋسىز قالعان راحمان قاينارى جەنە بالۋشكين ٸسٸ

سكرينشوت: TikTok-تان

TikTok ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە احمەت ەسٸمدٸ قولدانۋشى راحمان قاينارىنىڭ مٷشكٸل كٷيٸن ۆيدەوعا تاسپالاپ, جارييالاعان ەكەن, وعان جٷزدەگەن ادام پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, شاعىمدارىن جاۋدىرىپ جاتىر. پٸكٸر جازعانداردىڭ كٶبٸ شيپاجايدى «يەسٸز قالعانداي» دەپ ەسەپتەيدٸ.

«كٷنٸ كەشە بولدىق, قارالماعان. بارلىعى سىنىپ, قيراعان, قوقىستى شىعارمايدى. تەك اقشا الادى. قايىقتىڭ ٶزٸ 20 مىڭ تەڭگە. اقشانىڭ بارلىعىن قايدا جٸبەرٸپ جاتىر? بۇل جەكەمەنشٸك ورىن ەمەس قوي. تٶمەنگٸ جاقتان كەۋاپ پٸسٸرەتٸن جەر, كافە سالىپ, قولجەتٸمدٸ باعا قوييۋعا بولمادى ما? بەرەلدە دە باعانى رەتتەۋگە بولمادى ما? پيروجوك 600, چەبۋرەك 800. مۇنىڭ بەرٸن كٸم باقىلايدى? بارلىعىن بەتٸمەن جٸبەرگەن. پاۆلوداردان تۋريستەردٸ قارسى الدىق, بارلىعى جاقسى, بٸراق تٷنەيتٸن جەر قىمبات, بٸر ادامعا مونشا 5000 دەدٸ. ونىڭ ٶزٸن جاعىپ بەرمەدٸ. شايىناتىن جەر جوق», ‒ دەدٸ جەلٸ قولدانۋشىلاردىڭ بٸرٸ.

سكرينشوت: TikTok-تان

تۋريستەردٸڭ كەي بٸرٸ راحمان قاينارىنا باراتىن جول دا ناشار ەكەنٸن ايتىپ, دەمالىس ورنىنىڭ مٷشكٸل كٷيٸن كٶرٸپ, كەرٸ قايتىپ كەتكەندەرٸن جەتكٸزگەن.

سونىمەن قاتار شيپاجايدىڭ بۇرىنعى كٷيٸن ەسكە الىپ جاتقاندار دا بولدى. ولاردىڭ بٸرٸ سوۆەت ٷكٸمەتٸ كەزٸندەگٸ جاعدايدى ەسكە تٷسٸرسە, باسقالارى بۇرىنعى باسشىسى اناتوليي بالۋشكين مەن «بيپەك اۆتونىڭ» اتىن اتاپ جاتىر.

ەسكە سالساق, 2020 جىلى «راحمات قاينارى» شيپاجايىنىڭ يەسٸ بولعان «بيپەك اۆتو قازاقستاننىڭ» نەگٸزٸن قالاعان كەسٸپكەر اناتوليي بالۋشكيننٸڭ ٷستٸنەن ٸس قوزعالىپ, ونىڭ ٶزٸنە 2021 جىلى ٸزدەۋ جارييالاندى. كەيٸن ول رەسەي ازاماتتىعىن العانى انىقتالدى.

فوتو: kazvedomosti.kz

بالۋشكينگە قاتىستى ٸس قىلمىستىق كودەكستٸڭ 190-بابى ‒ اسا ٸرٸ مٶلشەردەگٸ الاياقتىق, 218-بابى ‒ قىلمىستىق جولمەن الىنعان اقشانى جەنە/نەمەسە ٶزگە دە مٷلٸكتٸ زاڭداستىرۋ نەمەسە جىلىستاتۋ بويىنشا جٷرگەن. وعان قاتىستى سوت ٶسكەمەندە سىرتتاي ٶتٸپ, بالۋشكين 9 جىلعا سوتتالدى.

سوسىن, ٶتكەن جىلى تامىز ايىندا ەلەكتروندىق ساۋدا الاڭىندا «راحمان قاينارى» شيپاجايىن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ بالانسىنا بەرۋ بويىنشا ساۋدا-ساتتىق ٶتتٸ.

ساۋدا-ساتتىق نەتيجەسٸندە شيپاجاي شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كەسٸپكەرلٸك جەنە يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ بالانسىنا بەرٸلدٸ.

 «22 تامىزدا ساۋدا-ساتتىق ٶتتٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا نىساندى قابىلداۋعا مەملەكەتتٸك ورگانداردان قۇرالعان كوميسسييا باردى. شيپاجايدى شەتەلدٸك كومپانييالارعا بەرۋ جوسپاردا جوق», - دەپ اتاپ ٶتتٸ شقو كەسٸپكەرلٸك جەنە يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارداق مەديەۆ.

قابىرعانى قايىستىرعان قابىرعا اۋىلى نەمەسە ەكٸمدٸك نەگە بٸلمەيدٸ?

الەكساندارا ەسٸمدٸ جەلٸ قولدانۋشى TikTok-تا ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ, شقو ەكٸمٸ مەن ەكٸمدٸگٸ, پروكۋراتۋراسى جەنە كاتونقاراعاي اۋدانى ەكٸمدٸگٸنٸڭ جەلٸدەگٸ پاراقشالارىن بەلگٸلەپ, مەسەلە كٶتەرٸپتٸ. ول كاتونقاراعاي اۋدانىنا قاراستى قابىرعا اۋىلىندا ٷلكەن قوقىس الاڭىن بايقاپ, ۆيدەوعا تاسپالاپ الىپتى. ول قوقىستار جاي جاتقان جوق, جەرگە كٶمٸلگەنٸن جەنە ولاردىڭ اراسىندا مال تەرٸلەرٸ مەن سٷيەكتەرٸ يٸستەنٸپ جاتقانىن ايتادى.

سكريناشوت ۆيدەودان

«ەكولوگييالىق تۇرعىدا سەزٸمتال اۋداندا قالاي مۇنداي ٷلكەن قوقىس الاڭى جاتۋى مٷمكٸن? بٸز مۇنى ەكٸمدٸككە بارىپ حابارلادىق, بٸراق ولاردىڭ رەاكتسيياسى ‒ تاڭقالۋ بولدى. بۇل ابسۋرد! شىعىس قازاقستان ەكولوگيياسى مەن تۋريزمٸنٸڭ نەگٸزٸ بولاتىن مۇنداي پروبلەماعا قالاي كٶز جۇمۋعا بولادى?» ‒ دەيدٸ ول.

سونداي-اق ول قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ نازارىن اۋدارۋدى سۇرادى.

«مۇنداي ەكولوگييالىق ايماقتا قوقىس تاۋ بولىپ ٷيٸلٸپ جاتسا قانداي تازالىق, قورشاعان ورتانى قورعاۋ تۋرالى ايتۋعا بولادى?!» ‒ دەپ قىنجىلىس بٸلدٸردٸ الەكساندرا.

الەكساندرا بۇل مەسەلە بويىنشا شاعىمدانىپ ەكٸمدٸككە بارعانىن دا بەينەجازبادا كٶرسەتەدٸ. وعان جاۋاپ بەرگەن ۆيدەوداعى كوستيۋم كيٸپ, كەڭسەدە وتىرعان بەيتانىس ادام:

«ەسكەرتۋ قابىلداندى, تەكسەرەمٸز. ەگەر سٸز ايتقانداي بولسا, تازالىق جۇمىستارىمەن اينالىسامىز», ‒ دەپ شاعىمدانۋشىنىڭ ۇيالى تەلەفونىنداعى بەينەجازبانى ٶز تەلەفونىنا سۋرەتكە تٷسٸرٸپ الدى دا, جاعدايدان بەيحابار ەكەنٸن ايتتى.

شىعىستىڭ ٸنجۋ-مارجانى

ايتا كەتەيٸك, كاتونقاراعاي مەملەكەتتٸك ۇلتتىق تابيعي پاركٸ قازاقستاننىڭ ەڭ كٶرٸكتٸ جەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ. ونىڭ تابيعاتى الۋان تٷرلٸ ٶسٸمدٸكتەر مەن جانۋارلارعا باي. ساياباقتا سٷتقورەكتٸلەردٸڭ 72 تٷرٸ, قۇستاردىڭ 250-دەن استام تٷرٸ كەزدەسەدٸ. سونىڭ ٸشٸندە سيرەك كەزدەسەتٸن, قورعاۋعا الىنىپ, قازاقستاننىڭ قىزىل كٸتابىنا ەنگٸزٸلگەن قۇستار مەن ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸن, جىلدان جىلعا تارالۋ ايماعى ازايىپ بارا جاتقان, قازاقستاننىڭ قىزىل كٸتابىنا ەنگٸزٸلگەن 40-تان استام ٶسٸمدٸك تٷرلەرٸ كەزدەسەدٸ.

فوتو: كاتونقاراعاي / egemen.kz

ال راحمان قاينارى ‒ وڭتٷستٸك التايدىڭ كiشكەنە تەكتونيكالىق ويپاتىندا, اراسان كٶلٸ جاعاسىندا, تەڭiز دەڭگەيiنەن 1750 م بيiكتiكتە اينالاسىن بيiك تاۋ, ورمان قورشاعان ٶتە كٶرiكتi جەردە ورنالاسقان. سۋ گرانيتتەگi تەرەڭ تەكتونيكالىق جارىقتان شىعادى, تەمپەراتۋراسى 35 – 42°س. قايناردىڭ شيپالىق قاسيەتi ەرتەدەن بەلگiلi. تٸپتٸ 1925 – 1936 جىلدارى بۇل جەردە كۋرورت بولعان. 1960 جىلدان قايتا جۇمىس iستەي باستادى.

فوتو: راحمان قاينارى / otdyh-vko.kz

راحمان قاينارىنىڭ شيپالىق قاسيەتi ونىڭ قۇرامىنداعى كٶمiر قىشقىلىنىڭ, رادوننىڭ مولدىعىندا. سۋى تۇششى, مينەرالدىلىعى 200 مگ/ل, قۇرامىندا گيدروكاربوناتتار, ناتريي, كالتسيي, ت.ب. ەلەمەنتتەر بار. راحمان قاينارىنىڭ سۋى اسقازان, رەۆماتيزم, گينەكولوگييالىق, جٷيكە, تىنىس اۋرۋلارىن جەنە ەر تٷرلi ۋلانۋ مەن جارالاردى ەمدەۋدە قولدانىلادى.

بالجان جەڭٸسقىزى