پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا قازاقستان حالقىنا «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» اتتى جولداۋىن جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
پرەزيدەنت جۋىق ارادا جٷزەگە اسىرىلاتىن اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار مەن بٸرقاتار ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق شارالاردى جارييالادى.
مەملەكەت باسشىسى قايعىلى قاڭتار وقيعاسىنا باعا بەردٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, وسى اۋقىمدى ەرٸ جان-جاقتى جوسپارلانعان وپەراتسييانىڭ ماقساتى جوعارى باسشىلىقتى بيلٸكتەن تايدىرىپ, حالىق پەن ەلەمدٸك قوعامداستىق الدىنداعى ونىڭ بەدەلٸن تٷسٸرۋ بولدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ كٷشتٸك قۇرىلىمدار مەن ولاردىڭ سىبايلاستارىنىڭ ٶزارا ىمىرالاسۋىنا قاتىستى ٸس بويىنشا تەرگەۋ قۇپييا جاعدايدا قارقىندى جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن ايتتى. بۇعان كٸنەلٸلەر لاۋازىمدارى مەن قوعامداعى ورىندارىنا قاراماستان, لايىقتى جازاسىن الادى.
ساياسي رەفورمالاردى جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنتتٸڭ ٶكٸلەتتٸگٸن قايتا قاراۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸنە توقتالدى. بۇل رەتتە سۋپەرپرەزيدەنتتٸك جٷيەدەن مىقتى پارلامەنتٸ بار پرەزيدەنتتٸك رەسپۋبليكاعا كٶشۋ مەسەلەسٸنە نازار اۋداردى. اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٶز ٶكٸلەتتٸگٸ كەزٸندە پارتيياعا مٷشە بولۋىن توقتاتۋ مٸندەتٸن زاڭنامالىق تۇرعىدان رەسٸمدەۋدٸ, ەكٸمدەر مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارىنىڭ پارتييا فيليالدارىنداعى قىزمەتٸنە تىيىم سالۋدى ۇسىندى.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنتتٸڭ جاقىن تۋىستارىنا قاتىستى نورمانى كونستيتۋتسييالىق تۇرعىدان بەكٸتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى. ولاردىڭ مەملەكەتتٸك ساياسي قىزمەتشٸ جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتوردا باسشى لاۋازىمدارىن يەلەنۋٸنە زاڭنامالىق تۇرعىدان تىيىم سالىنادى.
بۇدان بٶلەك ساياسي رەفورمالاردا بيلٸكتٸڭ زاڭ شىعارۋشى سالاسىنا دا قاتىستى مەسەلە قامتىلادى. سەناتتى جاساقتاۋ تەرتٸبٸ مەن ونىڭ بٸرقاتار قىزمەتٸ قايتا قارالادى. مەملەكەت باسشىسى پارلامەنتتٸڭ جوعارعى پالاتاسىنداعى پرەزيدەنتتٸك كۆوتانى 15-تەن 10 دەپۋتاتقا دەيٸن قىسقارتۋدى ۇسىندى. سونداي-اق مەجٸلٸستەگٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كۆوتاسى الىنىپ, سەناتقا بەرٸلەدٸ. وسى رەتتە ولاردىڭ سانى 9-دان 5 دەپۋتاتقا قىسقارادى.
ساياسي رەفورمالار باعدارلاماسىندا سايلاۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋ, سايلاۋ ٷدەرٸسٸن جاڭعىرتۋ, پارتييا جٷيەسٸن دامىتۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ مەسەلەلەرٸ قاراستىرىلعان. مەجٸلٸستٸڭ دەپۋتاتتىق كورپۋسى ارالاس نەگٸزدە قۇرىلادى. ياعني, پارلامەنتارييلەردٸڭ 70 پايىزى پروپورتسيونالدى, 30 پايىزى ماجوريتارلى تەرتٸپپەن سايلانادى. پارتييالاردى تٸركەۋ رەسٸمٸ ايتارلىقتاي جەڭٸلدەتٸلەدٸ. ولاردى تٸركەۋ شەگٸن تٶرت ەسە, ياعني 20 مىڭنان 5 مىڭعا دەيٸن تٶمەندەتۋ ۇسىنىلدى.
مەملەكەت باسشىسى قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتتارىن كٷشەيتۋگە, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا جەنە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ رٶلٸن نىعايتۋعا باسا مەن بەردٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ نەگٸزگٸ زاڭنىڭ ەرەجەلەرٸن مٷلتٸكسٸز ورىنداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كونستيتۋتسييالىق سوت قۇرۋدى تاپسىردى. سونداي-اق تابىستى قىزمەت اتقارعان ۇلتتىق قوعامدىق سەنٸم كەڭەسٸنٸڭ ورنىنا ۇلتتىق قۇرىلتاي قۇرۋدى ۇسىندى.
اۋقىمدى ساياسي رەفورمالار ەلٸمٸزدٸڭ ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىمىن جەتٸلدٸرۋگە دە قاتىستى بولماق. پرەزيدەنت اباي جەنە ۇلىتاۋ وبلىستارىن قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل وبلىستاردىڭ ورتالىقتارى سەمەي جەنە جەزقازعان قالالارى بولادى. مەملەكەت باسشىسى الماتى وبلىسىن ەكٸگە بٶلۋ جٶنٸندەگٸ شەشٸمٸن ايتتى. الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قاپشاعاي جەنە جەتٸسۋ وبلىسىنىڭ ورتالىعى تالدىقورعان قالاسى بولماق. ەگەر جۇرتشىلىق قاپشاعاي قالاسىنا قوناەۆتىڭ ەسٸمٸن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتسا, پرەزيدەنت بۇل پٸكٸردٸ قولدايتىنىن جەتكٸزدٸ.
پرەزيدەنت جولداۋدا ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە مەن بەرە وتىرىپ, داعدارىسقا قارسى جەدەل جٷزەگە اسىرىلاتىن شارالارعا ارنايى توقتالدى. سونىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە, مەملەكەتتٸڭ ٷلەسٸ بار كومپانييالاردىڭ ۆاليۋتالىق تابىسىنىڭ ەكسپورتتىق ساتىلىمىن ۇلعايتۋعا, مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ قىزمەتٸندەگٸ بيۋروكراتييانى جويۋعا دا باسا مەن بەرٸلدٸ.
جالپى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايقىندالعان باستامالار ەلٸمٸزدٸڭ ساياسي جٷيەسٸن جەنە ەكٸمشٸلٸك-اۋماقتىق قۇرىلىمىن بارىنشا ٶزگەرتۋگە باعىتتالعان. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان باستامالاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن كونستيتۋتسيياعا 30-دان استام ٶزگەرتۋلەر ەنگٸزٸلەدٸ.
– قىزمەتٸمە تٷرلٸ ادامداردىڭ بەرەتٸن باعاسىنان گٶرٸ, مەملەكەتٸمٸزدٸ قورعاپ قالۋ – مەن ٷشٸن اسا ماڭىزدى مٸندەت. وسى جولدا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸڭ بەرٸن موينىما الۋعا دايىنمىن! – دەپ تٷيٸندەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
