استانادا ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ (اٶسشك) V بيزنەس-فورۋمى ٶتتٸ. وعان ۇيىمعا مٷشە جەنە باقىلاۋشى 25 مەملەكەتتٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. شارانى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ, «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورى» اق جەنە اٶسشك حاتشىلىعى ۇيىمداستىردى.
قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدە ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ وڭ سەرپٸنٸ بايقالادى. ونىڭ بٸردەن-بٸر تەتٸگٸن ەلدەگٸ كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋمەن بايلانىستىرامىز. ال كەسٸپكەرلٸكتٸڭ كٶكجيەگٸ ەلدەر اراسىنداعى ٸسكەرلٸك بايلانىستاردىڭ جەتٸلۋٸمەن ۇشتاسادى. ٶيتكەنٸ, بيزنەستٸڭ تىنىسى ونىڭ نارىقتاعى كەڭٸستٸگٸنٸڭ ۇلعايۋىمەن اشىلا تٷسەتٸنٸ راس. اتالعان فورۋمنىڭ دا ەل ٷشٸن ماڭىزدىلىعى وسىندا. وندا سٶز العاندار قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنىن جوعارى باعالاپ, بٸزدٸڭ ەلمەن ەكونوميكالىق بايلانىستاردى بەكٸتە تٷسۋگە بارىنشا نيەتتٸ ەكەندٸكتەرٸن ايتتى. ەرينە, بۇعان ەلٸمٸزدٸڭ ەلەمدٸك بەسەكەلەستٸككە ۇمتىلعان قادامدارىنىڭ ىقپالى زور ەكەنٸ انىق. مەسەلەن, دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ ساراپشىلارى قازاقستاندى 2015-2016 جىلدارداعى «Doing Business» ينديكاتورى بويىنشا ەڭ جوعارى ٸلگەرٸلەۋدٸ كٶرسەتكەن 10 ەكونوميكا توبىنا كٸرگٸزگەن بولاتىن. ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ ايدار ەرٸپحانوۆ كەلتٸرگەن مەلٸمەتتەرٸنە سٷيەنسەك, ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قازاقستان «قۇرىلىس الۋعا بەرٸلگەن رۇقسات», «قۋات كٶزٸمەن قامتاماسىز ەتۋ جٷيەسٸنە قوسۋ», «مينوريتارلىق ينۆەستورلاردى قورعاۋ» سەكٸلدٸ كٶرسەتكٸشتەر بويىنشا جوعارى كٶرسەتكٸشكە يە بولعان.
«سوڭعى 12 جىلدا بٸزدٸڭ ەل تٶرتٸنشٸ رەت ٷزدٸك رەفورماتور رەتٸندە اتالىپ وتىر», دەدٸ فورۋمنىڭ اشىلۋىندا ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ ا.ەرٸپحانوۆ. ال بۇل كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بەرٸ ەلدەگٸ كەسٸپكەرلٸكتٸڭ قادامىن كەڭەيتۋگە سەپتٸگٸن تيگٸزدٸ. 2010 جىلدان باستاپ «دامۋ» قورىنىڭ باستاماسىمەن قازاقستاندا كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋعا ارنالعان «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2020» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ نەگٸزگٸ قۇرالى نەسيە بويىنشا مٶلشەرلەمەنٸ سۋبسيدييالاۋ مەن كەپٸلزات جەتٸسپەگەن جاعدايدا نەسيەگە كەپٸلدٸك بەرۋ جەنە ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر ارقىلى جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرۋ بولىپ تابىلادى. ەلٸمٸزدە وسى باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار جايىندا «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورىنىڭ باسقارما تٶراعاسى قانىش تٶلەۋشين باياندادى.
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلا باستاعان التى جىل ٸشٸندە وسى باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار 1,6 ملرد اقش دوللارىنىڭ سالىعىن تٶلەگەن, 17,4 ملرد اقش دوللارىنا شاققانداعى ٶنٸم شىعارىلعان. 300 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلىپ, بۇرىنعىلارى ساقتالىپ قالعان. تٶلەنگەن سالىق مٶلشەرٸ بەرٸلگەن سۋبسيدييا كٶلەمٸنەن 4 ەسە ارتىق. بۇل قارجىنىڭ مەملەكەت قازىناسىنا ەسەلەنٸپ قۇيىلىپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. 2016 جىلى باعدارلامانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شامامەن 155 ملرد تەڭگە سالىق تٷسٸپ, كەم دەگەندە 25 مىڭ جۇمىس ورنى ساقتالىپ, جاڭالارى اشىلادى دەپ جوسپارلانعان», دەدٸ «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورىنىڭ باسقارما تٶراعاسى ق.تٶلەۋشين.
القالى جيىندا, سونىمەن قاتار, اٶسشك اتقارۋشى ديرەكتورى گۋن تسزيانۆەي, اٶسشك ٸسكەرلٸك كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى چجان يۋي تسزين, ازييا دامۋ بانكٸنٸڭ قازاقستانداعى ٶكٸلدٸگٸنٸڭ ديرەكتورى دجوۆانني كاپاننەللي, تٷركييانىڭ قازاقستانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ نەۆزات ۋيانىك جەنە باسقا دا حالىقارالىق ساراپشىلار سٶز سٶيلەپ, ٸسكەرلٸك بايلانىستاردى جەتٸلدٸرە تٷسۋ جولدارىن ەڭگٸمەلەدٸ.
فورۋم اياسىندا «ەيەلدەر كەسٸپكەرلٸگٸن دامىتۋدى قولداۋ – اٶسشك ەلدەرٸنٸڭ تەجٸريبەسٸ» جەنە «ميكروقارجىلاندىرۋ سەكتورىن دامىتۋداعى ايماقتىق ٷردٸستەر», «جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ», «فرانچايزينگتٸ قولداۋداعى اٶسشك قاتىسۋشى ەلدەردٸڭ تەجٸريبەسٸ» تاقىرىپتارىندا پانەلدٸك وتىرىستار ۇيىمداستىرىلىپ, كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ جايى كەڭٸنەن تالقىلاندى. سونداي-اق, فورۋم «بٸر بەلدەۋ – بٸر جول» جەنە «نۇرلى جول» ستراتەگيياسىن جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا ەرٸپتەستٸك دامىتۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق فورۋمى», «اٶسشك ٸسكەرلٸك كەڭەسٸنٸڭ ەكٸنشٸ وتىرىسى» سيياقتى شارالارمەن جالعاستى.
بيزنەس-فورۋم اياسىندا «دامۋ» قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن 20-دان استام فرانچايزينگتٸك كومپانييالاردىڭ ٶنٸمدەرٸ قويىلعان «KazFranch-2016» كٶرمەسٸ ٶتتٸ. قازٸر بيزنەسپەن بايلانىسى بارلارعا «فرانشيزا» سٶزٸ ەتەنە تانىس. فرانتسۋز تٸلٸنەن اۋدارعاندا «جەڭٸلدٸك» دەگەن ماعىنانى بەرەتٸن بۇل تەرمين بٷگٸندە بيزنەس اشۋدىڭ تيٸمدٸ تەتٸگٸنە اينالدى. ول دەگەنٸمٸز, دايىن برەندتٸ نەمەسە بيزنەس ٷلگٸسٸن پايدالانۋعا قۇقىق بەرەتٸن نەمەسە تانىمال بولعان ساۋدا بەلگٸسٸ مەن دايىن تەحنولوگييالاردى قولدانۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن باسقا دا كەشەندٸ يگٸلٸك. ەرينە, فرانچايزي مەن فرانچايزەردٸڭ اراسىندا قول قويىلعان كەلٸسٸمشارتتا بارلىق جەڭٸلدٸكتەر, مٸندەتتەر مەن فرانچايزەردٸڭ تالاپتارى كٶرسەتٸلەدٸ. ال ەلٸمٸزدە فرانچايزينگتٸك جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا «دامۋ» قورى قولداۋ بٸلدٸرٸپ جاتقانى بەلگٸلٸ. «KazFranch» كٶرمەسٸ دە وسى يگٸلٸكتٸ شارالاردىڭ جالعاسى.
سونىمەن, فرانشيزالاردى ەكسپوزيتسييالاۋعا ارنالعان الاڭدا ٶز ٶنٸمدەرٸن شەت ەلدە دە ساتا الاتىن كومپانييالاردىڭ بٸرٸ «Mimioriki» بولدى. بۇل – Textiline بالالار كيٸمٸن شىعاراتىن تۇڭعىش وتاندىق برەند. ەلدەگٸ ٸرٸ كيٸم ٶندٸرۋشٸ. سونىمەن قاتار, «Jolly Volly» جىلجىمالى كوفە ساتاتىن دٷڭگٸرشٸكتەر جەلٸسٸ دە كٶرمەدەن كٶرٸندٸ. فرانشيزاسىن شەت ەلگە ساتقان تۇڭعىش كومپانييا «RedDragon» دا كەلۋشٸلەردٸڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى. 2009 جىلى قۇرىلعان «RedDragon» ساۋدا بەلگٸسٸ بٷگٸندە الماتى مەن شىمكەنتتەگٸ قازاقستاندىق نارىقتان باسقا رەسەي, قىرعىز ەلٸندە دە تانىمال. قازاقستانداعى ٸرٸ كونديتەرلٸك كەسٸپورىنداردىڭ ٷزدٸك ٷشتٸگٸنە كٸرەتٸن «كرەندەل» جشس دا كٶرمە مازمۇنىن تولىقتىردى. ودان ەرٸ «مادلەن» كونديتەرلٸك كوفەحانالار جەلٸسٸنە توقتالۋعا بولادى. بۇل بٷگٸنگٸ كٷنٸ قوعامدىق تاماقتاندىرۋ مەن كونديتەرلٸك تاعامدار سالاسىندا قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان كومپانييالاردىڭ بٸرٸ. «مادلەننٸڭ قازٸرگٸ تاڭدا 17 كوفەحاناسى بار. سونداي-اق, كٶزگە تٷسكەن تاعى بٸر كەسٸپورىن – «Serebroff» زەرگەرلٸك جەلٸسٸ. 2011 جىلى قۇرىلعان جەلٸنٸڭ قازٸر ەلٸمٸزدە 27 سالونى بار. 2016 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تاعى 3 زەرگەرلٸك دٷكەن اشپاقشى. ال 1996 جىلى قۇرىلعان «ەلداني» قايىرىمدىلىق قورى مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارعا جۇمىس ورنىن تاۋىپ بەرۋمەن اينالىساتىن تۇڭعىش مەكەمە. 20 جىل ٸشٸندە مىڭنان استام شارالار مەن جوبالاردى جٷزەگە اسىرعان.
ايتقانداي, فورۋم قورىتىندىسىندا «دامۋ» قورى مەن «شوك كورپوراتسيياسى» اق (رەسەي), بەلارۋس كەسٸپكەرلەردٸ قارجىلاي قورعاۋ قورى جەنە موڭعولييانىڭ شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك قورى اراسىندا, سونداي-اق «اتامەكەن» ۇكپ مەن موڭعولييا شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك قورى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ال بۇل قۇجاتتار ەلدەردەگٸ كەسٸپكەرلٸك كٶكجيەگٸن كەڭەيتە تٷسەرٸنە سەنٸم مول.
دينارا بٸتٸكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
.jpeg)