بىلتىر پاندەمييا بارلىق سالانى سەرگەلدەڭگە تٷسٸردٸ. ەسٸرەسە, ەكونوميكا, كەسٸپكەرلٸك سەكتورى ەدەۋٸر شاتقاياقتاپ قالدى. دەگەنمەن دە مەملەكەت داعدارىستىڭ سالقىنىن سەزدٸرمەس ٷشٸن قولدان كەلگەن شارالاردى جاسادى. بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن سۋبسيدييالار بٶلدٸ. كەسٸپكەرلەردٸڭ العان نەسيەسٸ قايتا قارالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى, ساۋدا جەنە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە دە كٶڭٸل بٶلٸندٸ.
وتاندىق بيزنەستٸ قولداۋ ٷشٸن ٷكٸمەت داعدارىسقا قارسى ٸس-شارالاردىڭ بارلىق تيٸمدٸ تەتٸگٸن قاراستىردى. سونىڭ ٸشٸندە «بەيتەرەك» حولدينگٸ مەن ونىڭ ەنشٸلەس ۇيىمدارى دا كەسٸپكەرلٸك سالاسىن كٷردەلٸ كەزەڭنەن الىپ شىعۋ جۇمىستارىنا جۇمىلدى. «بەيتەرەك» ۇبح» اق باسقارما تٶراعاسى ايدار ەرٸپحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, حولدينگ كوروناۆيرۋس ٶرشٸگەن تۇستا دا جۇمىسىن توقتاتپاي, قىزمەت كٶرسەتۋدٸ قاشىقتان ۇسىنعان. «ۆيرۋس تارالعان كەزدە حالىقتى سابىلتپاس ٷشٸن قىزمەتتٸڭ بەرٸن ونلاين ۇسىندىق. ٶتٸنٸشتەردٸڭ قاراۋ ۋاقىتى مەن كەرەكتٸ قۇجاتتاردىڭ سانىن قىسقارتىپ, ەلگە نەعۇرلىم جەدەل قىزمەت كٶرسەتۋگە تىرىستىق. رەسٸمدەلگەن قۇجاتتار دا ونلاين نۇسقادا يەسٸنە جٸبەرٸلٸپ وتىردى», دەيدٸ ا.ەرٸپحانوۆ.
ورتا جەنە شاعىن بيزنەسكە كٶرسەتٸلگەن قولداۋدىڭ ٷلكەنٸ نەسيەنٸ قايتا قاراۋ بولدى. قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸ 2020 جىلى كەسٸپكەرلەردٸڭ عانا ەمەس, ينۆەستيتسييالىق جوبالارعا بەرٸلگەن نەسيەنٸ دە قايتا قاراپ, مەرزٸمٸن ۇزارتىپ, مٶلشەرلەمەسٸن ازايتتى. ايتالىق, بىلتىر 16 ناۋرىز بەن 31 جەلتوقسان ارالىعىندا «دامۋ» قورى «سۋبسيدييالاۋ» تەتٸگٸ بويىنشا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ 4 179 جوباسىنىڭ كرەديتٸن قايتا قاراپ, جەڭٸلدٸكتەر بەرگەن. وسى كەزەڭ ٸشٸندە قور «كەپٸلدٸك بەرۋ» قۇرالى بويىنشا 3 291 جوبانىڭ نەسيەسٸن قايتا قۇرۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستى ماقۇلداعان. سونداي-اق «دامۋ» قورى كەسٸپكەرلەردٸڭ جوبالارىن قارجىلاندىرۋ ٷشٸن ولارعا قولداۋ بٸلدٸرٸپ وتىرعان. بىلتىر كەسٸپكەرلەردٸڭ 9 984 جوباسى قور تاراپىنان قولداۋ كٶرگەن. بۇل − 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 19%-عا ارتىق كٶرسەتكٸش.
اياق استىنان بولعان پاندەمييا جاعدايى بيزنەس سالاسىنا اۋىر سوققى بولسا دا ٷكٸمەت تاراپىنان جاسالعان باتىل قادامدار ولارعا ەجەپتەۋٸر قولداۋ بولعانى انىق. مىسالى, داعدارىسقا قارسى شارالاردىڭ بٸرٸ − «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2025» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنا كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋدىڭ جاڭا باعىتتارى ەنگٸزٸلدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنە مٶلشەرلەمەسٸ 6%-دان اسپايتىن سۋبسيدييا بٶلٸندٸ. اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋعا – 5 ملن تەڭگەگە دەيٸن, ينۆەستيتسييالىق ماقساتتارعا 20 ملن تەڭگەگە دەيٸن قارجى بەرٸلە باستادى. ونىڭ كەپٸل مەسەلەسٸن «دامۋ» قورى موينىنا الىپ, جالپى قارىز سومانىڭ 85%-نا دەيٸنگٸ مٶلشەرٸنە ٶزدەرٸ كەپٸلدٸك بەردٸ.
سونىمەن بىلتىر «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2025» اياسىندا سۋبسيدييالاۋ تەتٸكتەرٸ نەگٸزٸندە جالپى كرەديت مٶلشەرٸ 411,5 ملرد تەڭگە بولاتىن 5 808 جوباعا قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ. بۇل رەتتە 35,1 ملرد تەڭگەگە جۋىق سۋبسيدييا تٶلەنگەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن. بۇعان قوسا, جالپى كٶلەمٸ 214,8 ملرد تەڭگە بولاتىن 6 782 جوباعا قوردىڭ كەپٸلدٸگٸمەن قولداۋ كٶرسەتٸلدٸ. بەرٸلگەن كەپٸلدٸكتەردٸڭ جالپى مٶلشەرٸ 81 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
ال 2020 جىلدىڭ قازان ايىندا COVID-19 پاندەميياسى كەزٸندە ەكونوميكانىڭ ەڭ كٶپ زارداپ شەككەن سالالاردا جۇمىس ٸستەگەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە سۋبسيدييا بەرۋ باعدارلاماسى قابىلداندى. وعان ەكونوميكانىڭ 29 سەكتورى قامتىلدى. 8 454 جوباعا قولداۋ كٶرسەتٸلٸپ, كرەديت پورتفەلٸنٸڭ جالپى كٶلەمٸ 426,8 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. وسى باستاما شەڭبەرٸندە سۋبسيدييالار 2020 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىنان باستاپ بەرٸلسە, بيىلعى 15 ناۋرىزعا دەيٸن جالعاسادى.
2020 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «سۋبسيدييالاۋ» تەتٸگٸ بويىنشا كەلٸپ تٷسكەن بارلىق ٶتٸنٸشتٸڭ 96,7%-ى ونلاين رەسٸمدەلگەن. ايتالىق, 2019 جىلى بار-جوعى 678 جوبا, ياعني ەلەكتروندى ٷكٸمەت ارقىلى جولدانعان جالپى ٶتٸنٸمنٸڭ 28%-ى ماقۇلدانسا, 2020 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 90,5%-عا جەتكەن. وسى رەتتە كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋعا باعىتتالعان باعدارلامالارعا قاتىسۋعا ٶتٸنٸش بٸلدٸرگەندەردەن كەلٸپ تٷسكەن جوبا سانى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 1,3 ەسەگە ارتىپ, 24,3 مىڭنان 32,5 مىڭعا كٶبەيگەن.
ٷكٸمەت پاندەمييا كەزٸندە جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردى دا نازاردان تىس قالدىرعان جوق. بىلتىر كوممەرتسييالىق كرەديتتەردٸڭ قۇنى ارزانداتىلىپ, 23 ملرد تەڭگەگە جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ جوبالارى سۋبسيدييالانعان. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا «وتباسى بانك» پەن «قازاقستان يپوتەكالىق كومپانيياسى» ايىپپۇلدار مەن ٶسٸمپۇلداردى ەسەپتەمەي, نەگٸزگٸ بورىش پەن سىياقى تٶلەمدەرٸن 90 كٷنگە كەيٸنگە شەگەرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. وسىلايشا, 34,7 مىڭ ازاماتتىڭ تٶلەمٸ شەگەرٸلگەن. «قازاقستان يپوتەكالىق كومپانيياسى» مەنشٸگٸندەگٸ جىلجىمايتىن مٷلٸك نىساندارىن جالداۋ اقىسىن 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن توقتاتقانى دا جەكە كەسٸپكەرلەرگە بٸراز قولداۋ بولعانى انىق.
قىمبات توقتامۇرات,
"ەگەمەن قازاقستان" گازەتٸ
