قر قارجى مينيسترلٸگٸ پارلامەنتتە ٷكٸمەتتٸڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ اتقارىلۋى تۋرالى بەرگەن ەسەبٸ جايىندا حابارلادى. جيىندا ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ باسشىسى بٸرقاتار ەسكەرتۋ جاسادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ حابارلاۋىنشا, ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ بايانداماسىندا كٶرسەتٸلگەن بۇزۋشىلىقتار سانى ارتقان.
ول ٶڭٸرلەردە تەكسەرۋ كوميسسييالارىنىڭ نەتيجەلٸك تەكسەرۋلەر اۋقىمىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى.
وسىلايشا, جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ 2020 جىلى 296 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قاراجاتتى تيٸمسٸز جۇمساعانى انىقتالدى.
كەرٸسٸنشە, قالعان مەملەكەتتٸك اۋديت ورگاندارىنىڭ قاراجاتتى تيٸمسٸز پايدالانۋ دەرەكتەرٸنٸڭ ايتارلىقتاي تٶمەندەگەنٸ بايقالادى.
وسىلايشا, ەسەپ كوميتەتٸ انىقتاعان بۇزۋشىلىق فاكتٸلەرٸ 32%, ال ٸشكٸ مەملەكەتتٸك اۋديت ورگاندارى (ٸماك جەنە ٸاق) 3 ەسەگە ازايىپ, 29 ملرد تەڭگەنٸ (2019 ج. - 94 ملرد تەڭگە) قۇرادى.
تٶمەندەۋگە نەگٸزگٸ سەبەپ - بۇل اۋديت سالاسىن تسيفرلاندىرۋدىڭ نەتيجەسٸ, ياعني اقشانى تيٸمسٸز پايدالانۋ فاكتٸلەرٸنٸڭ الدىن الۋ جەنە بولدىرماۋ بويىنشا كامەرالدى باقىلاۋ مەن الدىن الۋ شارالارىنا بايلانىستى.
ەسەپ كوميتەتٸ ۇلتتىق قورعا اۋدارىلۋى تيٸس قاراجاتتىڭ باسقا ماقساتتارعا اۋدارىلعانى انىقتالعانىن اتاپ ٶتتٸ.
الايدا, قارجى مينيسترلٸگٸ ەسەپتٸك كەزەڭدە ۇلتتىق قورعا جٸبەرٸلۋٸ قاجەت بارلىق سالىقتار مەن باسقا دا تٶلەم تٷرلەرٸ تولىق قورعا اۋدارىلعانىن العا تارتتى.
قاراشىعاناق جوباسى بويىنشا اربيتراجدىق داۋدىڭ نەتيجەلەرٸندە تاعايىندالعان قارجىلىق ٶتەماقى بيۋدجەتتٸك سىنىپتاما جەنە بيۋدجەت كودەكسٸنە سەيكەس «رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە سالىقتىق ەمەس باسقا تٷسٸمدەر» كودى بويىنشا اۋدارىلدى.
ال, ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرٸ 2020 جىل ٸشٸندە 744 ملرد تەڭگەگە ارتىپ 28,2 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى.
ەسەپ كوميتەتٸ ٶتكەن جىلى, جوسپارلانعان قوسىمشا تٷسٸمدەردٸڭ 7 ەسەگە تٶمەندەگەنٸن حابارلادى (جوسپار 1,5 ترلن تەڭگە).
قارجى مينيسترلٸگٸ مۇنى, ناقتىلانعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە جوسپارلانعان قوسىمشا سالىق تٷسٸمدەرٸنٸڭ كٶلەمٸ 1,5 ترلن ەمەس, 476 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى دەپ تٷسٸندٸردٸ.
ٶتكەن جىلى تەكسەرۋلەرگە جارييالانعان موراتوريي مەن كەسٸپكەرلەرگە جاسالعان سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەردٸ ەسكەرسەك, ٸس جٷزٸندە 710 ميلليارد تەڭگە قوسىمشا تٷسٸم تٷسكەن.
وسىلايشا, قارجى مينيسترلٸگٸ ٸس جٷزٸندە داعدارىس كەزٸندە قوسىمشا كٸرٸستەر كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە جول بەرمەي, كەرٸسٸنشە, جوسپارلانعان كٸرٸستەر كٶلەمٸن 1,5 ەسەگە ارتتىردى.
ەسەپ كوميتەتٸنٸڭ ەسەبٸندە بولاشاق تٶلەمدەردەگٸ ارتىق تٶلەمدەر پروبلەماسى دا كٶرٸنٸس تاپقان.
قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, جەكە شوتتارداعى ارتىق تٶلەمدەردٸ تولىعىمەن جويۋ مٷمكٸن ەمەس. وسىلايشا, كتس ارتىق تٶلەمٸ جىل ٸشٸندە زاڭمەن بەكٸتٸلگەن اي سايىنعى اۆانستىق تٶلەمدەردٸ تٶلەۋگە بايلانىستى. مۇنداي تەڭ كٸرٸستٸ قامتاماسىز ەتۋ حالىقارالىق تەجٸربيە, ونىڭ ٸشٸندە ەىدۇ ەلدەرٸندە دە (اقش, فرانتسييا, ليۋكسەمبۋرگ جەنە ت.ب.) بار.
سونىمەن بٸرگە, تابىسى 325 مىڭ اەك-تەن اساتىن ٸرٸ كتس تٶلەۋشٸلەردٸڭ عانا اي سايىن اۆانستىق تٶلەمدەر جاساۋ مٸندەتتەمەسٸ بار. كتس تٶلەۋشٸلەرٸنٸڭ قالعان 90% -ىنا بۇل تالاپ تارامايدى.
جالپى, ەسەپتٸ كەزەڭدە اۆانستىق تٶلەمدەردٸڭ 28,5 ملرد.تەڭگەگە تٶمەندەۋٸ (171,8-دەن 143,3 ملرد تەڭگەگە دەيٸن) داعدارىس كەزەڭٸندە كومپانييالاردىڭ كٸرٸستەرٸنٸڭ تٶمەندەۋٸمەن بايلانىستى.
2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا ققس بويىنشا ارتىق تٶلەم (دەبەتتٸك سالدو) 1,6 ترلن. تەڭگەنٸ قۇرادى.
بۇل سومانىڭ بارلىعى دەرلٸك سالىق تٶلەۋشٸلەر ساتىپ العان تاۋارلار مەن قىزمەتتەر بويىنشا قالىپتاسقان.
ونى ققس تٶلەۋ ٷشٸن تۋىنداعان سالىق مٸندەتتەمەلەرٸن ٶتەۋ ٷشٸن پايدالانۋعا بولادى.
ەسەپ كوميتەتٸ سونداي-اق مەملەكەتتٸك قارىزدىڭ ٶسۋٸنە نازار اۋدارىپ, ونىڭ جٸٶ-گە قاتىناسى 29,4% جەتٸپ, فيسكالدىق ساياسات تۇجىرىمداماسىندا بەلگٸلەنگەن 27% شەگٸنەن اسىپ كەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
قارجى مينيسترلٸگٸ جٸٶ-گە قاتىستى 27% كٶرسەتكٸش ينديكاتيۆتٸ ەكەنٸن جەنە ونى ٷكٸمەت داعدارىسقا دەيٸنگٸ كەزەڭدە قابىلداعانىن اتاپ ٶتتٸ.
جالپى مەملەكەتتٸك قارىزدىڭ جٸٶ-گە قاتىناسى ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتتا بەلگٸلەنگەن شەكتەن جەنە ەلٸمٸزدٸڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ۇلتتىق دامۋ جوسپارىندا كٶرسەتٸلگەن كٶرسەتكٸشتەن (جٸٶ-نٸڭ 50%) اسپايدى.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا بۇل تۇجىرىمداما كٷشٸن جويدى, ماكروەكونوميكالىق جاعدايدى جەنە ەكونوميكالىق دامۋدىڭ باسقا پارامەترلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ جاڭا قۇجات ەزٸرلەنۋدە.
قالاي بولعاندا دا, بارلىق قارىز كٶرسەتكٸشتەرٸ سول قالىپتا ساقتالادى جەنە قاۋٸپسٸز دەڭگەيدە بولادى.
