مەجٸلٸس تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «نۇر وتان» پارتيياسى فراكتسيياسىنىڭ جەتەكشٸسٸ گٷلميرا يسٸمباەۆانىڭ قاتىسۋىمەن پارتييا فراكتسيياسىنىڭ جانىنداعى ەلەۋمەتتٸك كەڭەس پەن ەلەۋمەتتٸك-مەدەني دامۋ كوميتەتٸ بٸرلەسٸپ, حالىقتىڭ ەگدە شاعىنداعى بەلسەندٸلٸگٸ جەنە قارتتىقتى قادٸرلەۋ تاقىرىبىنا ارنالعان وتىرىس ٶتكٸزدٸ.
«جاستىڭ جاسىعىنان كەرٸنٸڭ اسىلى ارتىق» دەگەن قازاقتا ماقال بار. سول ايتپاقشى, حالىقتىڭ ەگدە شاعىنداعى بەلسەندٸلٸگٸ كەيدە جاستاردىڭ ەرەكەتٸنەن اسىپ كەتٸپ جاتادى. تەك ولارعا بەلسەندٸ ەرەكەت ارەناسىن جاساپ, قولدارىن اشىق قىلۋ كەرەك. ول ٷشٸن نە ٸستەگەن جٶن? وتىرىستىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەسٸ نەگٸزٸنەن وسىعان ويىستى.
ستاتيستيكاعا جٷگٸنەر بولساق, حالىقتىڭ قارتايۋى جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدٸ. بۇل جاھاندىق ٷردٸستەردٸڭ بٸرٸ – حالىقتىڭ قارتايۋىن سيپاتتايتىن دەموگرافييالىق ٸرگەلٸ قۇبىلىستارمەن بايلانىستى. حالىقتىڭ قارتايۋى ەكونوميكاعا سالماقتى پروبلەمالار الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن, ٶيتكەنٸ, ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ٷلەس سالماعى ٶسكەن سايىن ەڭبەككە جارامدى ادامدارعا دەموگرافييالىق سالماق ارتا تٷسەدٸ. دٷنيە جٷزٸندەگٸ مەملەكەتتەردٸ حالقىنىڭ قارتايۋى ساناتىنا جاتقىزۋ كٶرسەتكٸشٸ جالپى حالىقتىڭ 7 پايىزدىق ٷلەسٸ جاسى 65 جاستان اسقان جاعدايدا قابىلدانادى.
بٸرلەسكەن وتىرىسقا قاتىسۋشىلار قازاقستاننىڭ اتالعان كٶرسەتكٸش دەڭگەيٸنە جاقىنداپ قالعانىن اتاپ ٶتتٸ. ستاتيستيكا مەلٸمەتتەرٸنە قاراعاندا, ەلٸمٸزدە 1 974 254 زەينەت جاسىنداعىلار بار بولسا, بۇل جالپى حالىق سانىنىڭ 11,3%-ىن قۇرايدى. 65 جاستان اسقانداردىڭ ٷلەسٸ تۇراقتى تٷردە ٶسۋدە, ولار 2012 جىلى 6,52%-دى قۇراسا, 2015 جىلى 6,78%-عا جەتكەن. سوندىقتان, قازاقستان ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ٷدەمەلٸ ٶسۋٸنە بايلانىستى قارتاڭ مەملەكەت سانالادى.
قوعامنىڭ قارتايۋى – بولماي قويمايتىن تابيعي ٷردٸس. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷشٸن حالقىنىڭ امان-ساۋلىعى مەن ٶمٸر سٷرۋ جاسىنىڭ ۇزاقتىعى ەڭ باستى جەنە قاجەتتٸ مەسەلە بولىپ تابىلادى. مەديتسينانىڭ, تەحنيكالىق پروگرەستٸڭ دامۋى «بەلسەندٸ قارتايۋ» جاسىنىڭ, ياعني ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ بەلسەندٸ جەنە تيٸمدٸ ٶمٸر سٷرۋلەرٸنٸڭ ٶسۋٸنە جاعدايلار جاساۋى تيٸس.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلار قارتايۋ پروبلەماسى جٶنٸندەگٸ مادريد حالىقارالىق ٸس-قيمىل جوسپارى جەنە 2012 جىلعى ۆەنا كونۆەنتسيياسىنا سەيكەس, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەگدە جاستاعى ادامداردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ بويىنشا «ۇلتتىق ٸس-قيمىل جوسپارىن» ەزٸرلەۋ كەرەكتٸگٸن جەنە ناۋقاستىڭ الدىن الۋ مەن ولاردى ەرتە كەزەڭٸندە انىقتاۋعا كٶڭٸل بٶلە وتىرىپ دياگنوستيكا جاساۋعا قاتاڭ تەرتٸپپەن قاراۋدى ەنگٸزۋ جەنە ناۋقاستاردى جاس شامالارىنا قاراي بٸرٸكتٸرٸپ ەمدەۋدٸڭ مەسەلەلەرٸن قاراستىرۋ تۋرالى ۇسىنىستار قابىلدادى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
.jpeg)