سۋرەت: Polisia.kz
قر ٸٸم ەپك باسقارما باستىعىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى ازامات قۇرىمباەۆ بالاعات سٶزدەردٸ قولدانعاندارعا قاراستىرىلاتىن جازا تٷرلەرٸ جايىندا سۇراقتارعا جاۋاپ بەردٸ, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" Polisia.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
سوڭعى كٷندەرٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە بالاعات سٶزدەر ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيدٸ دەگەن سۇراقتار كٶبەيدٸ. قانداي جاعدايدا بالاعات سٶزدەر ٷشٸن ايىپپۇل سالىنادى?
– قازاقستان زاڭناماسىندا بالاعات سٶزدەر ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك بۇرىننان كٶزدەلگەن. مىسالى, قورلاۋ, ياعني باسقا ادامنىڭ ار-نامىسى مەن قادٸر-قاسيەتٸن ەدەپسٸز تٷردە قورلاۋ – بۇل قىلمىستىق تەرٸس قىلىق. ونى جاساعانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك 100 اەك-كە دەيٸن ايىپپۇل تٷرٸندە نەمەسە 120 ساعاتقا دەيٸن تٷزەۋ, يا بولماسا قوعامدىق جۇمىستار تٷرٸندە كٶزدەلگەن.
بۇدان ەرٸ قۇقىق بۇزۋشىمەن وتباسىلىق-تۇرمىستىق قاتىناستاردا تۇرعان ادامدارعا ايقىن قۇرمەتسٸزدٸك بٸلدٸرەتٸن جەنە قىلمىس قۇرامىن قامتىمايتىن بالاعات سٶزدەر مەن باسقا دا ەرەكەتتەر ەكٸمشٸلٸك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستٸڭ 73-بابى بويىنشا ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە ەكەپ سوعادى. جازا سوت ارقىلى ەسكەرتۋ نەمەسە 5 تەۋلٸككە دەيٸن قاماققا الۋ تٷرٸندە بولۋى مٷمكٸن.
ۇساق بۇزاقىلىققا كەلەتٸن بولساق, بۇل قوعامدىق ورىنداردا بىلاپىت سٶيلەۋ, جەكە تۇلعالارعا قورلاپ تيٸسۋ, عيماراتتاردى, ٶزگە دە قۇرىلىستاردى, تۇرعىن ٷي-جايلاردى بۇزۋ, ورتاق پايدالانىلاتىن ورىنداردى, كٶلٸكتەگٸ جەنە ٶزگە دە قوعامدىق ورىندارداعى مٷلٸكتٸ بٷلدٸرۋ جەنە اينالاسىنداعىلارعا سىيلاماۋشىلىقتى بٸلدٸرەتٸن, قوعامدىق تەرتٸپتٸ جەنە جەكە تۇلعالاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزاتىن باسقا دا وسىنداي ەرەكەتتەر تٷرٸندە كٶرٸنەدٸ. باسقاشا ايتقاندا, ۇساق بۇزاقىلىق ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك قوعامدىق ورىنداردا, اينالاسىنداعىلارعا سىيلاماۋشىلىق بٸلدٸرۋ, سونداي-اق قوعامدىق تەرتٸپ پەن ازاماتتاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزىپ, بالاعات سٶزدەر ايتىلعان جاعدايدا عانا تۋىندايدى.
بالاعات سٶزدەر ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك قانشالىقتى كٷشەيدٸ?
– يە, وسى جىلدان باستاپ ۇساق بۇزاقىلىق جاساعانى ٷشٸن جازا كٷشەيتٸلەدٸ. بۇل, ەڭ الدىمەن, قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزۋدىڭ جولىن كەسۋ ماقساتىندا جاسالدى. قازٸر اۆتوبۋستا بٸرەۋ بالالاردىڭ نەمەسە اعا بۋىن ادامداردىڭ كٶزٸنشە, ياعني قوعامدىق ورىندا, اينالاسىنداعىلارعا سىيلاماۋشىلىق بٸلدٸرٸپ, قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزىپ, بالاعات سٶزدەر ايتقان جاعدايدا, بۇل ٷشٸن ايىپپۇل 17 250 تەڭگەنٸ قۇرايدى نەمەسە 10 تەۋلٸككە دەيٸن قاماۋعا الىنادى.
6 ناۋرىزدان باستاپ مۇنداي ەرەكەتتەر ٷشٸن 20 اەك (69 مىڭ تەنگە تٷرٸندەگٸ جازا) ايىپپۇل نەمەسە 5-تەن 15 تەۋلٸككە دەيٸن قاماۋعا الۋ كٶزدەلگەن.
ەگەر بٸرەۋ مەنٸ جاي عانا بالاعاتتادى دەپ ايتسا, ايىپپۇل سالىنا ما?
– ەربٸر ٶتٸنٸش بويىنشا پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸ دەلەلدەمەلەر جينايدى. بۇل ازاماتتاردىڭ ٶتٸنٸشٸ, كۋەگەرلەردٸڭ ايعاقتارى, سونداي-اق قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ اۋديو-, بەينەتٷسٸرٸلٸمٸ, قاجەت بولعان جاعدايدا ساراپشىنىڭ قورىتىندىسى بولىپ تابىلادى. قۇقىقتىق باعانى سوت بەرەدٸ.
ەگەر بٸرەۋ ٷيدە, يا كٶلٸكتە بالاعاتتاسا, جازالانا ما?
– اتاپ ٶتكەنٸمدەي, بەرٸ مەن-جايلارعا بايلانىستى. ۇساق بۇزاقىلىق بويىنشا جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋ ٷشٸن قوعامدىق ورىنداردا بالاعات سٶزدەر ايتۋ, اينالاسىنداعىلارعا سىيلاماۋشىلىق بٸلدٸرۋ, سونداي-اق قوعامدىق تەرتٸپ پەن ازاماتتاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزۋ مٸندەتتٸ شارت بولىپ تابىلادى.
ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ بالاعات سٶز ٷشٸن ايىپپۇل قالاي سالىنادى?
– ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە بالاعات سٶزدەر ايتقانى ٷشٸن, ەگەر بۇنداي ەرەكەتتەر قوعامدىق ورىنداردا نەمەسە اينالاسىنداعىلارعا سىيلاماۋشىلىق تانىتىپ, ازاماتتاردىڭ تىنىشتىعىن بۇزسا, بۇل ۇساق بۇزاقىلىق بابىمەن قاراستىرىلادى.
قاي تٸلدەگٸ بالاعات سٶزدەرگە ايىپپۇل سالىنادى?
– جالپى, جوعارىدا اتالعان جاعدايلار ورىن العان كەزدە قاي تٸلدە بولسا دا, بالاعات سٶزدەر ايتقانى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك تۋىندايدى.
