فوتو: Ult.kz
شىمكەنتتە ەل-فارابي اتىنداعى قالالىق عىلىمي-ەمبەباپ كٸتاپحاناسىندا رۋحاني كەش ٶتتٸ. قازاقستاننىڭ قۇرمەتتٸ جۋرناليسٸ, جازۋشى قايىرعالي مەدەتتٸ ەسكە الىپ, ونىڭ ەكٸ كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ جاسالدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
قالامگەردٸڭ «ٶمٸرٸمنٸڭ ٶزەگٸ» جەنە «شالقالاپ تۋعان اي» كٸتاپتارى كٶزٸ تٸرٸسٸندە جازىپ, الايدا باسپاعا جەتپەگەن. ونىڭ جارى مەن بالالارى وسى كٸتاپتى جارىققا شىعارىپ, ونىڭ ەڭبەگٸن, ازاماتتىق تۇلعاسىن, رۋحاني مۇراسىن تاعى بٸر مەرتە سارالادى. اتالعان شاراعا بٸر توپ قالامگەرلەر مەن جۋرناليستەر, ەدەبيەت سٷيەر قاۋىم جينالدى.
«بٷگٸنگٸ ەدەبي باسقوسۋعا قايىرعاليدىڭ قالامداستارى, كۋرستاستارى, ەرٸپتەستەرٸ مەن شەكٸرتتەرٸ قاتىسىپ وتىر. سوناۋ الىستان, جان-جاقتان كەلگەن تۋعان-تۋىس, قۇدا-جەكجات تا وسىندا. ٶزٸ سوڭعى جىلدارى اۋىرىپ جٷرسە دە, قالامىن قولىنان تاستاعان جوق. بارلىق قولجازبالارىن جيناپ, رەتتەپ وتىردى. كەيدە اراسىندا مەن دە وعان كٶمەكتەسٸپ, بٸرشاماسىن كومپيۋتەرگە تەرٸپ بەرٸپ جٷردٸم. قايرەكەڭ قانداي سىناق كەلسە دە, سىنباي, قاسقايىپ تۇرىپ قابىلعان مىقتى جان ەدٸ. قالام دەگەن قاسيەتتٸ زاتتى قۇداي ەكٸنٸڭ بٸرٸنە سەرٸك ەتپەيدٸ. سوندىقتان قوساعىمنىڭ كٶزٸ كەتسە دە, ەڭبەگٸ كەتپەسٸن دەپ, ۇل-قىزىمىزبەن جابىلىپ, سوڭعى ەڭبەكتەرٸن ەكٸ كٸتاپ قىلىپ شىعارىپ وتىرمىز. قولداۋ بٸلدٸرگەن, اتسالىسقان شەكٸرتتەرٸنە العىسىم شەكسٸز», – دەدٸ قايىرعالي مەدەتتٸڭ جارى ورازكٷل تۋعانبەك.
قايىرعالي مەدەت – اقيقاتتى جوعارى قويعان قالامگەر ەدٸ. ول 1983 جىلى قازمۋ-دٸڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتٸن بٸتٸرگەن. 1982 – 1990 جىلدارى رەسپۋبليكالىق «بٸلٸم جەنە ەڭبەك» جۋرنالىندا ەدەبي رەداكتور, بٶلٸم مەڭگەرۋشٸسٸ, 1990 جىلى رەسپۋبليكالىق «دەنساۋلىق» جۋرنالىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى. 1991 – 1997 جىلدارى رەسپۋبليكالىق «مەدەنيەت» («كۋلتۋرا») گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى, 1997 جىلى «قازاقستان تەلەديدارى جەنە راديوسى» كورپوراتسيياسىندا باعدارلامالىق قىزمەت باسشىسى, 1998 جىلى وقو اقپارات جەنە قوعامدىق كەلٸسٸم باسقارماسىنىڭ تٸل بٶلٸمٸ باستىعى, 1999 جىلى «وڭتٷستٸك قازاقستان» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى, 2000 – 2006 جىلى «شىمكەنت كەلبەتٸ», «پانوراما شىمكەنتا» گازەتتەرٸنٸڭ باس رەداكتورى, 2006 – 2007 جىلدارى «ەل مەدەنيەتٸ», «ٶمٸر-اينا» گازەتتەرٸنٸڭ باس رەداكتورى, 2009 جىلدارى «قازاقستان-شىمكەنت» تەلەارناسىندا ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى, «التىن قازىنا» گازەتٸنٸڭ باس رەداكتورى. سونداي-اق وبلىستىق ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن مۋزەيٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, ەرلٸك مۇراجايىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ, وبلىستىق ەدەت-عۇرىپ جەنە سالت-دەستٷر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتتەرٸندە بولدى.
فوتو: Ult.kz
وسى شىققان «ٶمٸرٸمنٸڭ ٶزەگٸ» جەنە «شالقالاپ تۋعان اي» جيناقتارىندا ونىڭ سوڭعى جىلدارى جازعان ەڭگٸمەلەرٸ مەن ٶلەڭدەرٸ توپتاستىرىلعان. بۇل تۋىندىلار – جازۋشىنىڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە قالام تەربەگەن سوڭعى سەتتەرٸ, جان دٷنيەسٸنەن سىر شەرتەتٸن كٶركەم ەستەلٸكتەر جيناقتالىپتى. ەدەبيەتسٷيەر قاۋىم بۇل ەڭبەكتەردٸ ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدادى.
«قايىرعالي مەدەتتٸڭ ەسٸمٸ قازاق جۋرناليستيكاسىندا الار ورنى ەرەكشە. ول قالانىڭ باس باسىلىمى سانالاتىن «شىمكەنت كەلبەتٸ» گازەتٸنٸڭ بەدەلٸن ارتتىرىپ, جاڭا دەڭگەيگە كٶتەرگەن تۇلعا. باس رەداكتور بولعان جىلدارى گازەت تەك اقپارات تاراتۋشى قۇرال عانا ەمەس, قوعامنىڭ شىنايى ٷنٸن جەتكٸزەتٸن بەدەلدٸ باسىلىمعا اينالدى. ونىڭ قىزمەتكە ادالدىعى, ەدٸلدٸك پەن اقيقاتتى تۋ ەتۋٸ – وسى جەتٸستٸكتەردٸڭ باستى سەبەپتەرٸ ەدٸ. قايىرعالي اعا تەك ٶزٸ جازىپ قويماي, بولاشاق جۋرناليستەردٸ تەربيەلەۋگە دە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلدٸ. ول قاسىنا جۋرناليستيكانى جان-تەنٸمەن سٷيەتٸن, قالامى قارىمدى جاستاردى جينادى. بٷگٸندە تانىمال جۋرناليستەر شادييار مولدابەك, ورالدان دەۋٸت, بەيسەنباي تەجٸباەۆ سول كەزدەرٸ اعانىڭ شەكٸرتٸ بولعان. بۇل ەسٸمدەر بٷگٸندە قازاق جۋرناليستيكاسىندا ٶزٸندٸك ورنى بار ازاماتتار. دەمەك, قايىرعالي مەدەت تەك مىقتى قالامگەر عانا ەمەس, ٷلكەن مەكتەپ قالىپتاستىرعان ۇستاز دا بولدى, – دەدٸ تٷركٸستان وبلىستىق مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, جۋرناليست عالىمجان ەلشٸباي.
اقپارات پەن مەدەنيەت, ەدەبيەت سالاسىندا جٷرٸپ ەلەۋلٸ ەڭبەك ەتتٸ. قىزىعى مەن قيىندىعى مول جۋرناليستٸك جولدىڭ العاشقى باسپالداعىنان باستاپ, «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتٸ جۋرناليسٸ» اتاندى. قايىرعالي مەدەت اقپارات پەن مەدەنيەت, ەدەبيەت سالاسىندا جٷرٸپ ەلەۋلٸ ەڭبەك ەتتٸ. قىزىعى مەن قيىندىعى مول جۋرناليستٸك جولدىڭ العاشقى باسپالداعىنان باستاپ, «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتٸ جۋرناليسٸ» اتاندى.
جۋرناليستيكادان بٶلەك, سوڭعى جىلدارى قايىرعالي مەدەتتٸڭ جازۋشىلىققا ۋاقىت بٶلٸپ, بٸرشاما شىعارمالار دٷنيەگە ەكەلدٸ. ال جازۋشىلىق سارىنى ەرەكشە تٷزٸلەدٸ. ەڭگٸمەلەرٸ مەن پوۆەستەرٸندە كەشەگٸ, بٷگٸنگٸ, ٶمٸردٸڭ كٶرٸنٸستەرٸ جٷرەگٸڭدٸ تەربەيدٸ. ەدٸلەتسٸزدٸككە, جاعىمپازدىققا, پارىقسىزدىققا–مەيٸرٸم, شىندىق, قايسارلىق قارسى تۇرادى. بۇل قايىرعالي مٷسٸلٸمۇلىنىڭ ٶز كرەدوسى.
قايىرعالي مەدەت شىعارماشىلىعىنىڭ نەگٸزگٸ ەرەكشەلٸگٸ – اۋىل ادامدارىنىڭ مٸنەز قايشىلىقتارىن شىنايى سۋرەتتەۋٸندە ەكەنٸن پايىمدادىم. ەكٸنشٸ بٸر ەرەكشەلٸگٸ – بٷگٸنگٸ ٶمٸردٸ قاز-قالپىندا بەرەدٸ. جالعان وقيعالاردىڭ بوياۋىن قالىڭداتىپ, وقىرماندى شوشىندىرمايدى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
