Foto: Ult.kz
Shymkentte Ál-Farabi atyndaǵy qalalyq ǵylymi-ámbebap kitaphanasynda rýhani kesh ótti. Qazaqstannyń qurmetti jýrnalisi, jazýshy Qaiyrǵali Medetti eske alyp, onyń eki kitabynyń tusaýkeseri jasaldy, dep habarlaidy Ult.kz.
Qalamgerdiń «Ómirimniń ózegi» jáne «Shalqalap týǵan ai» kitaptary kózi tirisinde jazyp, alaida baspaǵa jetpegen. Onyń jary men balalary osy kitapty jaryqqa shyǵaryp, onyń eńbegin, azamattyq tulǵasyn, rýhani murasyn taǵy bir márte saralady. Atalǵan sharaǵa bir top qalamgerler men jýrnalister, ádebiet súier qaýym jinaldy.
«Búgingi ádebi basqosýǵa Qaiyrǵalidyń qalamdastary, kýrstastary, áriptesteri men shákirtteri qatysyp otyr. Sonaý alystan, jan-jaqtan kelgen týǵan-týys, quda-jekjat ta osynda. Ózi sońǵy jyldary aýyryp júrse de, qalamyn qolynan tastaǵan joq. Barlyq qoljazbalaryn jinap, rettep otyrdy. Keide arasynda men de oǵan kómektesip, birshamasyn kompiýterge terip berip júrdim. Qairekeń qandai synaq kelse de, synbai, qasqaiyp turyp qabylǵan myqty jan edi. Qalam degen qasietti zatty Qudai ekiniń birine serik etpeidi. Sondyqtan qosaǵymnyń kózi ketse de, eńbegi ketpesin dep, ul-qyzymyzben jabylyp, sońǵy eńbekterin eki kitap qylyp shyǵaryp otyrmyz. Qoldaý bildirgen, atsalysqan shákirtterine alǵysym sheksiz», – dedi Qaiyrǵali Medettiń jary Orazkúl Týǵanbek.
Qaiyrǵali Medet – aqiqatty joǵary qoiǵan qalamger edi. Ol 1983 jyly QazMÝ-diń jýrnalistika fakýltetin bitirgen. 1982 – 1990 jyldary respýblikalyq «Bilim jáne eńbek» jýrnalynda ádebi redaktor, bólim meńgerýshisi, 1990 jyly respýblikalyq «Densaýlyq» jýrnalynyń jaýapty hatshysy. 1991 – 1997 jyldary respýblikalyq «Mádeniet» («Kýltýra») gazetiniń bas redaktory, 1997 jyly «Qazaqstan teledidary jáne radiosy» korporatsiiasynda baǵdarlamalyq qyzmet basshysy, 1998 jyly OQO Aqparat jáne qoǵamdyq kelisim basqarmasynyń til bólimi bastyǵy, 1999 jyly «Ońtústik Qazaqstan» gazetiniń bas redaktorynyń birinshi orynbasary, 2000 – 2006 jyly «Shymkent kelbeti», «Panorama Shymkenta» gazetteriniń bas redaktory, 2006 – 2007 jyldary «El mádenieti», «Ómir-aina» gazetteriniń bas redaktory, 2009 jyldary «Qazaqstan-Shymkent» telearnasynda direktordyń orynbasary, «Altyn Qazyna» gazetiniń bas redaktory. Sondai-aq oblystyq saiasi qýǵyn-súrgin mýzeii tóraǵasynyń orynbasary, Erlik murajaiynyń meńgerýshisi, oblystyq ádet-ǵuryp jáne salt-dástúr ortalyǵynyń direktory qyzmetterinde boldy.
Foto: Ult.kz
Osy shyqqan «Ómirimniń ózegi» jáne «Shalqalap týǵan ai» jinaqtarynda onyń sońǵy jyldary jazǵan áńgimeleri men óleńderi toptastyrylǵan. Bul týyndylar – jazýshynyń kózi tirisinde qalam terbegen sońǵy sátteri, jan dúniesinen syr shertetin kórkem estelikter jinaqtalypty. Ádebietsúier qaýym bul eńbekterdi erekshe yqylaspen qabyldady.
«Qaiyrǵali Medettiń esimi qazaq jýrnalistikasynda alar orny erekshe. Ol qalanyń bas basylymy sanalatyn «Shymkent kelbeti» gazetiniń bedelin arttyryp, jańa deńgeige kótergen tulǵa. Bas redaktor bolǵan jyldary gazet tek aqparat taratýshy qural ǵana emes, qoǵamnyń shynaiy únin jetkizetin bedeldi basylymǵa ainaldy. Onyń qyzmetke adaldyǵy, ádildik pen aqiqatty tý etýi – osy jetistikterdiń basty sebepteri edi. Qaiyrǵali aǵa tek ózi jazyp qoimai, bolashaq jýrnalisterdi tárbieleýge de erekshe kóńil bóldi. Ol qasyna jýrnalistikany jan-tánimen súietin, qalamy qarymdy jastardy jinady. Búginde tanymal jýrnalister Shadiiar Moldabek, Oraldan Dáýit, Beisenbai Tájibaev sol kezderi aǵanyń shákirti bolǵan. Bul esimder búginde qazaq jýrnalistikasynda ózindik orny bar azamattar. Demek, Qaiyrǵali Medet tek myqty qalamger ǵana emes, úlken mektep qalyptastyrǵan ustaz da boldy, – dedi Túrkistan oblystyq máslihatynyń depýtaty, jýrnalist Ǵalymjan Elshibai.
Aqparat pen mádeniet, ádebiet salasynda júrip eleýli eńbek etti. Qyzyǵy men qiyndyǵy mol jýrnalistik joldyń alǵashqy baspaldaǵynan bastap, «Qazaqstannyń qurmetti jýrnalisi» atandy. Qaiyrǵali Medet Aqparat pen mádeniet, ádebiet salasynda júrip eleýli eńbek etti. Qyzyǵy men qiyndyǵy mol jýrnalistik joldyń alǵashqy baspaldaǵynan bastap, «Qazaqstannyń qurmetti jýrnalisi» atandy.
Jýrnalistikadan bólek, sońǵy jyldary Qaiyrǵali Medettiń jazýshylyqqa ýaqyt bólip, birshama shyǵarmalar dúniege ákeldi. Al jazýshylyq saryny erekshe túziledi. Áńgimeleri men povesterinde keshegi, búgingi, ómirdiń kórinisteri júregińdi terbeidi. Ádiletsizdikke, jaǵympazdyqqa, paryqsyzdyqqa–meiirim, shyndyq, qaisarlyq qarsy turady. Bul Qaiyrǵali Músilimulynyń óz kredosy.
Qaiyrǵali Medet shyǵarmashylyǵynyń negizgi ereksheligi – aýyl adamdarynyń minez qaishylyqtaryn shynaiy sýretteýinde ekenin paiymdadym. Ekinshi bir ereksheligi – búgingi ómirdi qaz-qalpynda beredi. Jalǵan oqiǵalardyń boiaýyn qalyńdatyp, oqyrmandy shoshyndyrmaidy.
Aqbota Musabekqyzy
