ٸشكٸ جەنە كەلۋ تۋريزمٸن دامىتۋ – مەملەكەتتٸك ساياساتتىڭ باسىمدىقتى باعىتتارىنىڭ بٸرٸ. قازاقستاندا جەرگٸلٸكتٸ تۋريستٸك ورتانىڭ يميدجٸن قالىپتاستىرۋ جەنە تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا قارقىندى جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. بۇل باعىتتا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى «Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانيياسى» اق باسقارما تٶراعاسى ٶركەن بيساقاەۆ ايتىپ بەردٸ.
— ٶركەن سەرٸكقاليۇلى, تۋريستٸك سالا قانشالىقتى قارقىندى دامىپ جاتىر, قازٸرگٸ تاڭدا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸ قانداي?
— ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۋريزمنٸڭ دامۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ وڭ بولىپ وتىر. 2018 جىلى بٸزگە كەلگەن شەتەلدٸكتەر سانى 8,79 ملن ادامدى قۇرادى, بۇل 2017 جىلمەن سالىستىرعاندا 14,1% ٶسٸمدٸ كٶرسەتەدٸ, ال 2015-2016 جىلدارداعى كٶرسەتكٸشتەرمەن سالىستىرعاندا, ٶسٸمٸ سەيكەسٸنشە 36,7% جەنە 35%. 2018 جىلى تۋريزم سالاسىندا كٶرسەتٸلگەن قىزمەتتەر كٶلەمٸ 104 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. (ەسك. – ستاتيستيكادا كەلۋشٸلەردٸڭ جالپى سانى ەسكەرٸلەدٸ, ونىڭ ٸشٸندە ٸسكەرلٸك ماقساتتاعى (ٸسساپارلىق), دوستارى مەن تۋىستارىنا كەلۋ ماقساتىنداعى (VFR) جەنە دەمالۋ ماقساتىنداعى (leisure) كەلۋشٸلەر ەسكەرٸلەدٸ).
بارلىق ەلدەردٸڭ اراسىنان باە, ٷندٸستان جەنە مالايزييا ەلدەرٸن اتاپ ٶتۋگە بولادى, قازاقستانعا ٶتكەن جىلى اتالعان ەلدەردەن كەلۋشٸلەر 50%, 49% جەنە 44%-عا ارتتى. سونىمەن قاتار گونكونگ (22%), پولشا (16%) جەنە وڭتٷستٸك كورەيادان (15%) كەلەتٸن تۋريستەر سانى ارتا تٷسۋدە. قازاقستاننىڭ تۋريستەردٸ تارتۋ بويىنشا نەگٸزگٸ شەتەلدٸك نارىعى - رەسەيدەن كەلۋشٸلەردٸڭ تۇراقتى ٶسٸمٸ بايقالادى.
2018 جىلى رەسەيلٸك باعىت بويىنشا تٷمەن, كراسنودار, تومسك, چەليابينسك, سوچي (نۇر-سۇلتانعا), قازان (نۇر-سۇلتانعا), كراسنويارسك (الماتىعا), مەسكەۋ (قىزىلورداعا), نوۆوسيبيرسك (پاۆلودارعا) جاڭا جيٸ رەيستەرٸ اشىلعانىن, سونداي-اق ەكاتەرينبۋرگتەن, ومبىدان, سانكت-پەتەربۋرگتان قوسىمشا رەيستەر اشىلعانىن ايتا كەتكەن جٶن.
2018 جىلى قازاقستاندىق جەنە شەتەلدٸك ەۋە كومپانييالارى كەلەسٸ باعىتتار بويىنشا جاڭا ەۋە قاتىناستارىن اشتى: اتىراۋ-فرانكفۋرت, نۇر-سۇلتان-ۆيلنيۋس, نۇر-سۇلتان-دۋشانبە, الماتى-ريگا, نۇر-سۇلتان-حەلسينكي.
تٸكەلەي ەۋە قاتىناستارىنىڭ بولۋى شەتەل ازاماتتارىنىڭ قازاقستاندا كەلۋٸندە ماڭىزدى رٶل اتقارادى, سوندىقتان جاڭا رەيستەردٸ ەسكەرۋمەن بٸز اتالعان نارىقتاردان تۋريستەر اعىمىنىڭ ودان ەرٸ ارتۋىنا ٷمٸت ارتامىز. مىسالى, پولشا (نۇر-سۇلتان - ۆارشاۆا, LOT), باە (دۋباي - الماتى, دۋباي – اقتاۋ, Fly Dubai) جەنە ٷندٸستان (نۇر-سۇلتان - دەلي, ەير استانا) تەرٸزدٸ ەلدەردەن تٸكەلەي رەيستەردٸڭ اشىلۋى اتالعان نارىقتاردان كەلۋشٸلەردٸڭ ۇلعايۋىنا ەدەۋٸر ىقپالىن تيگٸزدٸ.
شەتەلدٸك تۋريستەردٸ تارتۋ ٷشٸن 2018 جىلى الماتى جەنە نۇر-سۇلتان قالالارى ارقىلى ٶتەتٸن قحر جەنە ٷندٸستان ازاماتتارى ٷشٸن 72 ساعاتتىق ۆيزاسىز ترانزيت ەنگٸزٸلدٸ.
— شەتەلدٸكتەر ٷشٸن تارتىمدى تۋريستٸك احۋال تۋدىرۋ ٷشٸن قانداي شارالار قابىلدانىپ قويدى?
— تۋريزمدٸ ۇلتتىق تا, شەتەلدٸك تە تۋريستٸ تارتۋعا قابٸلەتتٸ تولىققاندى بەسەكەگە قابٸلەتتٸ سالاعا ەكونوميكالىق تۇرعىدان اينالدىرۋ ماقساتىندا زاڭنامالارعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ پروتسەسٸ باستالدى. زاڭ جوباسى مەجٸلٸستٸڭ قاراۋىنا ەنگٸزٸلٸپ, بيىل قابىلدانادى.
بۇدان ٶزگە, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى, قر تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى ن. نازارباەۆتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتٸ قىرى» ماقالاسىنىڭ اياسىندا ٸشكٸ تۋريزمدٸ دامىتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. تٷركٸستان, وتىرار, كٷلتٶبە, ساۋران قالاشىقتارىن رەكونسترۋكتسييالاۋ, تاڭبالى, ۇلىتاۋ مۋزەي-قورىقتارىن دامىتۋ, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا «بوتاي» قورىعىن, ال نۇر-سۇلتاندا «بوزوق» قورىعىن قۇرۋ بٸزدٸڭ ازاماتتارىمىزدىڭ ساياحاتتاۋىن ۇلعايتۋ ٷشٸن جاعدايلار تۋدىرادى.
نەگٸزگٸ شارالار مەن ٸس-شارالار پاكەتٸ 2019-2025 جىلدارعا ارنالعان قر تۋريستٸك سالاسىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا قامتىلعان. ونىڭ ٸشٸندە ينفراقۇرىلىم مەن سەرۆيسكە بازا نازار اۋدارۋمەن باسىمدىقتى تۋريستٸك اۋماقتاردى دەلم-دەل دامىتۋ, وسى اۋماقتارعا قاتىسۋشىلارعا سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸن ۇسىنۋ, ۇلتتىق پاركتەردە تۋريزمدٸ دامىتۋ, ٸشكٸ رەيستەردٸ قوسىمشا سۋبسيدييالاۋ, سونىمەن قاتار كانيكۋل كەزٸندە بالالاردىڭ تەگٸن ۇشۋى جەنە باسقا دا شارالار بار.
بۇل رەتتە تۋريزم سالاسى ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىمەن ٶتە تىعىز بايلانىستى ەكەنٸن ەسكەرۋ قاجەت. تۋريستٸك ەلەۋەتتٸ پايدالانۋ بيزنەستٸڭ دامۋىنا سەرپٸن بەرەدٸ - تۋريستٸك سالا جەكە ينۆەستيتسييالار ٷشٸن تارتىمدى سالاعا اينالادى.
— جاز مەزگٸلٸ, دەمالىستار ۋاقىتى باستالىپ جاتىر. قازاقستاندىقتار ەل ٸشٸندە قاي ٶڭٸرگە دەمالۋعا بارا الادى? قازاقستاندىقتار نەگٸزٸنەن قايدا دەمالعاندى جٶن كٶرەدٸ?
— رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا ٶتكەن جىلى ەلٸمٸزدە 4,7 ملن ٸشكٸ تۋريست بەلگٸلەنگەن, بۇل الدىڭعى جىلعىدان 7%-عا جوعارى. ونىڭ ٶزٸندە بۇل قوناق ٷيلەرگە توقتاعان قوناقتار تۋرالى دەرەكتەر, ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ — ٸسكەرلٸك ماقساتپەن كەلۋشٸلەر (ٸسساپارعا شىعۋشىلار). ٸشكٸ تۋريستەردٸڭ ٷلكەن سەگمەنتٸ — VFR سەگمەنتٸ دەپ اتالادى (دوستار مەن تۋىسقاندارعا بارۋ – visiting friends and relatives), ولار جالدامالى باسپانالاردى تاڭدايدى نەمەسە تۋىسقاندارىنىڭ ٷيٸندە تۇراقتايدى.
قازاقستاندىقتار ساۋىقتىرۋ جەنە جاعاجاي تۋريزمٸن تاڭدايدى. جاز ۋاقىتىندا كٶپشٸلٸك الاكٶل, بالقاش كٶلدەرٸنٸڭ, كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ جاعالاۋلارىنا, بۋراباي كۋرورتتىق ايماعىنا بارادى. ستاتيستيكا بويىنشا, ٶتكەن جىلى ەلٸمٸزدٸڭ كۋرورتتىق ايماقتارىندا 1 ملن-نان استام قازاقستاندىق تۇراقتاعان.
سونىمەن قاتار تاعى بٸر بەلسەندٸ سەگمەنت — تاريحي-مەدەني جەنە دٸني تۋريزم, ەسٸرەسە, تٷركٸستان, جامبىل, ماڭعىستاۋ وبلىستارى. قازاقستاندىقتار ەۋليە نىسانداردى, ۇلى تۇلعالار ٶمٸر سٷرگەن جەرلەردٸ, كيەلٸ ورىنداردى, كەسەنەلەر, عيباداتحانالار مەن باسقا دا مەدەني, تاريحي مۇرا ەسكەرتكٸشتەرٸن, سونداي-اق كيەلٸ تاۋلار, ٷڭگٸرلەر, كٶنە قالالار مەن باسقا دا نىسانداردى ارالايدى.
ساياحاتتاۋ مەن سپورتسٷيەر تۋريستەر سانى بەلسەندٸ تٷردە ارتىپ كەلەدٸ. تٷرلٸ ۆەلوجارىستار, مارافوندار جەنە باسقا دا سپورتتىق شارالار قازاقستاننىڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸنەن مىڭداعان قاتىسۋشىنى تارتا باستادى. جاقسى دامىپ كەلە جاتقان جاياۋ ساپارلار, الپينيادالار جەنە ت.ب. اتاپ ٶتۋگە بولادى.
بۇعان قوسا, حالىق اراسىندا دەمالىس كٷندەرٸ ساياحاتتاۋ دا جاقسى تانىلىپ كەلەدٸ. بۇنداي تۋرلار نۇر-سۇلتان جەنە الماتى قالالارىنىڭ تٶڭٸرەگٸندە ايتارلىقتاي جاقسى دامىعان. اتالعان تۋرلاردىڭ ٶزەگٸ — ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق تابيعي پاركتەرٸ. ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتارعا (ەقتا) بارۋ كٶرسەتكٸشٸ جىل سايىن ٶسٸپ كەلەدٸ. 2018 جىلى ۇلتتىق پاركتەرگە بارۋشىلار سانى 1 234 362 ادامدى قۇرادى (2010 جىلى – 538 001 ادام).
— قالاي ويلايسىز, دەمالىس ۋاقىتىن ەلدەن سىرتقا شىقپاي ٶتكٸزگەن تيٸمدٸ مە? ونىڭ قانداي ارتىقشىلىقتارى بار?
— ەل ٸشٸندەگٸ دەمالىستىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى ايتا وتىرىپ, ەرينە, ەڭ الدىمەن قاۋٸپسٸزدٸك, مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ, تٸلدٸك كەدەرگٸلەردٸڭ بولماۋى جەنە ت.ب. اتاپ ٶتكەن جٶن. دەگەنمەن, وتانداستارىمىز ٷشٸن باستى موتيۆاتسييا تۋعان ٶلكەنٸ زەرتتەۋ, مەملەكەتتٸڭ ۇلتتىق, تاريحي-مەدەني جەنە تابيعي قۇندىلىقتارىمەن جاقىنىراق تانىسۋ مٷمكٸندٸگٸ بولۋى تيٸس. بۇل ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ زيياتكەرلٸك, رۋحاني جەنە شىعارماشىلىق دامۋىنا, سونداي-اق ولاردىڭ بويىندا پاتريوتتىق تەربيەنٸ ۇيالاتۋعا ىقپال ەتەدٸ.
قازاقستان نىساندارىن ەلەمنٸڭ تانىمال جاعاجايلى كۋرورتتىق ورىندارىمەن سالىستىرۋ ٷشٸن جاعاجاي تۋريزمٸن دامىتۋدىڭ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە تاڭدالعان كاسپيي جاعالاۋىن دامىتۋ قاجەت.
بيىل 31 مامىردا ەل پرەمەر-مينيسترٸ ا. مامين مەن مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ا. مۇحامەديۇلى اقتاۋ ماڭىنان حالىقارالىق ساناتتاعى جاڭا كۋرورتتىق نىسان قۇرىلىسىنىڭ ورنىنا تاس قويدى. وسىعان ۇقساس كۋرورتتىق ورىندار مەملەكەتتٸك-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك ەسەبٸنەن پايدا بولادى, وندا مەملەكەت ينفراقۇرىلىمدى رەتتەسە, بيزنەس مەيمانحانالار مەن ويىن-ساۋىق ورىندارىن سالادى.
— كٶپتەگەن ازاماتتار شەتەلدەردە دەمالۋ وتانىمىزدا دەمالعاننان ارزانعا تٷسەدٸ دەيدٸ?
— دەمالىس ورىندارىنىڭ باعاسىنا كەلسەك, دەمالىس قۇنىن ماۋسىمعا, تۋريستٸك ۇسىنىس قۇرىلىمىنا, تۋريمز تٷرٸنە جەنە باسقا دا كٶپتەگەن فاكتورلارعا بايلانىستى قاراستىرۋ قاجەت. مىسالى, ۇشاق بيلەتتەرٸن الدىن-الا ساتىپ الۋ ۇشار الدىندا ساتىپ العان بيلەتتەرگە قاراعاندا ارزانعا تٷسەدٸ, ال كۋرورتتىق قوناق ٷي باعاسى ماۋسىمعا جەنە تولىعۋىنا وراي قۇبىلادى: ەرينە, ناعىز ماۋسىمىندا باسقا ماۋسىمعا قاراعاندا باعا جوعارى بولادى.
ەل ٸشٸندە دەمالۋ شەتەلدە دەمالعاننان قىمباتقا تٷسەدٸ دەگەن پٸكٸر بار. بۇل رەتتە, كٶبٸنە تٷركييا مەن بۋرابايدىڭ باعالارىن سالىستىرادى. بۇل ەكٸ نىسان ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋ دەڭگەيٸمەن عانا ەمەس, تۋريستٸك ۇسىنىستارمەن, تۋريستٸك ماۋسىمنىڭ ۇزاقتىعىمەن جەنە باسقا دا جاعدايلارمەن ەرەكشەلەنەدٸ. بۇل ورايدا بۋرابايدى انتالييامەن سالىستىرۋعا بولمايدى, بۇلاردىڭ بٸر-بٸرٸنەن ايىرماشىلىقتارى بار, تٸپتٸ باعاسى بٸردەي بولعاننىڭ ٶزٸندە ولار بٸر-بٸرٸنٸڭ ورنىن الماستىرا المايدى.
بۋراباي - بۇل بٸر كٷندٸك تۋرلار, دەمالىس كٷندەرٸ, قىسقا مەرزٸمدٸ دەمالىس ٶتكٸزٸلەتٸن جەر (ساناتورييلٸك ەمدٸ ەسەپكە الماعاندا), ستاتيستيكا كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, ەكو-ساياحاتتاۋعا باسا مەن بەرۋمەن 3-4 كٷن دەمالاتىن ورىن, ەرەكشە اۋا رايى مەن دەمالۋ ماۋسىمىنىڭ قىسقالىعىن دا ەسكەرۋ كەرەك. تٸپتٸ بۇل جاعدايدا دا كەز كەلگەن قارجىعا دەمالاتىن ورىن: شاتىرلار مەن جەكە ٷيلەردەن باستاپ, بەسجۇلدىزدى قوناق ٷيگە دەيٸن تابۋعا بولادى. سەرۆيس دەڭگەيٸنە بايلانىستى مەسەلەلەر بار, بٸراق بۇل ۋاقىت پەن بەسەكەنٸڭ جەتكٸلٸكتٸ بولۋىن تالاپ ەتەتٸندٸكتەن, بٸرتٸندەپ جٶنگە كەلەتٸن مەسەلە.
— جاعدايى ورتاشا قازاقستاندىق وتباسىنى الايىق, مۇنداي وتباسى جەرگٸلٸكتٸ كۋرورتتاردا دەمالۋ ٷشٸن قانشا قاراجات جۇمسايدى?
— جوعارىدا اتالىپ ٶكتەندەي, باعا ماۋسىمعا, دەمالاتىن جەرٸنە, تۋريستٸك ۇسىنىس قۇرىلىمىنا, تاماقتانۋعا (بارلىعى قوسىلعان, تەك تاڭعى اس ت.ب.) جەنە باسقا دا كٶپتەگەن قوسالقى فاتكورلارعا بايلانىستى بولادى. مىسالى, ششۋچينسك-بۋراباي كۋرورتتىق ايماعىندا ٷش جۇلدىزدى قوناق ٷيدە تاڭعى اس قامتىلعان ستاندارتتى نٶمٸردە جازعى كەزدە دەمالۋ قۇنى بٸر ەرەسەك ادامعا 10 مىڭ تەڭگەدەن 30 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا بولادى. كٶپتەگەن وتەلدەر جەڭٸلدٸكتەر ۇسىنادى, ال 5 جاسقا دەيٸنگٸ بالالار تەگٸن دەمالا الادى.
مىسالى, سارىاعاش كۋرورتتىق ايماعىندا بەس رەت تاماقتانۋمەن جەنە ەمدەۋ باعدارلاماسىمەن ستاندارتتى نٶمٸردە تۇرۋ باعاسى 11-15 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. كٶپتەگەن ساناتورييلەر دە بالالارعا جەڭٸلدٸكتەر ۇسىنادى.
الاكٶل جاعالاۋىندا پانسيونى تولىققاندى دەمالىس بازالارىندا بٸر نٶمٸردٸڭ قۇنى 10-12 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا. ايتا كەتۋ كەرەك, بۇدان ەكٸ ەسە ارزان نەمەسە ٷش ەسە قىمبات دەمالىس ورىندارىن دا تابۋعا بولادى. بەرٸ تۋريستٸڭ قالاۋىنا بايلانىستى.
سونىمەن قاتار, ەل ٸشٸندە دەمالۋ قۇنىن تٶمەندەتۋ ماقساتىندا تۋريزم بويىنشا مەملەكەتتٸك باعدارلامادا قازاقستاندىق كۋرورتتاردا كانيكۋل كەزٸندە دەمالعان جاعدايدا «1+2» سحەماسى بويىنشا (بٸر اتا-اناعا ەكٸ بالا) KIDS GO FREE قاعيداتى نەگٸزٸندە بالالار ٷشٸن ەۋە بيلەتتەرٸنٸڭ باعاسىن سۋبسيدييالاۋ قاراستىرىلعان. بۇل شارا 5 ادامنان تۇراتىن وتباسى ەل ٸشٸندە دەمالىستى تاڭداعاندا وتباسىلىق بيۋدجەتتەن ورتا ەسەپپەن 100 مىڭ تەڭگەنٸ ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك جاسايدى.
— كەرەمەت دەمالىس ٷشٸن (تابيعاتى, ورنالاسۋى, باعاسى) قازاقستانداعى زەرتتەلمەگەن جەرلەردٸڭ توپ-5 اتاپ ٶتسەڭٸز? ولاردىڭ قاتارىندا تۋريزم ٷشٸن بەيمەلٸم جەرلەر بار ما?
— ەلٸمٸزدٸڭ ەربٸر ٶڭٸرٸ تابيعي جەنە تاريحي-مەدەني مۇراعا اسا باي, ولاردىڭ كٶبٸ قازٸرگٸ تاڭدا دا اسا تانىمال بولىپ وتىرعان جوق.
ونىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸنٸڭ قاتارىندا تيٸستٸ ۇسىنىستار مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ بولماۋىنان باسقا, اقپاراتتىڭ بولماۋى دا بار. ەلٸمٸزدٸڭ باتىس ٶڭٸرلەرٸنٸڭ تۇرعىندارى ەلٸمٸزدٸڭ شىعىسىندا نەمەسە وڭتٷستٸگٸندە نە بارىن بٸلمەيدٸ جەنە كەرٸسٸنشە. تٸپتٸ تۋريستٸك كومپانييالاردىڭ ٶكٸلدەرٸنٸڭ ٶزٸ ەلٸمٸزدەگٸ كٶپتەگەن قالالار مەن تۋريستٸك ورىنداردا بولماعاندارىن مويىندايدى. سوندىقتان ٶتكەن ايدا بٸز وتاندىق تۋركومپانييالار ٷشٸن قازاقستان بويىنشا اقپاراتتىق تۋرلارعا باستاما بەردٸك. بٸرٸنشٸ تۋرعا باتىس قازاقستاننىڭ 4 ٶڭٸرٸنەن 12 تۋراگەنتتٸك پەن وپەراتور قاتىسىپ, نۇر-سۇلتان, بۋراباي, شىمكەنت, سارىاعاش, الماتى, الماتى جەنە شىعىس قازاقستان وبلىستارى ارالاندى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقپاراتتىق تۋرعا قاتىسقان كەيبٸر كومپانييالار قازٸر سارىاعاش, بۋراباي جەنە شىعىس قازاقستان ساناتورييلەرٸنە جازعى ماۋسىمعا تۋرلار ساتۋدى باستادى. بۇل تەجٸريبە باسقا ٶڭٸرلەردەگٸ تۋرفيرمالاردىڭ ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن جالعاسىن تابادى.
ٶتكەن جىلى ٷكٸمەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريستيفيكاتسييا كارتاسى ەزٸرلەندٸ, وندا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار توپ-10 نىسان جەنە ٶڭٸرلٸك ماڭىزى بار توپ-50 نىسان ايقىندالدى.
توپ-10 نىسان قاتارىنا نۇر-سۇلتان قالاسى, يمانتاۋ-شالقار, ششۋچينسك-بۋراباي كۋرورتتىق ايماقتارى, باياناۋىل, الاكٶل كٶلٸنٸڭ جاعالاۋى (شقو, الماتى), بالقاش, الماتى ٶڭٸرٸنٸڭ تاۋ كلاستەرٸ, ماڭعىستاۋ مەن تٷركٸستان ەندٸ. بۇل ايماقتاردىڭ تۋريزمدٸ دامىتۋ تۇرعىسىنان ەلەۋەتٸ زور.
مەملەكەتتٸك باعدارلامادا اتالعان ايماقتاردا قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ قاراستىرىلاتىن بولادى, بۇل ٶز كەزەگٸندە تۋريستەردٸڭ وندا بولۋى ٷشٸن قولايلى جاعدايلار جاسايدى.
بۇل رەتتە, توپ-10 نەمەسە توپ-50 نىسانداردىڭ ەرقايسىسى 100% زەرتتەلمەگەن. تٸپتٸ, تۋريستەر اعىمى قالىپتاسقان باياناۋىل, بالقاش, تٷركٸستاندا تەك بٸرلٸ-جارىم ادامدار عانا بٸلەتٸن جەرلەر مەن نىساندار بار.
سوندىقتان, مەملەكەتتٸك باعدارلاما اياسىندا بۇل نىسانداردى ەل ٸشٸندە دە, شەتەلدەردە دە ٸلگەرلەتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزۋ جوسپارلانعان.
بٸزدٸڭ ەلٸمٸز تۋريستەرگە سان الۋان دەمالىس تٷرلەرٸن ۇسىنا الادى. دەمالىس ورىندارىن تۋريزم تٷرٸنە قاراي تاڭداۋعا بولادى, بٸراق مىنا 10 جەردٸ ەربٸر ادام كٶرۋٸ تيٸس: قايىڭدى, بۋراباي, بوزجىرا, راحمان بۇلاعى, قورعالجىن كٶلٸ, اقتاۋ تاۋى, ەيگٸلٸ ەنشٸ قۇمدار, بەلۋحا, شارىن شاتقالى, كٶلساي جەنە يندەر كٶلدەرٸ.
— تۋريستەردٸ تارتۋ جەنە تانىمالدىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن قازاقستاندا قانداي يميدجدٸك جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر?
— 1,5 جىلدا ەدەۋٸر جۇمىستار اتقارىلدى, اۋقىمدى ٸس-شارالار ٶتكٸزٸلدٸ, تٷرلٸ ەلدەردەن كەلگەن 30-دان استام ترەۆەل بلوگەرلەردٸڭ قاتىسۋىمەن بٸرقاتار اقپاراتتىق تۋرلار, بلوگ-تۋرلار, ەكسپەديتسييالار ۇيىمداستىرىلدى, 3000 فوتوسۋرەت پەن 5 ساعاتتىق بەينەجازبادان تۇراتىن قور جينالدى, Kazakhstan.travel ەلدٸك تۋريستٸك پورتالى قايتا ٸسكە قوسىلدى ت.ب. Euronews ارناسىنان بەرٸلگەن بەينەروليكتٸ, Kazakh TV, نتۆ, روسسيي-1 جەنە باسقا دا تەلەارنالاردان تاراتىلعان باعدارلامالاردى جەكە اتاپ ٶتكەن جٶن.
بۇل رەتتە كٶپتەگەن ٸس-شارالار بيۋدجەت قاراجاتىن شىعىنداماي, ەرٸپتەستٸك نەگٸزٸندە ٶتكٸزٸلدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا قر تۋريزم ەلشٸلەرٸنٸڭ باعدارلاماسىن ٸسكە قوسۋ, ۆوكزالدار مەن ەۋەجايلاردا روليكتەردٸ ورنالاستىرۋ, Air Astana ۇشاقتارىنىڭ بورتىندا, قازاقستان تەمٸر جولى پويىزدارىندا ويىن-ساۋىق باعدارلامالارىندا قازاقستانمەن تانىسۋ بٶلٸمدەرٸن كٶرسەتۋ ت.ب. بار.
— شەتەلدٸك تۋريستەردٸ قانداي مەدەني-تاريحي كٶرٸكتٸ جەرلەر تارتادى?
— قازاقستاندا ەربٸر ادام كٶرۋٸ تيٸس كٶپتەگەن تاريحي-مەدەني نىساندار بار, ال ولاردىڭ كەيبٸرٸ يۋنەسكو-نىڭ بٷكٸلەلەمدٸك مۇرا تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن. بەرٸ تۋريستەردٸڭ قالاۋلارىنا بايلانىستى: كٶبٸ جٸبەك جولىندا ساياحاتتاعاندى ۇناتادى, كٶنە تارازدى كٶرەدٸ, تٷركٸستان بولىپ, قوجا احمەت ياسساۋي, ارىستان باب كەسەنەسٸنە بارادى, وتىرار, ساۋران قالاشىقتارىن ارالايدى. ەندٸ بٸرەۋلەرٸ ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى بەكەت اتا جەنە شاقپاق اتا مەشٸتتەرٸن, الماتى وبلىسىنداعى تامعالى پەتروگليفتەرٸن نەمەسە شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى بەرەل جەنە شٸلٸكتٸ قورعاندارىن كٶرۋگە اسىعادى, سونداي-اق كٶپتەگەن قالاشىقتار مەن باسقا دا كۋلتتٸك قۇرىلىمداردى كٶرە الادى.
— قازاقستاندا ونلاين-ترەۆەل قانشالىقتى دامىعان? ونىڭ پەرسپەكتيۆالارى قانداي?
— بٷگٸنگٸ تاڭدا 3,5 ملرد-قا جۋىق ادامعا عالامتور قولجەتٸمدٸ, بۇل ادامداردىڭ جاستارى, بٸلٸم دەڭگەيٸ مەن تابىستارى ەر تٷرلٸ. Google زەرتتەۋلەرٸنە سٷيەنسەك, تۋريستەردٸڭ 65%-نىڭ دەمالىس ورنىن تاڭداۋىنا ونلاين رەسۋرستاردان العان ەسەرلەرٸ ىقپالىن تيگٸزەدٸ.
قازٸر تۋريزم سالاسىندا وتاندىق بيزنەس قاتىسۋشىلارىنىڭ تۋريستٸك قىزمەتتەرٸنٸڭ ونلاين ۇسىنىستارى ساناۋلى عانا, ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ ۇشاق بيلەتتەرٸ مەن ٸرٸ شارالارعا بيلەتتەر ۇسىنۋمەن شەكتەلەدٸ. booking.com, hotels.com, aviasales.com تەرٸزدٸ شەتەلدٸك پورتالداردى بٸز ەسەپكە المايمىز.
وسى سەگمەنتتە «Kazakh Tourism» كومپانيياسى جٷزەگە اسىراتىن نەگٸزگٸ جوبا Kazakhstan.travel ۇلتتىق تۋريستٸك پورتالى بولۋى تيٸس. قازٸرگٸ كەزدە پورتال 6 تٸلدە - قازاق, ورىس, اعىلشىن, فرانتسۋز, نەمٸس, قىتاي تٸلدەرٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ. بيىل كەرٸس تٸلٸ قوسىلادى. پورتال شەتەلدٸك تۋريستٸ بٸزدٸڭ ەلٸمٸزگە كەلۋ ٷشٸن تارتۋ فۋنكتسيياسىن اتقارادى, وندا ەلٸمٸزدٸڭ باستى ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن كٶرٸكتٸ جەرلەرٸ تۋرالى باياندالادى. سونىمەن قاتار پورتالدا بيزنەسكە ارنالعان بٶلٸم بار, ول تۋر وپەراتورلارعا, گيدتەرگە, تۋريستٸك اگەنتتٸكتەرگە, قولٶنەر شەبەرلەرٸ مەن سۋۆەنير ساتاتىن دٷكەندەرگە ٶز باعىتتارى, تاۋارلارى مەن كٶرسەتەتٸن قىزمەتتەرٸ تۋرالى اقپاراتتى تەگٸن ورنالاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بيىل بٸز بيزنەس ٷشٸن فۋنكتسيونالدى بٸرشاما ارتتىرۋدى كٶزدەپ وتىرمىز.
سونىمەن قاتار پورتالدى دامىتۋ اياسىندا باستاما رەتٸندە ە-hotel جوباسى ۇسىنىلدى. ونىڭ ماڭىزدى مٸندەتٸ - ە-ۆيزا الۋ ٷشٸن ەلەكتروندى شاقىرۋلاردى بەرۋدٸ اۆتوماتتاندىرۋ. سونىمەن قاتار ە-hotel قوناق ٷيلەر مەن باسقا دا تۇراتىن جەرلەردٸڭ بٸرىڭعاي بازاسىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كەيٸن بۇل جوبا تۇراتىن ورىندار تۋرالى اقپارات الۋ ٷشٸن بٸرىڭعاي تەرەزەگە اينالۋى تيٸس.
مەملەكەتتٸك باعدارلاما اياسىندا بۇدان باسقا باسىمدىقتى توپ-10 تۋريستٸك اۋماقتاردا تەگٸن عالامتور جەلٸسٸن ۇسىنۋ, شەتەلدٸك تۋريستەر ٷشٸن PowerBank جەنە SOS تٷيمەسٸ تەرٸزدٸ جۇمىس ٸستەيتٸن موبيلدٸ MiFi روۋتەرلەر بەرۋ جوسپارلانعان. ٸشكٸ تۋريزمدٸ دامىتۋ ٷشٸن سونىمەن قاتار جاستاردى قازاقستاندا ساياحاتتاۋعا ٷندەيتٸن كيەلٸ جەرلەر گەيميفيكاتسيياسى جوباسى ۇسىنىلدى.
— سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
